Trạm của tình yêu thương

Vấn đề tâm linh không thể tách rời khỏi đời sống con người ở bất cứ quốc gia nào và ở bất cứ thời đại nào. Nhưng, đi tới thế giới tâm linh bằng con đường như thế nào là một câu hỏi lớn. Nếu không, con người sẽ chìm đắm vào bóng tối của sợ hãi, u mê ngay trong chính một xã hội văn minh mà chúng ta đã tạo dựng...

Với chính sách tự do tôn giáo, tín ngưỡng của Đảng và Nhà nước, với những nhu cầu của đời sống văn hóa tâm linh, trong khoảng mấy chục năm trở lại đây, nhiều chùa chiền, đền miếu, nhà thờ đã được dựng lên. Nhưng, không ít vấn đề của mê tín dị đoan cũng xuất hiện khiến những cơ quan có trách nhiệm và xã hội không khỏi lo lắng, nhất là sau những ồn ào vừa qua về "sợi tóc phật" và tấm bằng tiến sĩ đáng ngờ của một vị tăng lữ...

Trạm của tình yêu thương -0
Trạm Tây phương cực lạc tại làng Phú Lễ, xã Cần Kiệm, huyện Thạch Thất, Hà Nội.

Trong một lần về thăm quê của một người bạn: làng Phú Lễ, xã Cần Kiệm, huyện Thạch Thất, Hà Nội, tôi nghe nói đến một công trình mang tên "Trạm Tây phương cực lạc" mà người làng Phú Lễ dựng lên. Thực sự, lòng tôi ít nhiều mang cảm giác băn khoăn. Chính thế mà tôi đã tới thăm và tìm hiểu công trình này. Sau chuyến thăm đó, tôi thật sự xúc động và suy nghĩ nhiều về một công trình như thế. Đấy là một công trình tâm linh. Nhưng, đấy cũng là nơi chứa đựng một vẻ đẹp văn hóa Việt thuần khiết và vô cùng sâu sắc. Rất nhiều vẻ đẹp văn hóa của người Việt được kết tụ tại không gian này.

Trạm Tây phương cực lạc là công trình xây dựng từ ý tưởng của một tiến sĩ bạn tôi. Và, vợ chồng anh đã đầu tư kinh phí để xây dựng. Trong những năm qua, có không ít người đã bỏ tiền ra xây chùa và những công trình tâm linh cho quê hương họ. Nhưng, Trạm Tây phương cực lạc là một công trình hoàn toàn khác biệt về cả hình thức và tinh thần của nó.

Trạm Tây phương cực lạc được kiến trúc sư Nguyễn Đình Kiên, kiến trúc sư Nguyễn Đình Khải và đồng nghiệp thiết kế. Đấy là một ngôi nhà với kiến trúc không phải là một ngôi chùa, không phải một đền thờ sơn son thếp vàng, cầu kỳ và diêm dúa một cách "khoe của" như ta thường thấy. Trạm Tây phương cực lạc được xây dựng với kiến trúc hiện đại, ngập tràn ánh sáng, mở ra mọi hướng, là một "ngôi nhà tinh thần" nằm giữa biên giới của cõi dương và cõi âm, đó không phải nơi người sống than khóc về những người đã khuất mà là nơi để người sống và người đã mất trò chuyện với nhau trong tâm tưởng đầy tính nhân văn.

Một ý nghĩa nhân văn cao cả mà tôi thấy trong văn hóa Việt khi biết ở Trạm Tây phương cực lạc, là hoa tươi và hương trầm hiện diện hằng ngày. Người làng Phú Lễ quan niệm: trên mảnh đất của làng được dựng lên đã mấy trăm năm; và trong cách nghĩ, cách nhìn của người Phú Lễ, mấy trăm năm qua có biết bao thế hệ người làng Phú Lễ đã sống, đã cày cấy trên mảnh đất tổ tiên mình, đã dựng lên lịch sử và văn hóa của một ngôi làng trong sự hình thành lịch sử và văn hóa của dân tộc Việt Nam, và họ đã khuất bóng.

Có những con người Phú Lễ tha hương cầu thực và nằm xuống nơi đất khách quê người mãi mãi. Và, nếu tính như vậy thì ngày nào cũng là ngày giỗ của một ai đó là người làng Phú Lễ trong suốt chiều dài lịch sử của làng. Có người mất mà không có người cúng giỗ bởi họ không có con trai nối dõi hoặc lớp hậu thế không còn nhớ ngày cúng giỗ những người thân yêu trong gia đình, dòng họ vì thời gian. Rồi, có người mất mà linh hồn vẫn còn phiêu bạt, những người phụ nữ làng đi lấy chồng thiên hạ. Thuở xưa, có những người phụ nữ lấy chồng xa biền biệt không trở lại làng khi còn sống, rồi những vong hồn lang thang không nơi trú ngụ. Giờ đây, với Trạm Tây phương cực lạc, linh hồn họ có thể trở về trong thương nhớ của người làng.

Lại nhớ, làng tôi cứ vào ngày cuối năm là dựng hai cổng chào. Một cổng chào ở đầu làng để đón người sống trở về quê ăn Tết. Một cổng ở cuối làng để đón linh hồn những người làng đã khuất về với gia đình, hàng xóm. Và, trong ngày ấy, tôi thực sự cảm nhận được linh hồn những người làng đã khuất trở về.

Trạm của tình yêu thương -0
Trạm Tây phương cực lạc tọa lạc giữa cánh đồng với kiến trúc hiện đại, mở góc nhìn ra mọi hướng.

Nghĩ đến đó, tôi bỗng cảm thấy trên cánh đồng lúa sắp đến mùa gặt lan tỏa đầy hương thơm, linh hồn của những người làng Phú Lễ đã khuất đang trở về từ mọi hướng. Với mọi con người mà đặc biệt là người Việt Nam thì không có gì thiêng liêng bằng quê hương bản quán. Chính thế mà những người làng tự nguyện trông coi "Trạm Tây phương cực lạc" ngày ngày dâng hoa quả, bánh trái và hương khói một cách thật giản dị mà trang nghiêm cho mọi linh hồn người làng Phú Lễ đã khuất tìm thấy đường về quê, để được tưởng nhớ, được chia sẻ, được an ủi và được cầu nguyện. Chủ nghĩa nhân văn trong nghĩa cử đó làm tôi vô cùng xúc động và suy nghĩ nhiều về những vẻ đẹp truyền thống trong văn hóa Việt, với một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Đấy là tinh thần sâu thẳm của văn hóa tâm linh, là một vẻ đẹp kỳ lạ làm nên văn hóa Việt truyền thống, đấy là tâm hồn và đức hạnh của dân tộc Việt Nam. Và, tôi nghĩ, đấy chính là "hệ gien" của những giá trị và vẻ đẹp của văn hóa truyền thống Việt Nam. Điều đó chỉ làm cho người sống biết yêu thương, biết mang ơn và sống tốt hơn. Rời bỏ những điều đó thì đời sống cho dù ngập tràn tiền bạc, của cải trên mảnh đất này cũng chỉ là đời sống của loài hoang thú.

Và, tinh thần ấy của làng Phú Lễ làm tôi nhớ tới "Văn tế thập loại chúng sinh" của đại thi hào Nguyễn Du, một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của nhân loại. Tinh thần bao phủ trong tác phẩm này là tình thương yêu vô bờ bến với đồng loại, là sự sưởi ấm mọi linh hồn trên thế gian rộng lớn này, là lời cầu siêu cho mọi sinh linh ở mọi kiếp phận. Và, Trạm Tây phương cực lạc mang tinh thần ấy.

Tôi chưa thấy ở đâu có cờ tang riêng như ở đây. Mỗi khi làng có người mất thì cờ tang được kéo lên nóc tòa nhà của Trạm Tây phương cực lạc. Từ xa, người làng Phú Lễ có thể nhận ra đã có một người làng của họ ra đi và lặng lẽ nguyện cầu cho linh hồn người mất về cõi vĩnh hằng được thanh thản. Cờ tang của làng được treo trong suốt ba ngày để tiễn đưa người đã mất. Điều đó dâng lên tình làng nghĩa xóm của những người Phú Lễ. Trong một thời đại mà khoảng cách của người với người đang trở nên xa cách và nhiều vô cảm thì bằng cách đó, con người đã nghĩ về con người dù chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi. Khi ta chợt nghĩ tới, nhớ tới một ai đó thì lòng ta chợt thấy lòng mình như mở ra, như có một ngọn lửa sưởi ấm và ta thấy ta đã tử tế lên một chút và cuộc sống này đáng sống như thế nào.

Trong Trạm Tây phương cực lạc, người làng Phú Lễ thờ Phật, thần linh, thổ địa và thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Với người Phú Lễ, Chủ tịch Hồ Chí Minh là một vị thánh của dân tộc Việt Nam, người đã mang lại độc lập, tự do cho dân tộc. Những người làng Phú Lễ ngày ngày vẫn đến Trạm Tây phương cực lạc thắp hương cầu xin những điều tốt đẹp cho làng quê của họ, cầu xin bình yên, hạnh phúc cho đất nước. Một người làng Phú Lễ nói với tôi rằng: Ở Trạm Tây phương cực lạc, họ như được gặp tất cả những người làng đã mất từ xưa trở về. Họ có cảm giác người làng họ từ mấy trăm năm nay vẫn đầy đủ, chẳng thiếu vắng ai. Có những người sống đến thắp một nén hương và nói một lời xin lỗi trong tâm khảm với một người đã khuất vì một lần nào đó, khi người ấy còn sống, họ đã lỡ lời hoặc đã nghĩ một điều gì đó chưa phải về người đã khuất.

Nghe vậy, tôi thấy đây cũng là một ngôi trường dạy con người biết sống có đạo lý, tràn ngập tình thương yêu, sự chia sẻ và lòng tha thứ. Đó cũng chính là những điều mà con người đương đại đã và đang đánh mất trong một đời sống quá nhiều thực dụng, ích kỷ và vô cảm. Chính vậy mà tôi gọi Trạm Tây phương cực lạc là Trạm của tình yêu thương con người.

Nguyễn Quang Thiều

Các tin khác

Giải mã ADN: Ký tự di truyền gọi tên người lính vô danh

Giải mã ADN: Ký tự di truyền gọi tên người lính vô danh

Sau những cánh cửa khép kín của Trung tâm Giám định ADN (Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), hàng nghìn mẫu hài cốt liệt sĩ đang được giải mã bằng những công nghệ hiện đại nhất. Mỗi tín hiệu di truyền được phục hồi không chỉ là một kết quả khoa học, mà còn mở ra hy vọng đưa những người lính vô danh trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình sau hơn nửa thế kỷ đợi chờ.

Thóc lúa đầy bồ giống má nhà ta…

Thóc lúa đầy bồ giống má nhà ta…

Sử sách còn ghi lại mẩu chuyện: Ngày nọ, Hoàng giáp Nguyễn Khắc Niêm (1889-1954) đuổi khách ra khỏi cửa, người trong nhà loáng thoáng nghe hai tiếng thô tục mà xưa nay ông chưa hề nói bao giờ. Bà vợ không rõ vì lý do gì, dịu dàng đến gần hỏi: “Cớ sự gì mà thầy giận đến thế, lại mắng người ta là loài chó má?”. Vẫn chưa hết cơn bực bội, ông nói: “Tôi nào có dám mắng ai như thế đâu. Tôi chỉ bảo tên ấy rằng: Chả lẽ ông xem tôi là hạng “chó má” hay sao mà tính chuyện hối lộ với tôi?. Đấy! Bị người ta nghĩ rằng mình có thể bị mua chuộc, là đã thấy nhục rồi”. Nếu ông Niêm dùng mỗi từ “chó” đã đủ nghĩa, nhưng phải thêm từ “má” thì mới bộc lộ hết nỗi tức giận.

Vinh quy ắt hẳn rước tùng xòe

Vinh quy ắt hẳn rước tùng xòe

Thư thả đọc thơ, tình cờ bắt gặp bài thơ "Thuở trước" của của nhà thơ Nguyễn Bính, hình ảnh "vinh quy bái tổ" đã để lại dấu ấn khá sâu sắc: "Một quan là sáu trăm đồng/ Chắt chiu tháng tháng cho chồng đi thi/ Chồng tôi cưỡi ngựa vinh quy/ Hai bên có lính hầu đi dẹp đàng/ Tôi ra đón tận gốc bang/ Chồng tôi xuống ngựa cả làng ra xem...".
Nghĩ rằng, trong bất cứ thời đại nào, muốn chọn lấy những người tài giỏi ra giúp nước thì không có phương thức nào tối ưu hơn việc chăm lo giáo dục cho toàn dân và tổ chức thi cử công bằng.

Phim lịch sử từ “khó bán” thành “đắt khách”

Phim lịch sử từ “khó bán” thành “đắt khách”

Từng bị xem là dòng phim chỉ có lỗ, chủ yếu sản xuất theo đơn đặt hàng của Nhà nước, vài năm gần đây, phim lịch sử đang “lội ngược dòng” đầy ngoạn mục. Ngoài các hãng phim nhà nước, nhiều hãng phim tư nhân cũng tấp nập sản xuất phim lịch sử.

Lắt léo... lái lại liền

Lắt léo... lái lại liền

Một trong những thú chơi chữ của người Việt còn có nói lái. “Nói bằng cách giao hoán âm đầu, vần và thanh điệu của hai âm tiết trong một tổ hợp để tạo nên nghĩa khác hẳn với nghĩa ban đầu của tổ hợp: Cách nói đầu tiên nghĩa tiền đâu là lối nói lái trong tiếng Việt”, “Đại từ điển tiếng Việt” (1999) giải thích. Có nhiều cách nói lái như lái dĩa, lái giọng, lái i-tờ, lái tộ, lái vận… mà người chơi cũng phân chia “đẳng cấp” khác nhau, thí dụ “lái dở” và “lái giỏi” - lưu ý hai cụm từ này, ta chớ… nói lái.

Người giữ lửa trên đỉnh sương mù

Người giữ lửa trên đỉnh sương mù

Ở vùng núi cao, đá là thứ già nhất. Người Mông bảo đá không có miệng nhưng đá biết kể chuyện. Lý Hoàng Cung là người biết nghe đá kể. Gần 30 năm khoác sắc phục Công an, chị đi qua bao bản làng, bao vui buồn của đồng bào mình. Công việc cho chị sự vững vàng, thơ giữ lại những rung động. Vì thế, giữa những đêm gió núi ở Lao Chải, chị vẫn nhận ra một nụ đào vừa nở hay ánh đèn khuya từ một bản xa để lặng lẽ cất thành thơ. Nữ Trưởng Công an xã Lao Chải (Lào Cai) giữ bình yên bằng trách nhiệm và giữ vẻ đẹp của cuộc sống bằng cảm xúc.

Khi điện ảnh tấn công vào nỗi sợ tập thể

Khi điện ảnh tấn công vào nỗi sợ tập thể

Có lẽ, đã đến lúc chúng ta phải nói với nhau một cách thật cẩn trọng và đầy quan sát về phim kinh dị Việt Nam. Một nền điện ảnh trưởng thành phải có cả những vùng tối để bước vào. Nhưng nếu vùng tối ấy chỉ được dựng lên để khán giả giật mình, còn người làm phim thì mãn nguyện vì rạp đông, tôi bắt đầu thấy bất an. Không phải là cho một bộ phim. Mà cho cái thói quen dễ dãi đang len vào thị hiếu.

Những con đường quanh co bên hàng rào đá

Èze - xứ sở của đá

Nói tới nước Pháp, người ta thường trầm trồ trước những kiến trúc tráng lệ luôn thách thức vượt thời gian. Nhưng ẩn sau vẻ hào nhoáng ấy, vẫn có những ngôi làng cổ giữ được nét đẹp nguyên sơ, mà nếu đặt chân đến, du khách như lạc vào một vùng ký ức xưa cũ. Èze chính là một trong những ngôi làng đó.

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

"Đến Ý rồi mới cảm nhận được rằng chỉ một ánh nhìn thôi cũng như đã đi qua ngàn năm lịch sử". Có người lại nói nước Ý ngày nay giống như một bức tranh thêu hai mặt tuyệt mỹ. Một mặt là những lâu đài, cung điện, nhà thờ và đền đài, lăng tẩm cổ xưa, mang hơi thở ngàn năm bên cạnh các hồ lớn, dòng sông; một mặt lại là ánh đèn điện rực rỡ của thành phố hiện đại đang không ngừng chuyển động.

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".