Thời trang số hay câu chuyện mặc gì trong “Metaverse”?

Từ số liệu thực

Mô hình kinh doanh trực tuyến trong hai năm qua đã trở thành câu chuyện thành công đột biến giữa đại dịch COVID-19. Báo cáo thường niên “Hiện trạng thời trang” năm 2022 của Công ty tư vấn hàng đầu thế giới McKinsey đã chỉ ra thực tế này.

Mức độ tương tác kỹ thuật số của người tiêu dùng tăng mạnh trong đại dịch - kết quả của việc dành nhiều giờ trên không gian mạng hơn, cùng việc hình thành thói quen mua sắm mới và sự gia tăng tương tác trên thế giới ảo. Trong năm 2021, mọi người dành trung bình 4 tiếng đồng hồ để online, trong đó gồm khoảng 2,5 tiếng lướt mạng xã hội.

Đại dịch cũng thúc đẩy mối quan hệ giữa khách hàng với thương hiệu kỹ thuật số, với 72% khách hàng cho biết họ đã tương tác với các thương hiệu trực tuyến vào năm 2021. Trong số những khách hàng thời trang đã chuyển sang các kênh mua sắm trực tuyến vào năm 2021, có tới 48% khách hàng chọn đại dịch là lý do chuyển đổi hình thức mua sắm, 27% lựa chọn sự tiện lợi, và 11% khách hàng quan tâm đến tính sẵn có của sản phẩm.

Trong khi đó, một khảo sát của Hubbub tại Anh chỉ ra rằng cứ 6 người trong độ tuổi 18-25 thì có 1 người không muốn mặc lại bộ quần áo họ từng thấy trên mạng xã hội nữa, 41% thừa nhận họ phải mặc quần áo mới mỗi khi đi ra ngoài.

Xu hướng thời trang số ra đời để giải bài toán “không có gì để mặc” muôn thuở này. Dù chỉ mới xuất hiện và phát triển trong khoảng hai năm trở lại đây, thị trường thời trang số vẫn được kỳ vọng sẽ đạt giá trị hơn 50 tỉ USD vào năm 2022. “Sẽ ngày càng có nhiều ‘thế giới thứ hai’, nơi chúng ta thể hiện bản thân bằng một sản phẩm ảo, thông qua một nhân cách ảo”, Giám đốc Marketing Robert Triefus của Gucci chia sẻ trong báo cáo.

Caitlin Monahan, chiến lược gia công nghệ tiêu dùng của công ty dự báo xu hướng WGSN, cũng nhận định: “Nó giống như một điểm khởi đầu, nơi mà bạn không phải chi hàng nghìn USD, nhưng bạn vẫn có thể là tín đồ của một thương hiệu”.

Đến thế giới ảo

Mối quan tâm đặc biệt trong sự phát triển thời trang hiện nay chính là “thế giới ảo”, còn được gọi là “Metaverse”. Metaverse là thuật ngữ được tác giả Neal Stephensen đề cập từ năm 1992 trong tiểu thuyết khoa học viễn tưởng “Snow Crash”, mô tả một thế giới ảo nơi con người tương tác với nhau thông qua đại diện kỹ thuật số.

Trong kinh doanh, Metaverse đề cập đến những trải nghiệm trực tuyến mang tính nhập vai cao, chẳng hạn như thực tế ảo (VR). Theo báo cáo của McKinsey, chi tiêu toàn cầu cho hàng hóa ảo đạt hơn 100 tỷ USD vào năm 2021, tăng hơn gấp đôi so với năm 2015, với khoảng 30% doanh thu đến từ thời trang ảo.

Trong bối cảnh nhu cầu về các sản phẩm như thời trang số và NFT (Non fungible token - tài sản không thể thay thế) có xu hướng gia tăng, các công ty thời trang dường như đang tập trung vào đổi mới và thương mại hóa mô hình metaverses, với dự đoán có thể tạo ra hơn 5% doanh thu trong vòng 2 đến 5 năm tới. Trong năm 2021, các công ty thời trang đầu tư từ 1,6 đến 1,8% doanh thu của họ vào công nghệ. Đến năm 2030, con số này dự kiến sẽ tăng lên từ 3,0 đến 3,5%.

Đằng sau sự gia tăng đầu tư cho thời trang số là niềm tin của các hãng thời trang rằng công nghệ có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh so với hình thức mua hàng trực tiếp trước đây. Các công nghệ như robot, phân tích nâng cao và các ứng dụng tại cửa hàng có thể giúp hợp lý hóa các quy trình mua sản phẩm, cũng như tạo ra trải nghiệm đặc biệt cho khách hàng.

Và, nhanh như chớp, làn sóng thị trường thời trang kỹ thuật số đầu tiên đã xuất hiện, với các trang web bao gồm Replicant, The Dematerialized và DressX cung cấp các chức năng đa dạng để người dùng “thử” quần áo ngay trên sàn điện tử.

Tháng 8-2020, sự ra đời của Dress-x.com bỗng chốc biến tất cả những gì thuộc về thời trang vật lý mà mọi người biết đến trước nay đều trở thành “thời trang truyền thống”. Tự định nghĩa là một nhà bán lẻ đa thương hiệu đầu tiên tập trung cung cấp thời trang kỹ thuật số, Dress-x.com muốn chứng minh rằng một phần quần áo trong tủ đồ của nhân loại nên là các phiên bản pixel.

Tại những nền tảng thời trang số này, khách hàng không bị áp lực bởi các quy chuẩn số đo, kích cỡ, bởi các thợ may công nghệ sẽ điều chỉnh thiết kế theo đúng mong muốn và hình dáng khách hàng. Tới cả những ứng dụng tương tác như Snapchat giờ đây cũng cho phép người dùng “mặc thử” quần áo kỹ thuật số thông qua AR và Instagram cũng vậy.

Cuộc chơi thời trang số

Một số hãng thời trang lớn đã bắt đầu tận dụng thị trường game làm khúc dạo đầu cho thị trường thời trang số. Vào năm 2019, Louis Vuitton đã thiết kế “skin” – trang phục nhân vật game – cho tựa game Liên minh huyền thoại, còn Nike và Ralph Lauren năm 2021 đã cung cấp phụ kiện hình đại diện thông qua nền tảng xây dựng thế giới ảo Roblox. Song, game chỉ là một phần nhỏ trong vũ trụ metaverse đa dạng này..

Cuộc chơi lúc này bước ra một tầm lớn hơn, đó là cuộc chơi của những NFT – những tài sản không thể thay thế, sử dụng công nghệ blockchain để xác minh quyền sở hữu tài sản kỹ thuật số và cho phép thanh toán bằng coin - giúp các ông lớn thời trang kiếm tiền từ thời trang số một cách rộng rãi hơn.

Vào mùa thu 2021, bộ sưu tập NFT của Dolce & Gabbana đã được bán hết với giá 1.885.719 ETH, vào thời điểm đó tương đương với 6 triệu USD. Vừa qua, thương hiệu xa xỉ của Mỹ – Hanifa đã tổ chức thành công buổi trình diễn online không sử dụng người mẫu, thay vào đó là những nhân vật ảo không đầu, lơ lửng mặc các sản phẩm mới được thiết kế 3D.

Karinna Grant, người đồng sáng lập thị trường thời trang NFT The Dematerialized, cho biết: “Các thương hiệu thời trang nhận ra rằng họ phải tạo ra các không gian trưng bày kỹ thuật số và trình diễn thời trang trên các nền tảng online để bán các sản phẩm vào năm 2020. Do đó, người tiêu dùng đã được tiếp xúc với những hình thức mới để xem quần áo dưới dạng kỹ thuật số”.

Mark Zuckerberg, Giám đốc điều hành Meta Platforms, sở hữu mạng xã hội Facebook, cũng tuyên bố tập đoàn này chuẩn bị tung ra một cửa hàng quần áo kỹ thuật số, nơi người dùng có thể mua các trang phục ảo để thiết kế cho hình ảnh đại diện của họ. Ông Zuckerberg cho biết những trang phục ảo sẽ được thiết kế bởi các thương hiệu thời trang Balenciaga, Prada, Thom Browne và trong tương lai sẽ có thêm nhiều thương hiệu thời trang khác.

“Về cơ bản, đó là một cửa hàng quần áo cho hình đại diện Meta của bạn. Chúng tôi đã có rất nhiều loại quần áo miễn phí khác nhau, nhưng chúng tôi cũng muốn tạo ra một thị trường tươi mới hơn, nơi giao dịch có thể được thực hiện. Mọi người thường thích thể hiện bản thân thông qua phong cách ăn mặc của họ”, Mark Zuckerberg nhấn mạnh.

Cơ hội hay rủi ro?

Thời trang luôn chuyển động. Các cơ hội mà công nghệ mang lại có thể giúp ngành công nghiệp này vượt qua những thách thức mà COVID-19 gây ra. Nhiệm vụ của các nhà hoạch định thời trang giờ đây là khai thác một cách tối ưu công nghệ sáng tạo để liên tục duy trì tính đổi mới của sản phẩm, dù trên nền tảng số, hay tại các cửa hàng. Nhất là khi sắp tới, tác động của công nghệ đối với cuộc sống của con người có thể tăng nhanh.

Theo phân tích của McKinsey, đến năm 2024, giọng nói do AI tạo ra có thể chiếm tới một nửa số tương tác của con người với máy tính, hơn 75% dữ liệu do doanh nghiệp tạo ra có thể được xử lý bằng điện toán đám mây. Đến năm 2030, hơn 80% dân số toàn cầu dự kiến sẽ có quyền truy cập vào mạng 5G. Những số liệu này nói lên điều gì?

Chiến lược gia Caitlin Monahan nhận định, từ khía cạnh thương hiệu, việc công nghệ phát triển là “món hời” cho thời trang, bởi khi bạn bán quần áo mà không phải sản xuất hàng thực tế sẽ “vô cùng sinh lợi”. Điều này cũng có nghĩa rằng thời trang ảo bền vững hơn nhiều. “Thời trang số đang tái tạo lại toàn bộ chuỗi cung ứng. Không sử dụng nước, lượng khí thải CO2 rất hạn chế. Không có các sản phẩm phải gửi đi hoặc trả lại. Và cũng không có phòng trưng bày”, Monahan chia sẻ.

Khi tiêu dùng kỹ thuật số tiếp tục thống trị và tăng trưởng, các công ty cần phát triển các trải nghiệm trên mạng xã hội hấp dẫn hơn để khuyến khích người tiêu dùng kết nối với nhau. Nhưng, điều đó cũng khiến những rủi ro, vốn luôn tiềm tàng trên không gian mạng, gia tăng với cả bên bán và người mua.

Sự phức tạp của việc giao dịch các sản phẩm kỹ thuật số - thường liên quan tới tiền ảo và những hiểu biết về công nghệ blockchail – có thể là rào cản đối với người tiêu dùng. Bên cạnh đó, toàn bộ mục đích của hàng may mặc kỹ thuật số là giúp người dùng tạo ra danh tính riêng trên nền tảng số. Do đó, vấn đề nảy sinh khi người dùng không thể mang NFT đã mua trong một game nhất định sang một nền tảng khác.

Tuy nhiên, Irene-Marie Seelig, giám đốc điều hành và đồng sáng lập của AnamXR, chuyên thiết kế trải nghiệm ảo cho các thương hiệu, tin tưởng: “Trong tương lai, tôi dự đoán thời trang ảo sẽ được kết nối với nhau nhiều hơn, nơi bạn có thể chia sẻ với các vũ trụ ảo khác nhau hình ảnh đại diện hay tủ quần áo kỹ thuật số”.

Metaverse luôn là một thế giới đầy tò mò như chính cái tên của nó. Nhưng không phải ai cũng sẵn sàng để trở thành một danh tính số trong thế giới này. Việc thay đổi nhận thức khách hàng để khiến họ chi tiền cho một sản phẩm ảo là không dễ dàng, đòi hỏi các thương hiệu thời trang phải có một chiến lược dài hơi, cân bằng giữa sàn giao dịch ảo với cửa hàng thật, giúp người dùng không ngừng đổi mới, nhưng đủ khả năng thể hiện giá trị bản thân.