Những "mũi giáp công" dưới ánh đèn cao áp
22 giờ đêm một ngày cuối tháng 4, khác với vẻ tĩnh lặng thường thấy, đoạn đường Phan Chu Trinh đoạn gần ngã tư Lý Thường Kiệt bỗng trở nên náo nhiệt bởi tiếng động cơ máy xúc, tiếng máy cắt bê tông rền vang. Đây là một trong hai mũi thi công trọng điểm của tuyến Phan Chu Trinh - một phần của dự án chống ngập úng cục bộ gồm 5 tuyến chính trải dài khắp nội đô.
Tuyến Phan Chu Trinh có chiều dài hơn 652m, được đơn vị thi công chia thành nhiều mũi để thực hiện theo phương thức "cuốn chiếu" nhằm đảm bảo tiến độ. Tại hiện trường, công nhân chia thành từng nhóm nhỏ, mỗi người một việc: nhóm điều khiển máy cắt vệt đường theo đúng lộ giới 6m đã được phân luồng; nhóm điều khiển máy xúc bóc tách lớp bê tông nhựa asphalt cũ; nhóm khác lại tất bật chuẩn bị ép cừ để giữ thành hố đào.
Anh Võ Phương Nam, Phó trưởng phòng Công nghệ và Quản lý hệ thống thuộc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội có mặt từ chiều tối, đến giờ mắt luôn dõi theo các công đoạn thợ đang làm, lúc này không rời khỏi hố đào. Anh chia sẻ: "Để đảm bảo tiến độ khẩn cấp theo chỉ đạo của Thành phố và Sở Xây dựng, chúng tôi phải dồn toàn lực làm việc 24/24 giờ, trong đó các công đoạn nặng nhất đều tập trung vào đêm tối".
Điểm nhấn của toàn bộ dự án này chính là mục tiêu giảm thiểu tình trạng ngập úng cho khu vực nội đô. Theo thiết kế, hệ thống cống gạch cuốn vòm từ thời Pháp với kích thước nhỏ hẹp (chỉ khoảng 50-70cm) đang dần được thay thế bằng những ống cống hộp kích thước lớn. Có những đoạn, kích thước cống lên tới 2m x 2m, đủ để một chiếc xe máy chạy lọt bên trong. Một sự thay đổi mang tính bước ngoặt cho hạ tầng đô thị.
Không đơn thuần là đào lên rồi đặt ống xuống, công việc dưới lòng đất thực sự là một bài toán hóc búa. Khi mũi xúc chạm vào lòng đất, "ma trận" của các công trình ngầm hiện ra, từ đường ống nước sạch, cáp điện lực, đến hệ thống cáp viễn thông của các nhà mạng. "Cái khó nhất không phải là đào, mà là bảo vệ an toàn cho các đường ống hiện hữu", một kỹ sư tại hiện trường chia sẻ khi đang chỉ đạo nhóm công nhân nâng cao một bó cáp viễn thông để luồn ống cống qua phía dưới.
Trước khi khởi công, đơn vị thi công đã phải mời tất cả các bên liên quan từ Điện lực Hoàn Kiếm, Thanh Xuân đến các đơn vị viễn thông quân đội, công an để khảo sát và lên phương án bảo vệ, dịch chuyển từng mét dây, mét ống. Áp lực càng đè nặng khi thời hạn 15/5 đang cận kề, mốc thời gian phải hoàn thành trước khi mùa mưa chính thức bắt đầu. Dù hợp đồng là 5 tháng, nhưng thực tế triển khai thi công chỉ gói gọn trong khoảng 2 tháng. Điều này buộc các nhà thầu phải tăng cường nhân công, máy móc, chia nhỏ các đoạn thi công khoảng 30m một mũi để làm đồng thời.
Sự khẩn trương không chỉ đến từ yêu cầu của lãnh đạo thành phố mà còn từ chính thực tiễn biến đổi khí hậu. Những trận mưa với cường độ 100mm trong 1 giờ không còn là hiếm gặp. Với hệ thống cũ, phải mất 6 - 8 tiếng nước mới thoát hết, nhưng khi dự án này hoàn thành, thời gian tiêu thoát sẽ chỉ còn từ 2-3 tiếng. Những trục "xương sống" này sẽ kết nối, đưa nước từ nội đô đổ thẳng ra các nguồn tiếp nhận chính như sông Kim Ngưu, sông Tô Lịch hay sông Sét, giải tỏa hoàn toàn các điểm tắc kinh niên.
Phía sau những rào chắn là trách nhiệm với cộng đồng
Làm đêm để tránh ùn tắc giao thông, nhưng không có nghĩa là buông lỏng các tiêu chuẩn về môi trường và sinh hoạt của người dân. Đây là cam kết của Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội đối với dự án này. Vì vậy dù tiếng máy cắt, máy xúc vẫn vang lên, nhưng đơn vị thi công đã nỗ lực giảm thiểu tối đa tiếng ồn và bụi bặm. Một quy trình nghiêm ngặt được thiết lập, làm đến đâu dọn đến đó.
Trước 6h sáng hàng ngày, toàn bộ mặt bằng thi công phải được trả lại sự thông thoáng. Đặc biệt, công tác vệ sinh được thực hiện vô cùng tỉ mỉ. Các nhà thầu đã thuê công ty môi trường (URENCO) túc trực để tưới nước rửa đường vào các khung giờ 6h sáng, 11h trưa và 15h chiều. Bụi bẩn và bùn đất từ xe vận chuyển phế thải được phun xịt, quét dọn sạch sẽ, đảm bảo diện mạo văn minh cho phố phường.
Công tác phân luồng giao thông cũng là một nỗ lực không mệt mỏi. Với sự hỗ trợ của lực lượng Cảnh sát giao thông và các phường sở tại như Cửa Nam, Phan Chu Trinh, đơn vị thi công luôn cử người túc trực điều tiết vào các giờ cao điểm sáng, trưa, chiều. Dù việc rào chắn ít nhiều gây bất tiện, nhưng nhờ sự phối hợp chặt chẽ và truyền thông minh bạch, đa số người dân đã bắt đầu thấu hiểu và chia sẻ.
4 giờ sáng, trên đường Phan Chu Trinh nói riêng và một số tuyến phố đang cùng triển khai công trình nói chung, những ống cống hộp cuối cùng của ca làm việc đã nằm yên vị dưới lòng đất. Những lớp đá dăm (base) được đổ xuống, nén chặt và thảm tạm lớp nhựa thô để chuẩn bị cho dòng xe cộ sắp đổ về vào buổi sáng. Dự án chống ngập úng cục bộ không chỉ đơn thuần là thay những chiếc ống cống. Đó là sự đầu tư cho tương lai, là cách thành phố bảo vệ kết cấu đường bộ, tăng tuổi thọ cho các công trình hạ tầng và quan trọng nhất là bảo vệ cuộc sống của người dân mỗi khi mùa mưa tới.
Hà Nội tăng 25-30% năng lực thoát nước, giảm 60% điểm ngập
Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường cho biết, hệ thống thoát nước hiện mới đáp ứng khoảng 20% so với quy hoạch chung. Trong 4 lưu vực chính gồm tả Đáy, hữu Đáy, sông Tô Lịch và Bắc sông Hồng, chỉ lưu vực sông Tô Lịch diện tích 77 km2 được đầu tư tương đối hoàn chỉnh; các lưu vực còn lại vẫn thiếu đồng bộ về tuyến cống, trạm bơm và hồ điều hòa. Với hạ tầng còn hạn chế, các đợt mưa lớn như tháng 10 - 11/2025, khi lượng mưa vượt công suất thiết kế, Hà Nội xuất hiện 220 điểm úng ngập, trong đó 91 điểm do thành phố quản lý và 119 điểm thuộc các phường, xã.
Để khắc phục, thành phố triển khai 10 công trình khẩn cấp chống úng ngập. Ban Hạ tầng kỹ thuật nông nghiệp làm chủ đầu tư 5 trạm bơm, hồ điều hòa và 2 dự án mang tính hệ thống. Trung tâm Hạ tầng kỹ thuật thành phố triển khai thêm 8 hạng mục kết nối hệ thống ngầm và trạm bơm từ khu vực Phú Thượng qua Hoàng Quốc Việt, hỗ trợ tiêu úng các khu vực Ecopark, Ciputra. Thành phố yêu cầu chủ đầu tư khu đô thị Ciputra triển khai trạm bơm Phú Thượng công suất 9 m3/s, hoàn thành trước 30/4 để tăng khả năng tiêu thoát khu vực.
Theo Giám đốc Sở Xây dựng, tổng dung tích tiêu thoát nước được bổ sung khoảng 4,8 triệu m3, góp phần giảm tình trạng úng ngập khi mưa lớn. Các hạng mục dự kiến hoàn thành trước 30/4, hoàn thiện cảnh quan trước 30/6, qua đó nâng năng lực tiêu thoát nước toàn thành phố thêm 25-30% và xử lý khoảng 60% điểm ngập so với trước.
Từ 28/4: Hà Nội đồng loạt đóng điện chạy thử 15 trạm bơm chống ngập 
13 công trình chống ngập khẩn cấp có giúp Thủ đô hết ngập úng? 
