Sau ánh hào quang K-biz

Ngành công nghiệp giải trí Hàn Quốc trong những thập kỷ qua đã định nghĩa lại thế nào là quyền lực mềm. Những bộ phim truyền hình, những diễn viên với ngoại hình bắt mắt và tài năng, những nhóm nhạc Hàn Quốc thu hút sự chú ý của công chúng, tạo nên vô số trào lưu với số lượng fan hâm mộ khổng lồ, và tất nhiên cả các anti-fan, luôn ngất ngây và theo dõi một cách ám ảnh mọi cử chỉ của các “ngôi sao”.

Nhưng hào nhoáng và thành công có thể là tấm bình phong che giấu đằng sau những tâm hồn bất hạnh và dễ bị tổn thương về mặt tinh thần.

Số vụ tự tử đáng báo động của sao Hàn

Sáng 27/12/2023, nam diễn viên nổi tiếng trong bộ phim “Ký sinh trùng” từng đạt giải Oscar Lee Sun Kyun được phát hiện tử vong trong xe ôtô đóng kín. Di chúc để lại và việc cảnh sát phát hiện than tổ ong trong xe khiến nhận định ban đầu cho rằng ngôi sao màn ảnh đã lựa chọn tự tử sau ồn ào về sử dụng ma túy và ngoại tình.

Sau ánh hào quang K-biz -0
Sự ra đi của tài tử “Ký sinh trùng” chấn động làng giải trí Hàn và quốc tế.

Đây chỉ là vụ việc tiếp theo nối tiếp những vụ tự tử trong ngành công nghiệp giải trí Hàn Quốc, xảy ra với mức độ đều đặn đáng báo động những năm qua. Nhiều nghệ sĩ – cả trẻ tuổi và đã có thâm niên, một số người đang trong ánh hào quang và đỉnh cao sự nghiệp, đã tự sát trong vài năm qua. Những vụ việc chấn động này một lần nữa phơi bày những mặt trái của giấc mơ nổi tiếng.

Mới đầu năm nay, ngôi sao K-Pop Moon Bin, thành viên của nhóm nhạc Astro, được quản lý phát hiện tử vong trong nhà riêng ở phía Nam Seoul vào khoảng 20h10 tối 19/4. Ngôi sao vụt tắt ở độ tuổi 25, cũng là độ tuổi mà thần tượng K-pop và cựu thành viên nhóm nhạc f(x) Sulli qua đời do tự tử 4 năm trước. Nhiều ngôi sao tự tử ở độ tuổi 20 khi sự nghiệp chỉ mới bắt đầu.

Sau ánh hào quang K-biz -0
Sulli mãi mãi ở tuổi 25 sau khi tuyên bố dừng hoạt động do kiệt quệ về tinh thần, thể xác vì những lời miệt thị trên mạng xã hội.

Còn hàng loạt cái tên có thể kể đến. Năm 2017, Kim Jonghyun của SHINee đã tự kết liễu đời mình ở tuổi 27 khi sự nghiệp đang thăng hoa. Năm 2018, nam diễn viên Jun Tae Soo giã từ cuộc sống khi mới 33 tuổi. Năm 2019, ngoài Sulli và Goo Hara, nam diễn viên Cha In Ha cũng qua đời do tự sát, và sau đó là Choi Bong-sung cùng năm nay.

Theo một số ước tính, Hàn Quốc là quốc gia có tỷ lệ tự tử cao thứ 4 thế giới, và cao nhất ở độ tuổi từ 15 đến 24. Kỳ vọng cao, thành công sớm và sự kiểm soát chặt chẽ, showbiz Hàn Quốc chính là một trong những “kẻ sát nhân” khét tiếng.

Tuy nhiên, không chỉ các ngôi sao trẻ chịu áp lực, nhiều nghệ sỹ có thâm niên, từng nhiều năm lăn lộn và tưởng chừng như đã chai sạn trước ánh đèn flash, cũng đã chọn cái chết để giải thoát thứ áp lực vô hình nhưng cực kỳ nặng nề: dư luận.

Áp lực dư luận

Có lẽ không quá khi cho rằng không ngôi sao Hàn Quốc nào dám cư xử tồi tệ trên sân khấu hay có những hành động ngông cuồng nếu không muốn để mất tất cả... Xã hội Hàn Quốc có những định kiến lớn, yêu cầu các ngôi sao, ca sĩ hay diễn viên nhiều khi phải sống đúng như hình tượng nhân vật hoàn hảo mà họ thể hiện trên màn ảnh hoặc như kỳ vọng của đám đông.

Đằng sau sự hào nhoáng của những tòa nhà chọc trời sang trọng và ngành công nghiệp thẩm mỹ, giải trí và thần tượng bùng nổ, xã hội Hàn Quốc nhìn chung là một xã hội gia trưởng với những tiêu chuẩn khắt khe.

Sau ánh hào quang K-biz -0
Sulli trong bộ phim tài liệu cuối đời “Dear Jinri”.

Sulli, một nữ diễn viên xinh đẹp và nổi tiếng, người bị xem là một kẻ nổi loạn, thường nói về ngành kinh doanh showbiz do nam giới thống trị, điều mà cô cho rằng đã dẫn đến những áp lực và việc nhiều nghệ sỹ như cô phải đối mặt với những đe dọa không ngừng – nói cách khác là bạo lực mạng – khiến không ít người rơi vào hố sâu trầm cảm nặng.

Nhưng các công ty quản lý giám sát các ngôi sao vận hành đặc biệt khắt khe, với cuộc sống thực của họ thậm chí phải có nhiều kịch bản hơn sân khấu và những bộ phim dài tập, nơi ngay cả những cuộc đấu tranh về sức khỏe tâm thần của họ nhiều khi lại là thứ bị công chúng chế nhạo. Hai tháng sau khi Sulli tự tử, bạn thân nhất của cô là ca sĩ Goo Hara được phát hiện đã chết tại nhà riêng sau khi bị người dùng trực tuyến thóa mạ một cách tàn nhẫn vì lộ hình ảnh nhạy cảm, những thứ đã được ghi lại mà không có sự đồng ý của cô.

Ngành công nghiệp giải trí Hàn Quốc phát triển mạnh mẽ nhưng câu hỏi đặt ra là liệu trong đó có thứ gì để bảo vệ chính những người đã biến nó thành hiện tượng toàn cầu như ngày nay hay không? Đã không ít lần báo chí phanh phui những thông tin và báo cáo về việc bóc lột các diễn viên và ca sĩ, kể cả cáo buộc lạm dụng tình dục – những góc tối từng khuất phục không ít nghệ sỹ và khiến họ phải tìm tới cái chết chỉ để giải thoát. Tuy nhiên, tất cả những thứ này đều nằm ở phía bên kia ranh giới, nơi các “nhân vật công chúng” phải giữ cuộc sống thực của họ, những mớ bòng bong lộn xộn giữa sức ép, buồn đau, hay mỏi mệt, ít nhất là tránh xa cái nhìn của công chúng.

Những nỗi đau đằng sau nụ cười

Phần lớn cuộc sống của các ngôi sao đều theo kịch bản, và họ, dù nổi tiếng đến đâu, vẫn bị mắc kẹt giữa các đơn vị quản lý bóc lột và đám đông hâm mộ cuồng nhiệt tới cực đoan.

Sự nổi tiếng mang lại nhiều đặc quyền, thu nhập cao, tầm ảnh hưởng lớn và được khán giả yêu mến. Tuy nhiên, con đường đưa họ đến đó và cả những gì phía sau không bao giờ là màu hồng.

Người nổi tiếng phải tuân theo cái gọi là “tiêu chuẩn về những thứ không thể”. Đặc biệt, những người đã trở thành “người của công chúng” phải chịu áp lực rất lớn từ sự cạnh tranh khốc liệt, tốc độ thay đổi chóng mặt trong làng giải trí và việc họ luôn phải là tâm điểm của đám đông. Điều này cũng bao gồm những tin đồn vô căn cứ, chỉ trích, khinh thường và công kích cá nhân – một trong những chất độc mạnh nhất đối với tâm lý con người.

Trong ngành giải trí Hàn Quốc, tiêu chuẩn về tài năng, ngoại hình và thậm chí cả tính cách của các ngôi sao đều tỷ lệ thuận với nhu cầu xã hội. Những ngôi sao nổi tiếng như nhóm nhạc BlackPink, BTS hay những diễn viên hạng A như Jeon Ji-hyun, Song Hye-kyo, Hyun Bin không chỉ đặt ra những tiêu chuẩn về sắc đẹp, tài năng và danh tiếng mà còn có sức ảnh hưởng đến khán giả nói chung.

Tất nhiên, kể cả là những siêu sao này cũng đều trải qua quá trình đào tạo, hướng dẫn, dẫn dắt bởi các công ty giải trí, nhà sản xuất hay nhà quản lý giàu kinh nghiệm và được “nhào nặn” với những “quy tắc ngầm” nhất định.

Những tiêu chuẩn ngày càng cao hơn. Trong thời đại mà mọi thứ đều cần phải tốt nhất, đẹp nhất và độc đáo nhất thì khán giả ngày càng khó đoán và khắt khe hơn. Những chia sẻ trong bộ phim tài liệu “Dear Jinri” cuối cùng của Sulli, những lời nói như câu chuyện ám ảnh tuổi thơ, tuổi trẻ và thậm chí cả những phút cuối đời của cô có phần day dứt: “Họ nói với tôi rằng, “Bạn sinh ra đã xinh đẹp. Bạn không cần phải biết bất cứ điều gì. Chỉ cần ngồi giữa những người này và làm cho họ hạnh phúc. Rồi họ sẽ thích bạn…”. Không quan trọng người nổi tiếng có tài năng, sắc đẹp, sức trẻ hay đam mê nghề nghiệp, cuối cùng, mọi người chỉ xem họ như một sản phẩm. Họ sẽ đối xử với tôi như một sản phẩm. Tôi phải là thứ họ muốn. Tôi luôn sợ mất đi chất lượng sản phẩm của mình”.

Đó cũng là lý do tại sao một người nổi tiếng, có thể đang vô cùng được yêu mến có thể thấy cuộc sống của mình bị đảo lộn trong một giây, chỉ bằng một hành động sai lầm trong quá khứ, một bức ảnh thân mật hoặc một lần lỡ lời. Người nổi tiếng phải trở thành thứ mà công chúng mong muốn. Họ không thể bày tỏ quan điểm, không biết có nên lên tiếng hay không và về cơ bản là con rối của dư luận. Trên thực tế, hầu hết nhiều người thậm chí không nghĩ rằng những người nổi tiếng có quyền kiệt sức.

Tháng 10/2023, nam diễn viên Lee Sun-kyun bị bắt vì cáo buộc sử dụng ma túy và bị vạch trần vì ngoại tình với quản lý quán bar. Hai tháng sau, Lee Sun-kyun đã tự kết liễu đời mình trên ôtô cá nhân, chỉ một ngày sau khi tuyên bố vô tội và yêu cầu một cuộc điều tra chính thức bằng máy phát hiện nói dối.

Theo luật pháp Hàn Quốc, khi không còn đối tượng khởi kiện, những cáo buộc trở nên vô nghĩa. Do đó, cảnh sát đã khép lại vụ án của Lee Sun-kyun. Nếu còn sống, có thể nam diễn viên sẽ phải chịu hậu quả do sai lầm thông qua bản án pháp lý, song cuối cùng sự thật không được sáng tỏ và công lý không được thực thi.

Chia buồn với gia đình Lee Sun-kyun, nữ diễn viên Claudia Kim đã có những lời nói đáng suy ngẫm khi cho rằng “ai cũng xứng đáng được tha thứ cho lỗi lầm. Mọi người đều xứng đáng có cơ hội thứ hai”, một cơ hội để chuộc lỗi nếu còn có thể. Vấn đề là họ có đủ khả năng chống chịu những góc tối đằng sau ánh hào quang này hay không.

Thái Hân

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...