Những níu kéo chết người

"Lúc đó cần công việc và tiền nên bị cáo tiếp tục làm. Đến tháng 9-2018, khi một lô điện thoại di động của Nhật Cường bị bắt ở cảng sân bay Nội Bài, bị cáo mới biết việc công ty đang làm là phạm tội buôn lậu. Sau đó, bị cáo gặp Bùi Quang Huy xin nghỉ việc, nhưng được níu lại để giúp công ty rút dần ra khỏi mảng kinh doanh này, hỗ trợ hơn 500 nhân sự không bị mất việc làm".

Đấy là những chia sẻ của bị cáo Trần Ngọc Ánh, Phó tổng giám đốc Nhật Cường trong phiên tòa sơ thẩm xét xử 14 bị cáo trong vụ án "buôn lậu", "vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" xảy ra tại Công ty TNHH thương mại và dịch vụ kỹ thuật Nhật Cường. Vẫn theo ông Ánh, trước đó Nhật Cường đã nhiều lần bị cơ quan chức năng kiểm tra, nhưng khi bị phát giác hàng hóa không có hóa đơn, công ty chỉ bị xử phạt hành chính và tịch thu sản phẩm. Khi ông thắc mắc điều này thì  được ông chủ Bùi Quang Huy giải thích là không sao, kiểm tra chỉ bị thu hàng và "ai sợ thì nghỉ việc".

Nếu những chia sẻ này là chính xác, chúng ta sẽ thấy một logic nhận thức như sau: thoạt tiên có thể ông Ánh "không biết gì", đến khi công ty bị cơ quan chức năng kiểm tra, thì ông lờ mờ hiểu là "có một điều gì đó", và đến khi một lô hàng của công ty bị bắt ở sân bay thì "một điều gì đó" rõ hẳn ra: "Việc công ty đang làm là phạm tội buôn lậu". Cùng với một chuỗi phát triển logic nhận thức cũng là một chuỗi phát triển của logic hành động: từ chỗ "thắc mắc với ông chủ" đến chỗ "xin nghỉ việc". Và mấu chốt nằm ở đoạn kết, tức là ở sự phát triển cuối cùng của logic nhận thức và hành động: ông vẫn không nghỉ việc! Những lý do được đưa ra lúc thì "cần công việc và tiền", lúc thì "được níu lại để giúp công ty".

Dù không ai muốn, nhưng hãy thử đặt mình vào hoàn cảnh của ông Trần Ngọc Ánh lúc đó, để xem chúng ta liệu có thể đưa ra những hành xử khác không? "Cần công việc và tiền" có nghĩa là cần vật chất, và dù muốn hay không muốn cũng phải thừa nhận trong rất nhiều trường hợp, với rất nhiều người, cám dỗ vật chất là điều không dễ bước qua. "Được níu lại để giúp công ty", lại nữa "hỗ trợ hơn 500 nhân sự không bị mất việc làm" là mang màu sắc của một níu kéo tình cảm. Ở một cộng đồng có truyền thống "một vũng cái lý không bằng một tý cái tình" thì níu kéo này cũng không dễ bước qua. Và ông Trần Ngọc Ánh rốt cuộc đã phải trả giá vì cả hai điều "không dễ bước qua" như thế, tất nhiên trong trường hợp tất cả những khai báo nói trên là chính xác.

Toàn cảnh phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ án tại Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ kỹ thuật Nhật Cường.
Toàn cảnh phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ án tại Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ kỹ thuật Nhật Cường.

Tình cảnh này dễ khiến người ta nhớ tới phát biểu của một nhóm cầu thủ bán độ trong màu áo Đội tuyển bóng đá U.23 Quốc gia tại SEA Games 23, năm 2005: "Chúng em bán, nhưng bán mà đội vẫn thắng, chứ có bán để đội thua đâu". Thì quả nhiên là "đội vẫn thắng", nhưng chỉ thắng chênh lệch 1 bàn để vẫn giúp mình "đủ kèo" ăn độ. Giả như lúc ấy, "bán" mà đội thua, họ có "bán" không? Có trời mới biết trong những trận thua bất thường của bóng đá Việt Nam thời tranh tối tranh sáng của hơn chục năm về trước trận nào là "bán", trận nào là "thật". Nhưng bất luận "bán để đội thua" hay "bán mà đội vẫn thắng" thì vẫn cứ là "bán". Ở cấp độ một câu lạc bộ, chuyện "bán" đã là phạm pháp và phi đạo đức lắm rồi, ở cấp độ các Đội tuyển quốc gia thì nó còn nghiêm trọng hơn nữa, vì liên quan đến màu cờ sắc áo quốc gia. Cho nên "bán thắng" hay "bán thua" thì trước khi đi tới quyết định "bán", người ta cũng sẽ đứng trước một níu kéo ghê gớm giữa một bên là tiền bạc và một bên là hình ảnh, danh dự của cái tập thể mà mình là một phần trong đó. Có bao nhiêu người đủ năng lực vượt thoát khỏi níu kéo này?

Chuyện mới nhất, diễn ra vào đúng thời điểm nóng bỏng nhất, khi cả nước đang căng mình phòng chống COVID-19: "Thành viên tổ tuần tra kiểm soát COVID-19 tiếp tay đưa 200 người xuất nhập cảnh trái phép" - một tờ báo đã gói trọn vấn đề bằng dòng tít ấy. Mà đúng thế thật, không sai, không quá nửa lời: thôn đội trưởng Lý Chừ (dân tộc Mông, 33 tuổi, ở thôn Na Lốc 1, xã Bản Lầu, huyện Mường Khương, tỉnh Lao Ca) cùng các lực lượng biên phòng tham gia tổ tuần tra kiểm soát phòng chống dịch tại mốc giới 108(2) và 110 (2). Vậy mà thay vì kiến quyết ngăn chặn người xuất - nhập cảnh trái phép qua biên giới, Lý Chừ lại trở thành "nội gián", cung cấp lịch sinh hoạt, cách thức tuần tra của các chiến sĩ trong tổ cho kẻ xấu, qua đó đã thực hiện trót lọt 91 vụ, dẫn đường thành công cho gần 200 người xuất nhập cảnh trái phép qua biên giới.

Theo cơ quan chức năng, làm công việc tuần tra, Lý Chừ được phụ cấp 9.000 đồng/giờ, nhưng chỉ cần đưa thành công 1 trường hợp xuất - nhập cảnh trái phép qua biên giới, Lý Chừ có thể nhận được từ 600.000 đến 1 triệu đồng. Với Lý Chừ, trước khi quyết định thực hiện hành vi làm "nội gián" cho kẻ xấu có lẽ một níu kéo nào đó ít nhiều cũng xuất hiện giữa một bên là 9.000 đồng/giờ và một bên là 1 triệu/người. Phải làm gì để chiến thắng níu kéo này?

Với những trường hợp phạm pháp mà do không hiểu biết về pháp luật nên không biết mình phạm pháp thì đã đi một nhẽ. Đằng này, một phó tổng giám đốc biết công ty mình buôn lậu nhưng vẫn không rút chân ra, một nhóm cầu thủ biết bán độ là sai trái nhưng vẫn bán, rồi nguỵ biện "bán mà đội vẫn thắng, chứ có bán để đội thua đâu",  và một thành viên trong tổ tuần tra kiểm soát COVID-19 biết rõ nhiệm vụ của mình là kiểm soát, chống lại kẻ xấu nhưng rốt cuộc lại trở thành "nội gián" cho kẻ xấu.

Suy cho cùng, tất cả đều đã không vượt qua những níu kéo xuất hiện bên trong con người mình. Đó có thể là níu kéo tiền bạc, vật chất, có thể là níu kéo tình cảm, tinh thần. Có thể không rơi vào những trường hợp nguy hiểm như vậy, nhưng trong nhiều tình huống của cuộc sống mỗi chúng ta cũng thường phải đối diện với những níu kéo. Vậy thì phải làm gì để vượt qua và chiến thắng nó, thay vì thoả hiệp với nó, và để nó đưa đường dẫn lối cho mình?

Trong câu chuyện "bán mà đội vẫn thắng, chứ có bán để đội thua đâu" có một chi tiết" rất đáng chú ý, đó là một cầu thủ được rủ bán nhưng đã từ chối. Và hơn thế, đã báo cáo vụ việc cho những người có trách nhiệm, khiến câu chuyện phanh phui. Ở tình cảnh này, cầu thủ này chắc chắn lại cũng đứng trước những níu kéo giữa một bên là tình cảm đồng đội, anh em và một bên là màu cờ sắc áo của đội bóng. Nếu báo cáo, có thể sẽ mất tình anh em, và từ đây trở thành cái gai trong mắt nhiều đồng nghiệp, nhưng nếu không báo cáo thì danh dự Đội tuyển sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Và cách chọn lựa của cầu thủ này nhắc nhở chúng ta mọi bài học: rốt cuộc lý tính vẫn luôn phải đứng trên cảm tính. Và để có những lựa chọn chuẩn xác nhất trước các níu kéo mà trong rất nhiều trường hợp có tương quan 50-50 thì có lẽ trên cả lý tính, con người cần phải có lý tưởng.

Khi đã có một lý tưởng lớn, đúng đắn và nhân văn, con người có thể bước qua mọi mảnh vụn cám dỗ bày ra trước mắt mình. Khi không có lý tưởng, hoặc không được giáo dục để trở thành những con người có lý tưởng, những mảnh vụ cám dỗ sẽ cuốn trôi chúng ta. Và những níu kéo chết người có thể làm chúng ta thoả mãn trong một vài khoảnh khắc, nhưng sẽ khiến chúng ta, bằng những hình thức nào đó phải trả giá sau cùng.

Vương Trọng Tín

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...