Những đô thị “vô tâm”

Có lẽ, trong khoảng 20 năm qua, chưa năm nào mùa khô lại nắng nóng đỉnh điểm như năm nay. Để lý giải về cái nắng nóng lạ thường ấy cần phải nhờ tới những chuyên gia khí tượng với những lập luận khoa học rõ ràng. Còn bản thân chúng ta chỉ có cảm nhận là thước đo duy nhất.

Những cảm nhận ấy được chuyển tải lên mạng xã hội qua nhiều dòng trạng thái khác nhau, than thở có, dí dỏm có... Và, cộng hưởng với cái nóng tới nghiệt ngã ấy là tình trạng khô hạn, đặc biệt là ở những nơi vùng sâu, vùng xa.

Những đô thị “vô tâm” -0
Nhiều người dân trốn nóng ở công viên.

Trong một khoảng thời gian khá dài, nhiều ngày liền, chương trình "Chào buổi sáng" của VTV1 đã đề cập tới việc thiếu nước sinh hoạt ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. Hình ảnh những chiếc xe bồn chở nước cho bà con chợt trở nên gần gũi hơn bao giờ hết. Trong các phóng sự ấy, ánh mắt, nụ cười của bà con nhận nước sinh hoạt đã khiến nhiều người xem cảm giác ấm lòng. Cảm xúc về sự sẻ chia, về tình người đã bật ra từ những hình ảnh bé nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn lao vô cùng.

Trong những dòng tâm trạng đây đó mong mưa rải đầy trên mạng xã hội, có cả những phỏng đoán về thời điểm sẽ bắt đầu mùa mưa năm nay. Người thì nói "chắc sau 30/4", người lại đoán năm nay thời tiết cực đoan nên chắc mùa khô còn kéo dài thêm chí ít cho tới tận giữa, cuối tháng 5. Và, ngay cả những người vốn dĩ ghét cái ướt át của mùa mưa, ghét những cơn dông bất chợt, ghét những cơn mưa dài khiến việc đi lại khó khăn hơn cũng mòn mỏi đợi mưa khi mà ngày qua ngày, nhiệt độ lên tới đỉnh điểm có thể vượt mức 40 độ C. Và, hình ảnh những bãi biển ken kín người mấy ngày nghỉ lễ đã đủ chứng minh cho tất cả. Cái nóng khiến người ta đổ xô về những nơi có nước, có gió mát hoặc về những vùng núi cao với khí hậu dịu dàng hơn nhiều.

Giữa bối cảnh nóng nực là nỗi bức bối chung ấy, hình ảnh của dòng nước mát nhiều khi cũng đủ xoa dịu lòng người. Song, không hẳn dòng nước mát nào cũng làm cho con người ta dịu lại. Có những dòng nước chỉ để lại nỗi xót xa vì nó vô tình đại diện cho sự bất nhẫn, sự vô tâm của con người, nhất là trong giai đoạn khoảng cách giàu nghèo ngày càng rộng như hôm nay.

Đêm 1/5, giữa cái oi bức, một cuộc vui đã được một doanh nghiệp bất động sản bày ra giữa khu đô thị mới mẻ, khang trang, hiện đại và xa xỉ của họ. Với giá vé vào cửa 350.000 đồng, khán giả được vào chơi thỏa thích các trò chơi trong khuôn viên rộng lớn của họ, tại TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh. Trong vô vàn các trò giải trí ấy, bên cạnh một sân khấu ca nhạc hoành tráng phủ đầy màn hình LED, bật lên là tiêu điểm "nhạc nước".

Cái tên của sự kiện, "Fountain Festival" cũng gắn với nước (fountain) và nó đủ tạo ra một tưởng tượng mát lạnh, tràn trề sức sống. Và, những cột nước đã được "trình diễn" đúng nghĩa, cùng với hiệu ứng ánh sáng và âm thanh, lung linh huyền ảo vô cùng. Nó cho thấy sự sung túc, trù phú của một khu đô thị cao cấp bậc nhất. Nhưng, nó cũng cho thấy cả sự vô tâm nữa. Để khuếch trương cho các sản phẩm bất động sản của mình, cả một thế giới trò chơi, giải trí như đua xe Kart, sân khấu âm nhạc, trình diễn ánh sáng... thực tế đã là quá đủ. Trình diễn nước đúng là điểm nhấn đặc biệt thật nhưng nó chỉ đặc biệt nếu như hoàn cảnh chung hiện nay ở nhiều địa phương khác không phải là khô hạn, thiếu nước sinh hoạt và xâm nhập mặn.

Giữa hoàn cảnh chung của rất nhiều đồng bào vùng sâu, vùng xa đang khó khăn như thế, đang chắt chiu từng can nước nhỏ như thế, sự tưng bừng của những "vũ điệu nước" cho dù không làm lãng phí, thất thoát nước chút nào đáng kể đi nữa vẫn mang lại một cảm giác khó chịu đúng nghĩa và vô tình, cái trình diễn kia đã trở nên dị biệt.

Những đô thị “vô tâm” -0
Người dân đổ về công viên Bạch Đằng, quận 1, TP Hồ Chí Minh chờ xem pháo hoa.

Trước đêm trình diễn nhạc nước kia một hôm, đêm pháo hoa 30/4 cũng tưng bừng với vô vàn sắc màu được vẽ lên bầu trời thành phố phương Nam. Nhưng, ở một khu đô thị mới, thuộc quận 2, với những căn hộ với giá tối thiểu chục tỷ trở lên, rất hiếm người chiêm ngưỡng pháo hoa dù cho điểm bắn rất gần đó và tầm nhìn là tuyệt vời đối với ngay cả những ai đứng xem dưới mặt đất chứ không phải trên tầng cao. Sự vắng vẻ người xem ấy đến từ đâu? Dễ hiểu, từ 18h30, không hiểu sao bảo vệ của khu đô thị kia chặn barrier ngăn không cho bất kỳ khách bên ngoài nào vào các con đường phía trong.

Nếu như đó là những con đường giao thông nội khu của khu đô thị thì không ai nói làm gì. Đằng này, chúng lại là những con đường được đặt tên như phố Nguyễn Thiện Thành, phố Trần Bạch Đằng. Thậm chí, có những người đặt chỗ ở những nhà hàng sang trọng trong khu vực này cũng buộc phải dừng xe ở phía ngoài barrier, đi bộ vào trong sau khi chứng minh cho bảo vệ biết mình có đặt chỗ nhà hàng rồi. Cả một khu vực gồm 4 con phố bỗng dưng bị phong tỏa, biệt lập hẳn với bên ngoài. Và, ở phía ngoài kia là gì?

Đó là những con người bình dân của thành phố, chen chúc nhau ở những tuyến đường nhỏ hơn mong có được vị trí tốt cho lũ trẻ nhà mình được ngắm pháo hoa mừng Tết Thống nhất nước nhà. Sự lạnh lùng không phải từ những gương mặt bảo vệ. Sự lạnh lùng đến từ thái độ không chấp nhận sẻ chia của những người giàu cho dù những con phố như Nguyễn Thiện Thành, Trần Bạch Đằng... là tài sản công cộng. Sự lạnh lùng ấy đại diện tiêu biểu một cách đặc biệt nhất, nổi trội nhất cho sự phân biệt, kỳ thị, cho khoảng cách giàu nghèo trong một xã hội luôn đặt công bằng và nhân văn lên hàng đầu.

Không phải những người giàu ở khu đô thị đó từ chối chia sẻ với những đồng bào khác đến từ bên ngoài nơi mình sống. Chính thái độ cởi mở của họ đối với những thực khách từ các quận khác đang thưởng thức bữa tối ở những nhà hàng trong nội khu ấy dưới trời pháo hoa đã cho thấy không hề có khoảng cách nào giữa người với người. Nhưng, chủ đầu tư đã tự tạo ra một đặc quyền riêng theo cái cách đầy phi lý như thế. Đó là thứ đặc quyền lạm dụng trái luật. Câu hỏi đặt ra là: "Ai đã cho phép họ ngăn những con phố vốn dĩ thuộc về mọi người dân?".

Trong công cuộc xây dựng một quốc gia phồn thịnh hơn, chúng ta luôn mong mỏi Việt Nam có được những gì tốt nhất trong khả năng đủ tầm so sánh với thế giới. Chúng ta cũng muốn có các tòa nhà cao chọc trời. Chúng ta cũng muốn có những khu căn hộ sang trọng bậc nhất với tầm nhìn (view) ngắm cảnh "triệu đô" như ở Tokyo, New York, Sydney, Paris... Và, nỗ lực kiến tạo, xây dựng những khu đô thị mỹ miều chính là một trong những hành động để chứng tỏ sự vươn mình phồn thịnh như thế. Tuy nhiên, ngăn cản quyền hưởng thụ chính đáng của những người dân khác, nghèo hơn những chủ sở hữu triệu phú đô la kia, ở ngay trên những mét vuông đất thuộc tài sản công cộng lại là hành vi vô tâm đến đáng sợ.

Có những đô thị lộng lẫy còn sẵn lòng bán vé cắm trại với giá rất vừa túi tiền cho khách bên ngoài vào đất nội khu mà họ được đặc quyền khai thác để những ai không có điều kiện mua nhà ở đó cũng có thể thử trải nghiệm một lần không gian sống sang trọng mà họ mơ ước.

Vậy mà tại sao lại có thể có những chủ đầu tư sẵn sàng đặt ranh giới ngăn cản với đồng bào của mình thậm chí ở ngay cả phần đất mà mình không có quyền khai thác chỉ với mục đích duy nhất là duy trì sự sang trọng cho những chủ sở hữu giàu có? Phải chăng, họ đang muốn tạo ra những đô thị vô tâm, những đô thị mà "chỉ có chúng tôi có quyền hưởng thụ, được quyền xả láng" bất chấp ở ngoài kia, đồng bào đang thèm khát thế nào và có rất nhiều bà con nơi xa đang chắt chiu từng giọt nước không chỉ cho sinh hoạt hằng ngày mà còn để duy trì sức sống của mùa màng.

Đừng xây thêm những đô thị vô tâm nữa, hỡi những chủ đầu tư vô tâm.

Văn Đoàn

Các tin khác

Kỳ 3: Toán Castor và chuyên án PY27

Kỳ 3: Toán Castor và chuyên án PY27

Hơn một tháng sau khi điệp viên đơn tuyến Phạm Chuyên, bí danh Ares xâm nhập miền Bắc bằng đường biển, CIA và Liên đoàn 77 quyết định cho toán gián điệp biệt kích mang biệt danh Castor nhảy dù xuống tỉnh Sơn La. Nhiệm vụ của toán là thu thập tin tức tình báo về hoạt động chuyển quân của Quân đội miền Bắc trên Quốc lộ 6 - con đường chính xuyên qua các tỉnh Tây Bắc đến Tây Nam tỉnh Sầm Nưa (Lào). Tuy nhiên, chỉ 3 ngày sau, cả 4 thành viên đều bị bắt, mở ra chuyên án PY27 của Công an miền Bắc.

Thụy Sỹ tạm tránh được “khoảnh khắc Brexit” của riêng mình

Thụy Sỹ tạm tránh được “khoảnh khắc Brexit” của riêng mình

Ngày 14/6, hơn 59% cử tri Thụy Sĩ đi bỏ phiếu cho cuộc trưng cầu dân ý về đề xuất giới hạn dân số ở mức 10 triệu người vào năm 2050. Gần 55% phản đối, 45% ủng hộ - khoảng cách đủ để ngăn một cuộc va chạm có thể định hình lại quan hệ giữa Bern và Brussels trong nhiều thập niên tới nhưng vẫn còn những bất đồng.

Cuộc chia tay với vị trí trung tâm

Cuộc chia tay với vị trí trung tâm

Một buổi chiều cuối tháng 5/2026, trên mạng xã hội xuất hiện hàng loạt dòng trạng thái của các nhà báo kỳ cựu. Có người chia sẻ lại hình ảnh những tòa soạn từng gắn bó nhiều năm, có người nhắc tên những tờ báo đã trở thành một phần ký ức của đô thị Sài Gòn, cũng có người chỉ lặng lẽ đăng một dấu chấm lửng. Những chia sẻ ngắn ngủi ấy phản ánh tâm trạng của những người đang chứng kiến một bước chuyển quan trọng của báo chí thành phố trong tiến trình sắp xếp, tinh gọn hệ thống cơ quan báo chí.

Vài nghịch lý trong báo chí hiện đại

Vài nghịch lý trong báo chí hiện đại

Trong suốt thời gian vừa qua, báo chí đã trở thành một trong những tâm điểm quan tâm của xã hội. Đầu tiên là câu chuyện sắp xếp lại các cơ quan báo, đài, truyền hình ở các địa phương. Sau đó là những thông tin về việc sẽ xử lý các vi phạm sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực báo chí mà điển hình nhất là việc chia sẻ lại các sản phẩm báo chí trên mạng xã hội. Trước đó không lâu, chuyện “báo chí hóa mạng xã hội” cũng đã từng được nhắc tới không ít lần. Tất cả đều cho thấy đang có một dịch chuyển mang tính bước ngoặt đối với báo chí hiện đại Việt Nam hôm nay.

Sợi chỉ vô hình

Sợi chỉ vô hình

Khoảng 5 năm trước, khi bước vào ngôi nhà của một nhân vật cần khai thác cho bài báo dài của mình về chuyên đề biến đổi khí hậu, tôi không nghĩ rằng mình sẽ ám ảnh cho đến tận bây giờ.

Kỳ 2: Điệp viên Ares và Chuyên án BK63

Kỳ 2: Điệp viên Ares và Chuyên án BK63

Tháng 4/1961, sau khi huấn luyện kỹ lưỡng, điệp viên đơn tuyến Phạm Chuyên, bí danh Ares, xâm nhập miền Bắc Việt Nam bằng đường biển, mở màn chiến dịch của CIA đưa gián điệp biệt kích phá hoại miền Bắc. Theo kế hoạch, sau khoảng 1 đến 2 năm, khi đã gây dựng được cơ sở vững và guồng máy hoạt động tốt, Phạm Chuyên có thể chọn người thay thế và trở lại miền Nam. Trong trường hợp bị lộ, Chuyên rút vào rừng trốn, chờ Trung tâm đưa tàu ra đón bằng đường biển…
Nhưng Phạm Chuyên không ngờ mình lại trở thành nhân vật chính trong một chuyên án vô tiền khoáng hậu của lực lượng Công an miền Bắc.

Tôi tin Việt Nam sẽ xây dựng được một ngành công nghiệp điện ảnh thành công

Tôi tin Việt Nam sẽ xây dựng được một ngành công nghiệp điện ảnh thành công

Michael L. Gray là một người viết đã 30 năm gắn bó với Việt Nam, đang hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh, hiện tham gia nhiều dự án cùng các hãng phim và nhà sản xuất tại TP Hồ Chí Minh. Với khán giả điện ảnh Việt Nam, Michael được biết tới qua bút danh Anh Mai, đồng biên kịch phim “Long Ruồi” – bộ phim hài hành động do Charlie Nguyễn đạo diễn, từng trở thành hiện tượng phòng vé năm 2011. Michael hiện đang hoàn thành một tập truyện ngắn bằng tiếng Việt và đồng thời tham gia phát triển nhiều dự án điện ảnh mới.
Trong cuộc trò chuyện với CTV Chuyên đề An ninh thế giới Giữa tháng - Cuối tháng, Michael L. Gray nói nhiều tới cấu trúc kịch bản điện ảnh và tương lai của điện ảnh Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Khi yêu thương biến thành thù hận

Khi yêu thương biến thành thù hận

Đầu năm 2026, liên tiếp các vụ án mạng do ghen tuông, mâu thuẫn tình cảm xảy ra tại Tuyên Quang, Tây Ninh, Đồng Tháp, Nghệ An… để lại nhiều bi kịch đau lòng. Từ những xung đột tưởng chừng rất nhỏ, nhiều người đã trượt dài trong cơn cuồng ghen, biến yêu thương thành tội ác.

Làm sao có thể “Ta là một, là riêng, là thứ nhất”?

Làm sao có thể “Ta là một, là riêng, là thứ nhất”?

Muốn xuất bản một chương trình âm nhạc nghiêm túc, ít nhất riêng phần nhạc cần thuê nhạc sĩ phối khí, dàn nhạc giao hưởng, ban nhạc nhẹ, dàn nhạc dân tộc, ca sĩ, hợp xướng, thu âm, hậu kỳ. Nhìn cấu hình, có thể áng được tiền tỷ theo nhân lực. Dàn nhạc nhẹ có thể chỉ từ 5-10 nhạc công nhưng dàn giao hưởng thì ít cũng khoảng 80 người. Nếu cứ thế thì làng nhạc làm không hết việc. Nhưng, công nghệ đã làm thay đổi tất cả...

Nhạc sĩ trước “đôi thủ” AI

Nhạc sĩ trước “đôi thủ” AI

AI (trí tuệ nhân tạo) ngày càng ảnh hưởng sâu rộng tới mọi mặt của đời sống. Trong sáng tác âm nhạc, AI đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ, từ hỗ trợ nhạc sĩ viết giai điệu đến hòa âm phối khí, thể hiện tác phẩm. AI là một “cộng sự” đắc lực hay mang đến những thách thức với người làm âm nhạc và đâu là dấu ấn cá nhân trong thời đại công nghệ lên ngôi là những vấn đề nhiều người băn khoăn...

Những băn khoăn trước nguy cơ di tích văn hóa Sa Huỳnh bị biến dạng

Những băn khoăn trước nguy cơ di tích văn hóa Sa Huỳnh bị biến dạng

Hơn một thế kỷ nay, kể từ khi được phát hiện năm 1909, văn hóa Sa Huỳnh nói chung và di tích quốc gia đặc biệt Văn hóa Sa Huỳnh (Quảng Ngãi) nói riêng được các chuyên gia trong và ngoài nước đánh giá là một "trầm tích lịch sử sống". Hiện di tích khảo cổ Văn hóa Sa Huỳnh đang hướng tới là Di sản văn hóa thế giới.

Các chuyên gia nói gì về “khu đất vàng” 19 Lê Thánh Tông?

Các chuyên gia nói gì về “khu đất vàng” 19 Lê Thánh Tông?

Đề xuất di dời Trường Đại học Dược Hà Nội, Khoa Hóa học (Đại học Khoa học tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội) để chuyển không gian “Đại học Tổng hợp Hà Nội” tại 19 Lê Thánh Tông thành khu Bảo tàng Đại học thời đại Hồ Chí Minh, là một phương án có trong dự thảo đồ án quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Những ngày qua, thông tin này đã trở thành tâm điểm thu hút dư luận với những luồng ý kiến trái chiều...

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.