Những bài học từ Hiệp ước Helsinki

Ngày 1/8/1975, tại thủ đô Helsinki, Phần Lan, 35 nguyên thủ quốc gia và chính phủ từ hai bờ đối nghịch của Chiến tranh Lạnh đã ký vào văn bản mà ngày nay chúng ta nhớ đến là Hiệp ước Helsinki. Đó là khoảnh khắc lịch sử khi một văn kiện không mang tính ràng buộc pháp lý nhưng lại tạo nên một trật tự an ninh châu Âu kéo dài nhiều thập niên.

Nửa thế kỷ sau, khi châu Âu lại bị phủ bóng chiến tranh, câu hỏi đặt ra: Thế giới có cần một Hiệp ước Helsinki mới để cứu lấy hòa bình?

Khi châu Âu đứng bên bờ vực chiến tranh nóng

Đầu thập niên 1970, bức màn sắt chia đôi lục địa. Khối quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) do Mỹ và các nước phương Tây xây dựng và Khối Hiệp ước Warsaw của các nước theo phe xã hội chủ nghĩa ở châu Âu thành lập đối đầu với hàng nghìn đầu đạn hạt nhân chĩa vào nhau. Sau khủng hoảng tên lửa Cuba (1962), thế giới hiểu rằng một sai lầm tính toán có thể dẫn đến hủy diệt toàn cầu. Áp lực kinh tế và chính trị khiến hai siêu cường Mỹ và Liên Xô buộc phải tìm lối thoát qua chính sách "hòa hoãn".

Những bài học từ Hiệp ước Helsinki -0
Hai nhà lãnh đạo Mỹ và Liên Xô ký Hiệp ước Helsinki cách đây 50 năm.

Theo báo cáo lưu trữ của Wilson Center, từ năm 1973, Hội nghị An ninh và Hợp tác châu Âu (CSCE) được triệu tập với mục tiêu xây dựng một khung cam kết chung về an ninh, kinh tế và nhân quyền. Liên Xô mong muốn được công nhận đường biên giới hậu Thế chiến II, qua đó hợp thức hóa sự kiểm soát Đông Âu. Ngược lại, Mỹ và Tây Âu đặt điều kiện về một số quyền cơ bản và cho phép trao đổi tự do thông tin. Chính sự mặc cả này đã tạo nên nội dung đặc biệt của Hiệp ước Helsinki.

Sau 3 năm đàm phán, với hàng nghìn giờ thương lượng tại Geneva, Helsinki, Vienna... Từ ngày 30/7 đến 1/8/1975, các lãnh đạo từ Mỹ, Liên Xô, Đức, Pháp, Anh,... bao gồm cả Tổng thống Mỹ Gerald Ford, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô Leonid Brezhnev đã tề tựu tại thủ đô Helsinki, Phần Lan để bàn về những điều khoản chính. Cuối cùng, các nhà lãnh đạo đã đặt bút ký vào bản văn kiện dài hơn 30 trang có tên gọi là Hiệp ước Helsinki. Đây không phải một hiệp định ràng buộc pháp lý, nhưng được xem là một "bản khế ước đạo đức" với 3 phần chính.

1- An ninh: Các nước công nhận đường biên giới hiện tại ở châu Âu, cam kết không dùng vũ lực, tôn trọng chủ quyền. 2- Hợp tác kinh tế, khoa học, môi trường: Các nước thúc đẩy thương mại, trao đổi công nghệ vì mục đích chung. 3- Nhân quyền và tự do cơ bản: các quốc gia yêu cầu tôn trọng tự do di chuyển, tự do báo chí, tôn giáo trên toàn lãnh thổ châu Âu.

Ý nghĩa trong Chiến tranh Lạnh

Với sự tham gia ký kết của 35 nước, bao gồm hầu hết các quốc gia châu Âu và Canada, sự kiện được coi là "thắng lợi ngoại giao đa phương" hiếm có thời Chiến tranh Lạnh. Hiệp ước mở ra giai đoạn hạ nhiệt trong căng thẳng quan hệ giữa hai bên, làm nguội bớt những cái đầu nóng có thể đẩy thế giới đến một cuộc chiến mới. Hiệp ước thiết lập những nguyên tắc cốt lõi, như tôn trọng chủ quyền, không can thiệp nội bộ, và bảo vệ nhân quyền, tạo tiền đề cho Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) năm 1995. Dù không có tính ràng buộc pháp lý, nó trở thành "nền tảng kiến trúc an ninh châu Âu" suốt 50 năm, trước khi bị suy yếu do xung đột Nga-Ukraine 2022. Tuy nhiên, với những nhà lãnh đạo phương Tây, hiệp ước còn đem đến những thắng lợi lâu dài khác.

Thoạt nhìn, Moscow đạt thắng lợi ngoại giao quan trọng khi biên giới Đông Âu được công nhận, NATO gián tiếp thừa nhận trật tự do Liên Xô xây dựng sau 1945. Báo Pravda của Đảng Cộng sản Liên Xô khi đó giật tít: "Hòa bình được bảo đảm vĩnh viễn ở châu Âu". Nhưng, chính "giỏ nhân quyền" trở thành mũi khoan ngầm phá vỡ khối Đông Âu. Các phong trào đối kháng như Helsinki Watch (tiền thân Human Rights Watch) đã viện dẫn cam kết của Liên Xô để đòi tự do ngôn luận, tôn giáo và lên tiếng về những vấn đề nội bộ của các nước Đông Âu. Tại Ba Lan, Công đoàn Đoàn kết lấy Helsinki làm "lá chắn pháp lý" để mở rộng hoạt động. Ở Tiệp Khắc, nhóm Hiến chương 77 trích dẫn từng dòng trong Hiệp ước để phản biện chính quyền.

Những bài học từ Hiệp ước Helsinki -0
Cuộc xung đột tại Ukraine hiện nay khiến chúng ta phải đặt lại câu hỏi về những thỏa thuận trong Hiệp ước Helsinki và cách mà các bên đánh giá về nó.

Nhà sử học Timothy Garton Ash gọi đây là "chiến thắng vĩ đại nhất của phương Tây mà Liên Xô không kịp nhận ra". Nhà nghiên cứu John Feffer, Giám đốc Viện Nghiên cứu chính sách tại Washington nhận định: "Helsinki không trực tiếp làm sụp đổ chế độ, nhưng nó tạo ra những con sóng ngầm dội vào bức tường thành Kremlin". Hệ quả kéo dài suốt 15 năm: từ làn sóng nổi dậy Đông Âu 1989 đến sự tan rã Liên Xô 1991, Hiệp ước Helsinki đã khởi đầu cho những cuộc "cách mạng màu" ở khắp Đông Âu. Sự sụp đổ của Liên Xô và nhiều nước Đông Âu sau đó rõ ràng là thắng lợi của phương Tây nhưng ý nghĩa quan trọng nhất của Hiệp ước Helsinki là ngăn được một cuộc chiến tranh tại châu Âu. Rõ ràng, một văn kiện phi pháp lý nhưng dựa trên những quy ước đạo đức và tiêu chuẩn xã hội đã có thể làm thay đổi bản đồ chính trị thế giới.

Tổng thống Mỹ Gerald Ford khi ký vào hiệp ước đã phát biểu: "Lịch sử sẽ đánh giá Hiệp ước Helsinki không phải ở những lời ký kết, mà ở hành động thực tế của các quốc gia thực hiện chúng". Lời tiên đoán ấy trở thành hiện thực theo cách không ai ngờ tới. Còn Henry Kissinger, kiến trúc sư của hiệp định, đã viết trong hồi ký: "Những bước ngoặt lịch sử thường không được nhận ra bởi những người đương thời".

Bài học từ Hiệp ước Helsinki

Nhìn từ góc độ quan hệ quốc tế, Hiệp ước Helsinki chứa đựng những học quan trọng. Đầu tiên là nó đề cao ngoại giao đa phương. Đây vẫn là "van an toàn" trong khủng hoảng. Khi các khối quân sự căng như dây đàn, việc duy trì diễn đàn đối thoại Hội nghị về An ninh và Hợp tác châu Âu (CSCE) giúp tránh kịch bản đối đầu trực tiếp. Quá trình thực thi hiệp ước cho thấy các cam kết đạo lý dù không có cơ chế bắt buộc vẫn có ảnh hưởng lâu dài. Tuy nhiên, sự sụp đổ của Liên Xô và khối Đông Âu cũ cũng để lại những nỗi đau âm ỉ cho đến tận ngày nay.

Những căng thẳng giữa Nga và EU hiện nay là hệ quả của việc các bên đã không "tôn trọng sự khác biệt". Những điều này vẫn còn nguyên giá trị khi nhìn vào bối cảnh hiện nay: xung đột Nga - Ukraine, xung đột Trung Đông, cạnh tranh Mỹ - Trung cũng như sự phản kháng mạnh mẽ của châu Phi đối với phương Tây trong vài năm trở lại đây. Việc áp dụng "tiêu chuẩn kép" sẽ dẫn đến những hệ lụy lâu dài. Tại lễ kỷ niệm 50 năm Hiệp ước Helsinki, ngày 31/7/2025, Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb cảnh báo: "Châu Âu đang ở ngã ba đường: một Yalta mới do các cường quốc ngoài châu Âu áp đặt, hoặc một Hiệp ước Helsinki mới, nơi chúng ta chủ động xây dựng hòa bình dựa trên luật pháp quốc tế".

Nhưng, liệu một "Helsinki mới" có khả thi? Thực tế, OSCE, tổ chức kế thừa CSCE đang rơi vào khủng hoảng. Giáo sư Mark Galeotti chuyên về lịch sử chính trị tại Đại học London nhận định: "Hiệp ước Helsinki 1975 thành công vì các bên đều cần giảm căng thẳng. Hôm nay, ít nhất một bên coi đối đầu là công cụ tồn tại. Khi ý chí hòa hoãn không tồn tại, một Hiệp ước Helsinki mới khó thành hình". Vấn đề là hiện nay châu Âu đang nhận định Nga hay Mỹ mới là bên gây căng thẳng? Nhận định sai lầm sẽ dẫn đến những kết luận dài lầm. Sau 50 năm, có lẽ chúng ta sẽ cần một "Helsinki mới" dựa trên một kiến trúc an ninh khác.

Hiệp ước Helsinki không chỉ là câu chuyện châu Âu. Nó cho thấy rằng chuẩn mực quốc tế có thể tạo "áp lực mềm" ngay cả trong môi trường địa chính trị khắc nghiệt. Một "cơ chế đối thoại đa phương có nguyên tắc" có thể tạo nên thay đổi ở bất cứ nơi đâu dù đó là Ukraine, ngay giữa các thủ đô châu Âu, Trung Đông hay Nam Á.

Những bài học từ Hiệp ước Helsinki -0
Hiệp ước Helsinki được cho là dẫn đến sự sụp đổ một cách yên bình của Đông Âu.

Nửa thế kỷ trước, Hiệp ước Helsinki là kết quả của sự thực dụng chiến lược, không phải lý tưởng hóa. Nhưng, chính sự thực dụng ấy tạo nên khung chuẩn mực giúp thế giới tránh một cuộc chiến hạt nhân và níu giữ nền hòa bình lâu dài trong bối cảnh đầy biến động. Hôm nay, tinh thần Hiệp ước Helsinki, nơi đối thoại thay vì đạn pháo, nguyên tắc thay vì hỗn loạn vẫn còn nguyên tính thời sự.

Vấn đề không nằm ở chỗ chúng ta có cần một "Helsinki mới" hay không, mà là liệu các nhà lãnh đạo có đủ dũng khí chính trị để tái thiết một trật tự hợp tác, bất chấp sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy và chủ nghĩa cường quyền. Nếu câu trả lời là có, Hiệp ước Helsinki 1975 sẽ không chỉ là kỷ niệm, mà là bản hướng dẫn để thế giới bước ra khỏi vòng xoáy đối đầu - như nó đã từng làm 50 năm trước.

Tiểu Phong

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...