Nghề lạc quan và phóng khoáng

Nghề nông là một nghề chỉ phù hợp với những ai có tính lạc quan và suy nghĩ phóng khoáng.

Hầu hết chúng ta vẫn chỉ quan niệm nghề nông là nghề cực khổ, một nắng hai sương, bán mặt cho đất bán lưng cho trời... Tôi nghĩ quan niệm này không sai - nhất là ở Việt Nam, nhưng nó sẽ không còn đúng nữa nếu những người nông dân biết làm chủ công nghệ, nắm bắt các xu hướng, kiến thức về kỹ thuật - bên cạnh kinh nghiệm sẵn có được đúc rút qua nhiều năm làm việc trên cánh đồng - để cải tiến về chất lượng, tăng năng suất sản phẩm và cải tiến mẫu mã, tìm được đầu ra với giá cao.

Tôi mới đọc cuốn Thích gì làm nấy của ông nhà văn người Nhật Ryu Murakami trong những ngày lang thang ở... New Zealand. Sáng sáng ngồi cafe ngắm cảnh, đọc khoảng chục trang, ngạc nhiên là một trong hai ông nhà văn đương đại nổi tiếng nhất Nhật Bản này lại đi viết một cuốn sách kỹ năng gọi là Cẩm nang lựa chọn nghề nghiệp cho học sinh theo phong cách của người Nhật.

Ông viết ra khoảng hơn 200 cái nghề khác nhau và khuyến khích các bạn trẻ cứ thích gì thì làm nấy, và làm thật nhiệt huyết, thật say mê, biến mình thành chuyên gia của lĩnh vực mình theo đuổi, thì trước sau gì cái nghề đó nó cũng đền ơn đáp nghĩa cho mình.

Trong cuốn này, ông cũng đề cập đến nghề nông, từ cái đam mê thích ngắm, chăm sóc hoa và cây cỏ. Ổng nói: "Nghề nông chịu ảnh hưởng và phụ thuộc rất lớn vào tự nhiên, cụ thể là điều kiện thời tiết và thiên tai nên có rất nhiều việc chỉ bằng nỗ lực vẫn không mang lại kết quả. Chính vì vậy mà công việc làm nông chỉ phù hợp với những ai có tính cách lạc quan và suy nghĩ phóng khoáng".

Những nông dân đang làm việc trong vườn ươm.
Những nông dân đang làm việc trong vườn ươm.

Tôi cũng phải công nhận là làm nông dân mà không lạc quan và phóng khoáng thì khó làm nổi. Và nói chung làm nghề gì cũng thế, không có một tâm hồn lạc quan và phóng khoáng thì nhìn đâu cũng thấy khó khăn, tăm tối. Nghề nông, tuy bán mặt cho đất bán lưng cho trời, nhưng mặt khác cũng là người tận hưởng được những khoảnh khắc giao hòa của trời đất, ngắm nhìn được những thay đổi, sinh sôi của vạn vật, chứng kiến được những cây giống bé tí hin mới mọc mầm lên chồi đến những cây trưởng thành cho hoa cho trái...

Nhưng bên cạnh cái lạc quan và phóng khoáng giữa trời đất ấy, nếu người nông dân biết nắm bắt và học hỏi từ kỹ thuật nghiên cứu của các nhà khoa học nữa thì chuyện họ trở thành triệu phú, tỷ phú không phải là hiếm hoi nữa.

Hôm tôi đi qua vùng đất của đảo Nam New Zealand, có tên là Marlborough - cả những cánh đồng nho bạt ngàn từ hai bên đường highway, nhìn thanh bình và đẹp mắt không chịu nổi. Thế là đến trạm dừng gần đấy trước khi đi phà qua đảo Bắc, tôi đã tranh thủ đọc một cuốn tạp chí miễn phí về vùng rượu vang Marlborough Sounds của New Zealand.

Từ một vùng đất chủ yếu là chăn cừu và bò sữa, những người nông dân New Zealand đã nghiên cứu thổ nhưỡng và thấy vùng đất này rất phù hợp với cây nho. Chỉ mất hơn 20 năm, Marlborough trở thành một vùng trồng nho lớn nhất của New Zealand và cung cấp tới 70% sản lượng rượu nho cho nước này.

Chỉ trong vòng 20 năm, New Zealand đã trở thành một trong 10 nước cung cấp những chai rượu vang hảo hạng nhất thế giới. Rất nhiều triệu phú, tỷ phú nông dân nhờ trồng nho đã xuất hiện ở Marlborough.

Không có thiên nhiên trù phú như New Zealand, một đất nước khác tôi đặt chân đến cũng khiến tôi kinh ngạc là Israel. Ai đọc cuốn Quốc gia khởi nghiệp (Start-up Nation) cũng đều biết được sự phát triển thần kỳ của quốc gia Do Thái này.

Nhưng đến tận nơi và chứng kiến tinh thần khởi nghiệp của họ mới hiểu được tại sao một quốc gia nhỏ bé nằm trên vùng đất sa mạc khô cằn, lại bao quanh bởi các quốc gia láng giềng kẻ thù mà Israel vẫn phát triển thần tốc. Và một trong những ngành phát triển nhất ở Israel là... nông nghiệp. Nhờ công nghệ phát triển vượt bậc về giống, kỹ thuật tưới nước nhỏ giọt và sản xuất thực phẩm từ khí nhà kính; đất nước bé tẹo và nằm trên dải đất bán sa mạc này lại là nước xuất khẩu trái cây tươi thuộc vào hàng top đầu của thế giới.

Hôm tôi đi chợ trái cây Carmel ở Tel Aviv, thấy như lạc vào một thiên đường... nhiệt đới, dù trái cây ở đây to gấp... 3 lần trái cây xứ nhiệt đới, trái nào trái nấy chắc lẳn, to tròn, bóng mượt nhìn rất đã mắt. Tất cả đều được trồng trên những cánh đồng khô cằn của bán sa mạc. Và họ chiến thắng sa mạc, biến nó thành mảnh đất phì nhiêu hoàn toàn nhờ công nghệ.

Ở Việt Nam, dù phần lớn bà con nông dân vẫn sản xuất dựa trên kinh nghiệm và sự nỗ lực, nhưng cũng bắt đầu có những nông dân, đặc biệt là các bạn trẻ nông dân đã biết biến mảnh đất của mình cho năng suất gấp vài lần nhờ ứng dụng công nghệ. Chuyến đi khảo sát của tôi và một vài người bạn ở Buôn Ma Thuột mới đây đã chứng kiến được những sự thay đổi đầy tích cực của vùng đất sản xuất cà phê lớn nhất nước.

Từ năm 2011, dự án Nescafé plan đã thực hiện một chương trình hợp tác giữa Nestlé, Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) và một vài đối tác khác, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng, tăng sản lượng cà phê và qua đó tăng thu nhập cho người nông dân tại 4 tỉnh Tây Nguyên (Đắk Lắk, Gia Lai, Kon Tum, Lâm Đồng).

Cây giống cà phê nhờ kỹ thuật cấy mô trong vườn ươm của WASI. Từ một chiếc lá cà phê giống tốt có thể tạo ra... 2 triệu cây giống tốt và cho năng suất như nhau.
Cây giống cà phê nhờ kỹ thuật cấy mô trong vườn ươm của WASI. Từ một chiếc lá cà phê giống tốt có thể tạo ra... 2 triệu cây giống tốt và cho năng suất như nhau.

Trong buổi đến thăm WASI, tôi đã có dịp thăm vườn ươm của họ. Ngoài kỹ thuật nhân giống truyền thống, Viện WASI đã tiến hành kỹ thuật nhân giống nhờ cấy mô. Một nữ tiến sĩ đã được đài thọ sang Pháp học trong 2 năm về kỹ thuật cấy mô này và về thí nghiệm tại vườn ươm, đã bắt đầu cho những thành quả đầu tiên.

Nếu kỹ thuật nhân giống truyền thống mất rất nhiều công đoạn cấy ghép và phải đối mặt với rủi ro, sâu bệnh, thì kỹ thuật cấy mô từ một chiếc lá cà phê được chọn lọc có thể nhân được... 2 triệu cây giống. Tất nhiên thời gian cấy mô lâu hơn, nhưng khi đã đi vào hoạt động bài bản và cụ thể, nó có thể cung cấp cho bà con nông dân một số lượng cây giống lớn, đạt năng suất cao và hạn chế được sâu bệnh...

Bên cạnh đó, bà con nông dân cũng được tập huấn kỹ thuật dựa trên nền tảng của bộ quy tắc quốc tế 4C sản xuất chế biến và kinh doanh cà phê bền vững. Áp dụng các kỹ thuật của NESCAFÉ Plan, người nông dân không chỉ đạt được hiệu quả kinh tế cao từ cây cà phê mà còn góp phần bảo vệ môi trường, tiết kiệm nguồn nước.

Cụ thể là từ năm 2011 tới nay, dự án đã giúp cho 21,000 nông dân đạt chứng chỉ cà phê quốc tế 4C, phân phối 15 triệu cây giống cà phê năng suất cao, kháng bệnh, tổ chức các khóa tập huấn cho gần 150,000 nông dân, giúp nông dân tiết kiệm 40% lượng nước tưới, 20% lượng phân bón, tăng 40% thu nhập. Mô hình xen canh cây cà phê của dự án đã góp phần tăng 100% thu nhập cho nông dân, góp phần cải tạo đất trồng.

Chuyến khảo sát đã giúp tôi được trải nghiệm tận mắt từ những cây giống trong vườn ươm, đến những vườn cà phê đang mùa ra hoa trắng khiến những chú ong đi lấy mật còn say ngất ngây (giờ mới biết "Tháng Ba mùa con ong đi lấy mật" là thế nào).

Sau đó còn được thăm những khu vườn cà phê của những người nông dân thực thụ, những người mà sau 4-5 năm tham gia dự án này đã tăng năng suất và trở thành những... tỷ phú nông dân kiểu mới.

Tháng Ba, giữa đất trời Tây Nguyên, một trong những vùng đất yêu thích của tôi và đã đặt chân lên nhiều lần; giữa những vườn cà phê đang ra hoa trắng muốt và nụ cười chất phác của những người nông dân đang làm chủ khu vườn của mình; tôi tin điều ông Ryu Murakami nói: Nghề nông là nghề chỉ phù hợp với những ai có tính lạc quan và suy nghĩ phóng khoáng.

Rồi tự thấm một điều, thực ra nghề gì cũng thế thôi, cứ lạc quan và phóng khoáng thì đời và nghề nó sẽ đền đáp cho mình.

Chắc luôn!

Sinh năm 1977, là nhà báo có gần 20 năm hoạt động trong lĩnh vực báo chí chuyên nghiệp từng làm Thư ký tòa soạn của một tờ tạp chí phong cách sống dành cho nam giới và hiện nay đang là nhà báo tự do. Tác giả của 3 cuốn sách về điện ảnh và đang hoàn thiện dự án "101 phim Việt Nam" ra mắt vào cuối năm nay. "Ngoài báo chí như một nghề nghiệp chính, điện ảnh, văn chương và những chuyến đi trải nghiệm cuộc sống là những niềm đam mê của tôi".
Lê Hồng Lâm

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.