Ngành thể dục thể thao trước bài toán “không ngân sách"

Câu chuyện ngành thể dục thể thao bị siết các khoản chi ngân sách không dừng lại ở mức tin đồn nữa. Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã hiện thực hóa việc này trên văn bản. Ngành thể thao cần tự chủ tài chính, nhưng điều đó dường như chưa thể giải quyết trong tương lai gần.

Phải thay đổi từ bên trong

Trong bản báo cáo dự toán ngân sách nhà nước 2024 của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, mục chi sự nghiệp thể dục thể thao ở mức 826,7 tỷ. Con số này thấp hơn nhiều so với dự toán năm 2023 (893 tỷ) và quyết toán năm 2022 (1.242 tỷ). Đằng sau việc ngân sách không tăng, thậm chí giảm là một câu chuyện dài của ngành thể thao.

anh1-1711419664271.jpg
Thể thao Việt Nam sẽ không có ngân sách dư dả như trước.

Khác với 2 năm 2022 - 2023, nơi ASIAD và SEA Games được tổ chức, thể thao Việt Nam chỉ có một đấu trường lớn là Olympic. Là sân chơi thiên về chất lượng thực sự, Thế vận hội không thể tiếp nhận quá nhiều VĐV từ mỗi quốc gia. Vì thế, thể thao Việt Nam không thể tăng "lượng" và khiến ngân sách phải tăng thêm như những năm trước.

Câu chuyện dùng ngân sách đầu tư cho thể thao của Việt Nam đã gây rất nhiều tranh cãi trong 2 năm qua. Việc giành ngôi nhất toàn đoàn trong 2 kỳ SEA Games liên tiếp của Việt Nam không còn nhiều ý nghĩa, đặc biệt trong bối cảnh thành tích tại Á vận hội ở mức kỳ vọng tối thiểu.

Tại sân chơi SEA Games, Việt Nam bỏ xa các quốc gia Đông Nam Á. Nhưng đến ASIAD, nơi các môn thể thao được chuẩn hóa theo hướng Olympic nhiều hơn, Việt Nam nhanh chóng bộc lộ khuyết điểm. Thành tích 3 HCV, 5 HCB, 19 HCĐ của Việt Nam chỉ đứng thứ 6 trong khu vực, sau Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippines và Singapore.

Đáng chú ý hơn, 2/3 HCV của Việt Nam đến từ những môn không thuộc Olympic, và những người làm chuyên môn cũng thừa nhận có may mắn. Với môn Cầu mây, Việt Nam giành HCV ở nội dung không có Thái Lan thi đấu. Trong môn Karate, HLV Nguyễn Hoàng Ngân cũng thừa nhận Việt Nam sẽ khó giành HCV nếu đối thủ là Nhật Bản, Iran.

4 quốc gia tham dự nội dung Kata đồng đội nữ ở ASIAD 19 là Việt Nam, Malaysia, Brunei và Campuchia. Đây dường như là một nội dung được đặc cách để các quốc gia Đông Nam Á có thành tích. Nếu chương trình thi đấu không giới hạn nội dung cho các quốc gia, giống như Olympic, số HCV Việt Nam giành được có thể sẽ thấp hơn con số 3.

Những chỉ dấu trên là minh chứng rõ nhất cho thấy nguồn ngân sách Việt Nam dành cho ngành thể thao không được sử dụng hiệu quả. Con số này đã tăng một cách đáng kể trong nhiều năm qua, trên cả hai phương diện Trung ương và địa phương. Nhưng thành tích của các đội tuyển lại không cải thiện, thậm chí có phần thụt lùi theo thời gian.

Vì vậy, việc kinh phí bị giảm đi sẽ trở thành động lực, buộc những người làm thể thao phải điều chỉnh để thích nghi với xu hướng mới.

Huy động nguồn lực bên ngoài

Bên cạnh việc định hướng ngành thể dục thể thao phải tự lực cánh sinh, sử dụng nguồn ngân sách hiệu quả và tránh thất thoát, có một lý do khác để Bộ không tăng kinh phí. Nếu những người làm thể thao muốn có thêm tiền, họ buộc phải huy động các nguồn xã hội hóa bằng nhiều cách.

a.jpg -0
Từ "bá chủ" SEA Games, Việt Nam lại có thành tích thụt lùi khi bước ra các sân chơi lớn hơn.

Giống như bóng đá, nhiều môn thể thao của Việt Nam có thể huy động nguồn xã hội hóa theo hướng tổ chức giải đấu, kêu gọi tài trợ và các hoạt động xã hội khác. Việc này được thực hiện qua một kênh là các liên đoàn, hiệp hội thể thao quốc gia. Thành công của VFF là minh chứng rõ nhất cho thấy sức mạnh từ nguồn lực xã hội hóa.

Sau bóng đá, nhiều môn thể thao khác đã bước đầu gặt hái thành công khi huy động nguồn lực bên ngoài. Golf, bóng chuyền, bóng rổ, võ tổng hợp (MMA) là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy tính đúng đắn của xã hội hóa thể thao. Các môn này được phổ biến rộng rãi đến công chúng hơn; VĐV, HLV cũng có thu nhập tốt hơn, thi đấu thường xuyên hơn.

Bắn súng, một môn thể thao tưởng như "thuần túy thành tích cao" nhất, cũng gặt hái thành quả nhất định từ hoạt động xã hội hóa. Ở giải vô địch bắn súng châu Á 2024, nơi Lê Thị Mộng Tuyền giành vé tham dự Olympic, đội tuyển có mặt trước giải 2 tuần. Toàn bộ kinh phí của đội trong khoảng thời gian này do một doanh nghiệp tài trợ.

Về khía cạnh địa phương, một số đội thể thao của TP Hồ Chí Minh đã huy động kinh phí xã hội hóa 100% để thi đấu các giải quốc gia trong thời gian qua. Những người phụ trách thể thao của TP Hồ Chí Minh biết đây là việc không đơn giản, nhưng họ vẫn nhận trách nhiệm, vẫn cố gắng làm, vì những lợi ích lớn lao hơn trong tương lai.

Ở một góc độ nào đó, việc huy động nguồn xã hội hóa để phát triển thể thao không phải câu chuyện "khó" hay "dễ", "có thể" hay "không thể". Đáp án phải là thực hiện "như thế nào" và "làm gì". Đó mới thực sự là những vướng mắc cần giải quyết để nguồn tiền xã hội hóa đến với ngành thể thao một cách trực tiếp, hiệu quả.

Điều đáng tiếc ở thời điểm hiện tại là phần lớn liên đoàn, hiệp hội thể thao quốc gia lại không thể hoạt động độc lập đúng với vai trò của một tổ chức, xã hội nghề nghiệp. Phần lớn liên đoàn vẫn hoạt động dựa trên nguồn ngân sách nhà nước, cụ thể là Cục Thể dục thể thao. Mọi thứ, vì thế, không thể thoát khỏi việc thiếu kinh phí.

Vì sao khó xã hội hóa thể thao?

Thể thao điện tử (esports) được du nhập vào Việt Nam trên dưới 10 năm và có những bước phát triển rất mạnh. Tuy nhiên, nguồn lực xã hội hóa được dành cho esports trong những năm gần đây bắt đầu có sự bất ổn. Câu chuyện sâu xa xuất phát từ hoạt động thiếu minh bạch của những người trong ngành, đặc biệt là dàn xếp tỷ số.

Mới đây, giải Liên Minh Huyền Thoại (một môn esports) Việt Nam đã chứng kiến tin chấn động. Giai đoạn vòng bảng của giải đấu được kết thúc sớm hơn thường lệ, vì nhà phát hành môn này yêu cầu điều tra hoạt động dàn xếp tỷ số. 8/8 đội esports đều bị thẩm vấn, lấy lời khai từ các bên liên quan trước khi có kết luận chính thức.

Chia sẻ trên mạng xã hội, một doanh nhân từng đầu tư vào esports cho biết, việc không kiểm soát được những hoạt động như dàn xếp tỷ số là nguyên nhân chính khiến người này "rời cuộc chơi". Hơn 1 thập niên trước, Tập đoàn Hòa Phát cũng rút lui khỏi bóng đá, khi ông chủ CLB chứng kiến đội bóng của mình bị xử ép tại V.League.

Câu chuyện của esports hay bóng đá cũng tương tự với những môn thể thao khác của Việt Nam: Nguồn lực xã hội hóa chỉ xuất hiện khi hoạt động diễn ra công khai, minh bạch. Các doanh nhân bỏ ra không ít tiền để đầu tư vào thể thao. Đổi lại, họ mong muốn được tham gia một cuộc chơi công bằng, không bị điều khiển bởi mua bán, dàn xếp.

"Trung thực, cao thượng" là khẩu hiệu thường được xướng lên ở các giải đấu thể thao. Tuy nhiên, việc biến câu nói đó trở thành hiện thực không hề dễ. Bóng đá Việt Nam mới đây cũng chứng kiến một vụ dàn xếp tỷ số của nhóm cầu thủ Bà Rịa Vũng Tàu. Những người này hiện đã bị khởi tố, đồng thời nhận án cấm thi đấu vô thời hạn từ VFF.

Một điểm khó khác trong hoạt động xã hội hóa đến từ chính ngành Thể dục thể thao. Vì một số nguyên nhân nào đó, những cán bộ của Cục Thể dục thể thao chưa đủ tin tưởng để giao các phần việc quan trong cho Liên đoàn Thể thao quốc gia. Ngoài VFF, việc triệu tập các đội tuyển thể thao luôn do Cục Thể dục thể thao quyết định, chứ không phải Liên đoàn.

Ở chiều ngược lại, nhân sự trực thuộc Liên đoàn thể thao quốc gia cần có sự cầu thị, hợp tác với Cục Thể dục thể thao để hướng đến mục tiêu chung. Những người trực tiếp mang lại thành tích như VĐV, HLV cần được quan tâm, động viên cả về mặt vật chất lẫn tinh thần. Bởi, họ chính là những người trực tiếp mang lại thành quả, bộ mặt cho ngành thể thao.

Đơn Ca

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...