Myanmar - những điều kỳ diệu trên mặt đất

Myanmar (hoặc tên gọi thân thuộc hơn là Burma) không còn là điểm đến "nóng sốt" trong cộng đồng dân phượt như vài năm trước, khi đất nước này mới mở cửa, nhưng nó vẫn là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất và vẫn không ngừng lôi cuốn bởi sức sống đang trỗi dậy sau những năm dài ngủ quên của những thành phố lớn; bởi những bí ẩn và cả những điều kỳ diệu mà người xưa đã để lại trên mặt đất.

8 ngày liên tục di chuyển trên đường ở Myanmar chỉ vừa đủ để tôi đặt chân đến 4 thành phố du lịch phổ biến nhất, vừa đủ để ghi lại những khoảnh khắc không thể nào quên, vừa đủ để nhớ những cái tên, những món ăn…, nhưng còn rất thiếu để hiểu về đất nước xinh đẹp này.

Yangon - uống bia ở khu phố Tây

Yangon là minh chứng rõ nhất cho một Myanmar đang trỗi dậy. Cả thành phố là một đại công trường với những building, những ngôi nhà đang mọc lên khắp nơi, nhiều trong số đó là những công trình của các nhà đầu tư Việt Nam. Cơ sở hạ tầng của Yangon được quy hoạch tốt đến ngạc nhiên, với đường phố lớn có nhiều làn xe chạy, có lẽ là "di sản" còn sót lại từ những năm Myanmar còn là thuộc địa của Anh.

Rất hiếm xe máy và rất nhiều xe hơi đời cũ, vào giờ tan tầm, đường phố không khác gì một mê hồn trận và tắc nghẽn không kém gì các đô thị lớn của Đông Nam Á như Bangkok hay Jakarta với mỗi lần chờ đèn đỏ có thể lên đến cả chục phút. 

Trong một lần bị mắc kẹt trên đường như thế, những người dân bán dạo mời chào qua cửa kính những món đồ lưu niệm, đồ ăn và lịch treo tường, với hình bìa in lớn ảnh bà Aung San Suu Kyi trong trang phục truyền thống.

Biểu tượng của Yangon tất nhiên là Shwedagon Paya, ngôi chùa Phật khổng lồ được xây dựng cách đây hơn 2.500 năm và trải qua bao triều đại khác nhau, vẫn lừng lững như một minh chứng cho một thời kỳ vàng son của đất nước này.

Chùa Shwedagon - ngôi chùa Phật khổng lồ ở thành phố Yangon.
Chùa Shwedagon - ngôi chùa Phật khổng lồ ở thành phố Yangon.

Ngọn tháp chính của Shwedagon cao tới 98m, nhìn rõ từ nhiều điểm khác nhau trong thành phố, được bao phủ hơn 30 tấn vàng và rất nhiều kim cương. Chúng tôi đến Shwedagon sau một buổi chiều mưa và thành phố bắt đầu lên đèn.

Đi một vòng quanh ngôi chùa này có thể mất cả tiếng đồng hồ, hoặc có thể chọn một góc nào đó, thắp những dãy nến, tưới nước lên những bức tượng Phật dát vàng hoặc lặng im để cầu nguyện, mỗi khoảnh khắc đều đọng lại cảm giác bình yên khó tả. Một cảm giác về sự vĩnh hằng.

Nhưng hãy để lại những ngôi chùa và đền khi đến Bagan. Chỉ cần Shwedagon là đủ, bởi Yangon có một đời sống đô thị khá thú vị để khám phá. Trong một buổi sáng sớm, chúng tôi đi lang thang gần khách sạn và lạc vào một khu villa mới mọc lên.

Những căn biệt thự nằm trong khuôn viên rộng lớn, bao phủ bởi những cây cổ thụ xanh ngắt và yên bình. Đến mức tôi có cảm giác như đang lạc vào một thành phố của các nước phát triển, may mà có mấy anh xe đạp thồ mặc longyi nhai trầu chở những người phụ nữ đi chợ sớm mới khiến tôi quay lại thực tại.

Yangon còn có khu phố Tây sôi động và đông nghẹt mỗi tối khi thành phố lên đèn. Những dãy hàng quán bày ra trên đường phố hay trong hẻm nhỏ, bán đủ loại đồ nhậu, từ hải sản đến các loại đặc sản côn trùng.

Trong 2 tối ở Yangon, chúng tôi đều lang thang ở khu phố Tây, trải dài từ đường 18 đến 22 của khu Shwe Mingalar, nhâm nhi vài chai bia Myanmar và ăn những món hải sản nướng, ngắm dòng người qua lại tấp nập để cảm nhận một thành phố du lịch đang lên đúng nghĩa.

Bagan - điều kì diệu trên mặt đất

Bagan không gây ấn tượng ngay lập tức bởi sự đồ sộ và kỳ vĩ như ngôi đền Angkor Wat ở Campuchia hay ngôi chùa Phật lớn nhất thế giới Borobudur ở đảo Java (Indonesia) nhưng nó là một thành phố di sản sống, nơi hàng ngàn công trình kiến trúc tôn giáo cả ngàn năm tuổi sống cùng dân cư đương đại và không khí linh thiêng tràn ngập khắp nơi.

Kiểu như Jerusalem, Kyoto, Luang Prabang… những thành phố cổ mà cho dù du lịch có phát triển đến mấy cũng không tác động đến đời sống bản địa và sự linh thiêng của nó. Những thành phố (thực ra Bagan là một thị trấn thì đúng hơn, với chỉ 8 nghìn dân sinh sống) mà mới đặt chân đến tôi đã thấy yêu ngay lập tức.

Khách sạn chúng tôi đặt trước qua mạng nằm ở New Bagan, một kiểu "boutique hotel" có hồ bơi giữa khu vườn nhiệt đới xanh um, bàn ăn đặt trong vườn và dịch vụ tuyệt vời. Không còn những ngày hè nắng như đổ lửa với nhiệt độ nghe nói lên đến 40 - 42ºC, Bagan mùa thu đúng mùa thời tiết đẹp nhất trong năm, sáng 20ºC, trưa nắng lên cũng chỉ 30ºC.

Vẻ đẹp của thành phố di sản Bagan.
Vẻ đẹp của thành phố di sản Bagan.

Từ đây thuê xe đạp điện hoặc horse cart (xe ngựa) để thăm thú Old Bagan đều có những trải nghiệm thú vị khác nhau. Đi xe đạp kiểu tự phát, thích đâu dừng đó, cũng không quá quan trọng tên hay "lai lịch" của những ngôi đền, chùa.

Tôi thích đi vào trong những ngôi đền, ngắm nhìn người dân địa phương "trình diễn" và bán đồ thủ công truyền thống hay tranh vẽ bằng chất liệu đặc biệt của người dân địa phương. Hoặc cũng có thể vận chiếc longyi, bôi một ít bột thanaka lên mặt và ngồi chơi đùa với những đứa bé ở đây.

Ngày hôm sau chúng tôi thuê một chiếc horse cart, đậu sẵn trước cửa khách sạn. Anh chàng lái xe ngựa tên Kosoe, 25 tuổi và đã có 7 năm làm nghề này, chưa bao giờ đi đâu ra khỏi Bagan. Mỗi ngày anh kiếm được khoảng 25 nghìn kyats (khoảng 25 USD) nếu có khách, trừ đi tiền thuê xe và ngựa, cũng chỉ còn trên dưới 15.000 kyats, đủ để nuôi vợ và một cậu con trai 3 tuổi.

Đi xe ngựa có trải nghiệm thú vị khác đi xe đạp điện, bởi Kosoe kiêm luôn hướng dẫn viên du lịch, qua mỗi ngôi chùa hoặc đền lớn đều nói tên hay lịch sử của nó. Anh cũng giải thích sự khác nhau giữa Paya (chùa) và Pahto (đền). Paya thì không vào được bên trong bởi nó là một khối bảo tháp (stupa) còn Pahto thì có thể vào bên trong, nơi có đặt những bức tượng Phật.

Bagan chỉ rộng 40km2, nằm trên một vùng bình nguyên xanh ngắt, có những dãy núi thấp bao quanh. Trong gần 300 năm của triều đại Pagan hưng thịnh nhất từ thế kỷ XI đến XIII, và là một trong hai triều đại hùng mạnh nhất ở Đông Nam Á thời điểm đó, các ông vua đã cho xây dựng hơn 10 nghìn ngôi đền chùa lớn nhỏ, tạo thành một quần thể đền chùa lớn nhất thế giới.

Lên cao mới thấy được vẻ đẹp tổng thể này. Vị trí đẹp nhất để ngắm những điều kỳ diệu trên mặt đất này có lẽ là Shwesandaw Paya, nhìn được bốn phía. Hàng ngàn ngôi đền, chùa Phật giáo nằm xen kẽ giữa những rừng cây xanh ngắt. Hai ngôi đền đẹp nhất nhìn từ đây là Ananda Pahto, ngôi đền lớn nhất và Thatbyinnyu Pahto, ngôi đền cao nhất.

Còn để nhìn toàn cảnh Bagan từ trên cao thì xuống bến thuyền, thuê một chiếc thuyền máy băng qua sông Ayeyarwady, đi bộ xuyên qua ngôi làng Tan Kyi rồi leo bộ lên đỉnh ngọn núi Tan Kyi Paya, nơi đặt Stupa bằng vàng khổng lồ ở vị trí cao nhất. 

Cả đi lẫn về mất khoảng 4 tiếng đi bộ, nhưng từ đỉnh của ngọn núi này nhìn về Bagan không gì đẹp bằng, từ ngôi làng nhỏ ở dưới, rồi đến dòng sông trải dài trước mặt; đến hàng ngàn ngôi đền lẩn khuất trong rừng cây và cuối cùng là dãy núi xa xa mờ ảo khi tắt nắng…

Hành trình của tôi trên đất Myanmar còn có Inle - hồ trên núi hay Mandalay - cố đô để ngắm bình minh và hoàng hôn buông xuống trên những ngôi chùa vàng và chứng kiến một đời sống tâm linh của người dân bản địa.

Và còn rất nhiều điểm kỳ diệu trên mặt đất từ đất nước xinh đẹp vừa mới thức giấc này chờ tôi khám phá, nhưng phải để một dịp khác...

Lê Hồng Lâm

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.