Mỹ - Iran: Đến hẹn lại lên

Sau khoảng thời gian lắng xuống do COVID-19 bao trùm tất cả những hoạt động chính trị thế giới thì nay, “lò lửa” Trung Đông lại nhen nhóm trở lại với căng thẳng giữa Mỹ và Iran, quanh việc Mỹ đe dọa ngăn cản đoàn tàu chở dầu của Iran tới Venezuela, ngày 17-5.

Khi Iran khơi mào

Đầu tháng 1, tình hình ở Trung Đông bỗng đột nhiên căng thẳng khi Mỹ, bằng những quả tên lửa điều khiển của mình, đã gây ra vụ ám sát chỉ huy cấp cao của quân đội Iran là tướng Qassem Soleimani. Vụ việc nghiêm trọng đến mức sau đó Iran đã lần đầu tiên dùng vũ khí tấn công trực tiếp vào các căn cứ quân sự của Mỹ ở Iraq. Song, vài quả tên lửa bắn ra không có nghĩa là chiến tranh đã tới. Cả Mỹ và Iran đều hiểu rằng, có những giới hạn nhất định mà không ai muốn vượt qua để trở thành kẻ “giơ đầu chịu báng”.

Sau 3 tháng lắng dịu do sự kiềm chế của cả đôi bên, cũng như việc hai nước đều phải tập trung nguồn lực để đối mặt với cuộc khủng hoảng mang tên COVID-19, thật bất ngờ, Iran lại là phía khơi mào trở lại cho những căng thẳng mới. Quả thực, sự việc ngày 15-4 vừa qua - khi một đội xuồng cao tốc của Iran áp sát đội tàu chiến của hải quân và lực lượng tuần duyên Mỹ đang tuần tra trên vùng biển vịnh Ba Tư - thực sự gây sốc với nhiều người.

Về cơ bản, hành động áp sát của các xuồng vũ trang nhỏ bé của Iran không gây hại cho đội tàu lớn của Mỹ nhưng đây có thể coi là hành động khiêu khích nghiêm trọng khi đội tàu Mỹ đang tuần tra trên vùng biển quốc tế.

Trong quá khứ, khi quan hệ Mỹ- Iran căng thẳng, cũng đã có những lần lực lượng vệ binh Hồi giáo Iran sử dụng xuồng vũ trang của mình áp sát đội tàu tuần tra của Mỹ. Những vụ việc này chủ yếu chỉ mang tính chất biểu tượng, thể hiện quân đội Iran luôn sẵn sàng đáp trả các mối đe dọa cũng như khẳng định khả năng kiểm soát trên vùng biển. Nó cũng thường là hành động đáp trả mỗi khi phía Mỹ có động thái gây căng thẳng trước để Iran mình chứng cho khả năng đóng cửa eo biển Hormuz nằm trong vùng kiểm soát của mình, chứ không phải là hành động gây hấn. Bản thân việc làm này trong những năm gần đây cũng ít xảy ra do tính hiệu quả của nó không cao.

Thế nhưng, lần này, thật bất ngờ khi phía Iran lầ phía chủ động, trong bối cảnh cuộc đối đầu giữa hai bên đang có phần dịu lại.

Những màn tranh cãi qua lại giữa hai bên bùng phát trở lại sau khoảng thời gian lắng dịu.
Những màn tranh cãi qua lại giữa hai bên bùng phát trở lại sau khoảng thời gian lắng dịu.

Những màn qua lại

Nhanh hơn tất cả, một dòng tweet của Tổng thống Donald Trump đã được đăng tải. Theo đó, ông cho biết đã chỉ đạo hải quân Mỹ bắn hạ các xuồng cao tốc của Iran nếu gây nguy hiểm cho tàu Mỹ. Iran dĩ nhiên cũng lên tiếng ngay, cho biết sẵn sàng đáp trả chiến hạm Mỹ nếu có nổ súng.

Sau màn lời qua tiếng lại, hôm 22-4, Iran thông báo đã phóng thành công vệ tinh quân sự đầu tiên lên quỹ đạo. Chương trình vệ tinh của Iran vốn được tiến hành từ năm 2009 nhưng luôn vấp phải sự phản đối từ Mỹ do lo ngại nó sẽ biến thành chương trình tên lửa. Trước đây các vệ tinh của Iran luôn được phóng vì mục đích dân sự nhưng hồi tháng 8 năm ngoái, khi căng thẳng đột nhiên lên cao thì một vệ tinh được đóng mác quân sự đã được đưa lên bệ phóng.

Đáng tiếc vệ tinh liên lạc có tên Nahid-1 đó đã phát nổ do sự cố kỹ thuật. Thông báo của Iran lần này cho thấy họ đã thành công với một vệ tinh khác được cho là có tính chất phục vụ quân sự với tên gọi Nour. Dĩ nhiên sau đó, Mỹ lên tiếng phản đối nhưng cũng lại đồng thời cho rằng vệ tinh của Iran chỉ “như một chiếc webcam” và “khó cung cấp thông tin tình báo”.

Tổng thống Mỹ sau đó còn tuyên bố nếu Iran đi quá giới hạn, ông sẽ dùng quyền hành pháp để phủ quyết nghị quyết của lưỡng viện hồi đầu năm nhằm ngăn ông gây chiến với Iran. Thế nhưng, trái với những tuyên bố cứng rắn, chỉ vài ngày sau, quân đội Mỹ bất ngờ thông báo rút 4 hệ thống phòng không Patriot cùng 300 binh sĩ khỏi Arab Saudi vì cho rằng mối đe dọa từ Iran đã giảm bớt. Động thái này gần với chiến lược rút bớt các lực lượng tham chiến của Mỹ tại Trung Đông trong thời gian gần đây hơn là những tuyên bố mạnh miệng của tổng thống trước đó.

Iran cũng có những tuyên bố mạnh mẽ không kém. Giáo chủ Ali Khamenei, vị thủ lĩnh tinh thần tối cao tại Iran, mới đây cũng đưa ra một thông báo chính thức, trong đó ông nói: “Người Mỹ sẽ không được ở lại Iraq và Syria. Họ sẽ bị trục xuất”. Tuy nhiên, bản tuyên bố này cũng không đưa ra các phương án chi tiết trục xuất người Mỹ là gì.

Cuộc đôi co giữa hai bên vẫn còn chưa kết thúc khi Mỹ cho biết sẽ chặn đoàn tàu chở dầu tới Venezuela mới xuất phát từ Iran mấy hôm trước. Dĩ nhiên Iran cũng lớn tiếng thách thức Mỹ và đệ trình lên Liên Hợp quốc để phản đối hành động này. Chưa biết đoàn tàu của Iran có tới được Venezuela hay không vì hành trình còn nhiều ngày nữa nhưng dường như từ giờ đến lúc đó những màn tranh cãi trên mặt trận ngoại giao vẫn sẽ diễn ra liên tục giữa đôi bên.

Căng thẳng nhưng không nguy hiểm

Thực tế cho thấy, trong nhiệm kỳ tổng thống của mình, ông Donald Trump vẫn luôn có những phát ngôn gây sốc bất thường nhắm đến các quốc gia bên ngoài. Thông qua những phát ngôn khiêu khích đó, vị tổng thống của nước Mỹ thu hút sự chú ý của dư luận sang một vấn đề mới trong những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Iran từ lâu đã bị coi là cái gai trong mắt ông Donald Trump, trở thành đối tượng thường xuyên bị nhắm đến nhất trong thời gian ông cầm quyền. Nhiều tuyên bố mạnh mẽ đã được đưa ra dấy lên những căng thẳng nhất thời nhưng ít khi dẫn đến những biến đổi chiến lược lớn.

Thực tế, dưới thời Tổng thống Donald Trump, vấn đề Iran cứ lâu lâu lại được khơi lên. Hồi tháng 7-2019, căng thẳng với Iran gia tăng sau vụ Anh, Mỹ bắt tàu chở dầu của nước này. Vụ việc nóng lên với màn đáp trả của Iran khi bắt lại một tàu vận tải khác của Anh, trước khi dịu đi khi chính ông Trump nói muốn đàm phán trực tiếp với Iran. Hồi tháng 1, quả tên lửa nhắm vào tướng Soleimani tưởng như đã đẩy hai bên đến bờ của cuộc chiến thì lại chỉ bị đáp trả hạn chế bằng những quả tên lửa bắn vào căn cứ Mỹ, gây “chấn động não” cho 11 lính Mỹ rồi kết thúc nhẹ nhàng bằng bản nghị quyết cấm tổng thống gây chiến với Iran đến từ lưỡng viện Quốc hội Mỹ. Tình hình lúc này chắc chắn không thể nóng bằng những thời điểm đó.

Nhưng cả hai đều biết nên tránh một cuộc chiến trong bối cảnh hiện nay.
Nhưng cả hai đều biết nên tránh một cuộc chiến trong bối cảnh hiện nay.

Sự khác biệt là lần này Iran dường như chủ động khơi mào căng thẳng giữa hai bên chứ không phải là Mỹ, bên vẫn được cho là mạnh hơn nếu đánh giá về tương quan lực lượng. Có lẽ bởi Iran nhận thấy rằng phía Mỹ đang “bỏ quên” Vùng Vịnh khi mải lo xử lý các khó khăn trong nước.

Quả thật, lúc này chính quyền Tổng thống Donald Trump đang ngập trong núi vấn đề liên quan đến thảm họa kép y tế và kinh tế do COVID-19. Ảnh hưởng của thảm họa này với nước Mỹ nói chung và chính quyền Tổng thống Trump nói riêng lớn đến độ ông “không thiết” quan tâm đến vấn đề nào khác nữa. Nhưng, Iran thì có lý do để quan tâm. Dịch COVID-19 ở Iran đã có dấu hiệu tạm lắng và vấn đề lớn nhất của họ bây giờ là giá dầu.

Giá dầu thế giới đang rớt thảm hại trong thời gian qua tác động cực lớn đến một quốc gia phụ thuộc vào dầu mỏ như Iran và họ thực sự lâm vào hoàn cảnh khó khăn. Dễ dàng để những nhà hoạch định chiến lược của đất nước Hồi giáo này nhìn ra một cơ hội tác động vào giá dầu nếu làm cho tình hình ở rốn dầu của thế giới căng thẳng hơn một chút.

Bản thân người Iran có lẽ cũng nhận thức: Nếu họ không đi quá đà thì mọi chuyện vẫn ổn nên những hành động khơi mào cũng hết sức hạn chế. Tổng thống Trump sẽ đáp trả nhưng bản nghị quyết của lưỡng viện mới ký cách đây 2 tháng còn chưa ráo mực nên nguy cơ về một cuộc xung đột là rất khó xảy ra.

Chính vì vậy, những căng thẳng bùng lên trong giai đoạn này giữa Mỹ và Iran chủ yếu là qua những tuyên bố của đôi bên chứ không biến thành hành động cụ thể nào. Đối với cả hai, việc tạo nên một chút xáo động ở bên ngoài cũng làm giảm bớt sự chú ý vào những khó khăn nội tại bên trong mà họ đang phải đối mặt.

Chỉ thế thôi. Chiến tranh sẽ không bao giờ là lựa chọn hàng đầu, của bất cứ ai.

Tử Uyên

Các tin khác

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Một phần tư thế kỷ đã trôi qua kể từ buổi sáng kinh hoàng 11/9/2001, loạt hồ sơ vừa được giải mật cho thấy những cảnh báo về Osama bin Laden và al-Qaeda đã xuất hiện từ nhiều năm trước vụ tấn công, đồng thời hé lộ những hệ lụy về sức khỏe mà người dân New York và lực lượng cứu nạn phải đối mặt trong nhiều năm về sau.

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Ngày 18/8, Đặc phái viên Mỹ về Syria kiêm nhiệm Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Tom Barrack cảnh báo: Một sự cố quân sự ngoài ý muốn nào đó hoàn toàn có thể nhanh chóng khiến tình hình khu vực vượt khỏi tầm kiểm soát. Gần 2 năm sau ngày cựu Tổng thống Syria Bashar Al Assad rời khỏi Damascus, khoảng trống quyền lực vẫn chưa thể được lấp đầy, trong khi nguy cơ về sự xuất hiện của cuộc chiến mới lại một lần nữa bùng lên.

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Gần một tháng sau làn sóng người di cư ồ ạt tràn từ Morocco vào vùng lãnh thổ hải ngoại Ceuta của Tây Ban Nha, châu Âu vẫn loay hoay với bài toán khó: kiểm soát biên giới mà không vượt qua những giới hạn pháp lý, nhân đạo và chính trị, dù các diễn ngôn từ Brussels có vẻ đã cứng rắn
hơn.

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Từ một phán quyết của tòa án bị bóp méo trên mạng xã hội, những hình ảnh được diễn giải sai lệch và tin đồn lan rộng, hàng chục nghìn người đã đổ về Ceuta trong vài giờ cuối tháng 7, tạo ra một cuộc khủng hoảng tại biên giới Tây Ban Nha - Morocco.

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Trong gần nửa thế kỷ, thông qua những thỏa thuận về dầu mỏ, tài chính và hợp tác quân sự, nhiều quốc gia Trung Đông đã dựa vào "chiếc ô an ninh" của Mỹ để tập trung phát triển kinh tế. Nhưng, một thỏa thuận quân sự mới được ký vào những ngày đầu tháng 8 này đang làm thay đổi tất cả, mở ra một giai đoạn mới, khi các quốc gia trong khu vực muốn tự bảo đảm an ninh của chính mình.

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Độc lập và tự do là những giá trị có ý nghĩa đặc biệt đối với sự tồn tại, phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc và mỗi con người. Không có dân tộc nào có thể phát triển bền vững nếu không có quyền tự quyết đối với vận mệnh của mình; cũng không có xã hội tiến bộ nếu con người không được sống trong môi trường hòa bình, an toàn, có quyền làm chủ và điều kiện phát triển toàn diện. Đối với Việt Nam, độc lập, tự do là những giá trị được hình thành, hun đúc và bảo vệ qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước.

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Ngày 5/8/2026, Bộ Công an tổ chức Hội thảo góp ý xây dựng “Đề án Phát triển văn hóa Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới”. Đề án là sự cụ thể hóa, triển khai thiết thực việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong lực lượng Công an nhân dân (CAND).

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

LTS: Trong kỷ nguyên mới, đặc biệt là bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, để bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, lực lượng Công an nhân dân (CAND) đứng trước yêu cầu phải phát triển theo hướng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm chủ khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt mỗi cán bộ, chiến sĩ cần không ngừng nâng cao bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ.
Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống CAND, Chuyên đề ANTG Cuối tháng trân trọng giới thiệu bài viết của Trung tướng Trần Bá Thiều, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND về vấn đề này.

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

“Giang hồ mạng” không phải là khái niệm pháp lý, mà là cách cộng đồng gọi những cá nhân gây dựng ảnh hưởng trên mạng xã hội bằng hình ảnh đầu gấu đầu mèo, xăm trổ ngang tàng, phát ngôn gây sốc, khoe tiền bạc, các mối quan hệ hoặc công khai chửi bới người khác bằng những lời lẽ rất vô văn hóa... Việc cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam một loạt "giang hồ mạng" như: Khánh "Sky", Hồ Văn Khoa, “Vua Quạt” Trần Đình Tiệp, vợ chồng Huấn “Hoa Hồng”, vợ chồng Phú Lê, “Tế điên" Nam Định thời gian gần đây khiến số "giang hồ mạng" khác có vẻ lo ngại sẽ tới lượt mình nên đã tìm cách thay đổi nội dung. Mạng xã hội vì thế cũng đỡ rác hẳn.

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Giữa lúc dòng chảy thương mại từ Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz bị bóp nghẹt bởi xung đột Mỹ-Iran, một huyết mạch hàng hải khác của thế giới đang đứng trước nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy chiến sự. Căng thẳng Houthi - Arab Saudi tái bùng phát, cùng những cảnh báo cứng rắn từ Tehran, đang đặt eo biển Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành điểm nghẽn tiếp theo, có thể đẩy cú sốc năng lượng vượt khỏi Trung Đông, lan rộng ra nền kinh tế toàn cầu.

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Trong nhiều năm sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, câu hỏi thường trực đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có lẽ vẫn luôn là: Liên minh này có còn lý do để tồn tại? Thực tế thách thức lớn nhất hiện nay với một tổ chức an ninh phòng thủ 77 tuổi đời là có thể thích nghi với một thế giới nơi cạnh tranh giữa các cường quốc trở thành trạng thái thường trực, hàng loạt cuộc khủng hoảng phủ bóng không gian an ninh châu Âu - Đại Tây Dương, và thậm chí là cả sức ép từ những tranh luận về chia sẻ gánh nặng quốc phòng hay các phát biểu gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Nghị sĩ Andy Burnham chính thức được xác nhận là lãnh đạo Công đảng và trở thành Thủ tướng thứ 7 của Vương quốc Anh chỉ trong một thập niên. Với những cải cách đầy tham vọng, liệu người đàn ông đến từ Manchester này có thể tái định hình nền chính trị Anh sau một chuỗi khủng hoảng kéo dài hay không?

Vùng Vịnh lại nằm trong tầm lửa

Vùng Vịnh lại nằm trong tầm lửa

Cuộc đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran một lần nữa đẩy khu vực Vùng Vịnh vào trạng thái bất ổn kéo dài. Dù không phải là các bên trực tiếp khởi phát xung đột, nhiều quốc gia Arab lại đang hứng chịu những tổn thất về an ninh, kinh tế và chiến lược.

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran đã khép lại 110 ngày xung đột khốc liệt. Tuy nhiên, ngừng bắn không đồng nghĩa với việc những hệ lụy của cuộc chiến kết thúc. Đằng sau tiếng súng là những thành phố tan hoang, hàng nghìn thương vong và những dư chấn kinh tế đang lan rộng vượt xa khu vực Trung Đông.

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Tiếng súng đã lắng xuống, những siêu tàu chở dầu đầu tiên đã quay trở lại eo biển Hormuz và Trung Đông đang bước vào giai đoạn hậu chiến. Tuy nhiên, chương trình hạt nhân Iran, tình hình Lebanon và tương lai của eo biển Hormuz vẫn là những bài toán chưa tìm được lời giải cuối cùng, có thể quyết định thành bại của Bản ghi nhớ Islamabad trong thời gian tới.

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Hội đồng nhân dân TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng trên địa bàn thành phố. Theo đó, thành phố hỗ trợ trực tiếp bằng tiền đối với cá nhân thuộc hộ nghèo có đăng ký “nơi cư trú” hoặc “nơi ở hiện tại” trên phần mềm quản lý VNeID thuộc địa bàn TP Hà Nội do UBND cấp xã xác nhận và chịu trách nhiệm.

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Cuộc chiến kéo dài 3 tháng đầu năm 2026 giữa một bên là liên minh Mỹ - Israel và một bên là Cộng hòa Hồi giáo Iran đã đẩy thế giới tới bờ vực cuộc khủng hoảng năng lượng toàn diện và nguy cơ bùng nổ chiến tranh tổng lực tại Trung Đông. Giữa cơn bão lửa, sự xuất hiện của Pakistan trong vai trò kiến trúc sư trưởng cho thỏa thuận hòa bình đã đem đến cho chúng ta góc nhìn mới đầy thú vị về cách mà một quốc gia có thể góp phần xoay chuyển cục diện địa chính trị quốc tế.

Sân khấu chính trị và thể thao

Sân khấu chính trị và thể thao

Ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới World Cup 2026 đang diễn sôi động, thu hút sự quan tâm của người hâm mộ khắp thế giới. Nhưng, không chỉ là một sự kiện thể thao, giải đấu này còn trở thành sân khấu lớn mà ở đó giới thể thao và chính trị đã bắt tay giữa những mâu thuẫn và lợi ích.

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.