Mỹ - Iran: Đến hẹn lại lên

Sau khoảng thời gian lắng xuống do COVID-19 bao trùm tất cả những hoạt động chính trị thế giới thì nay, “lò lửa” Trung Đông lại nhen nhóm trở lại với căng thẳng giữa Mỹ và Iran, quanh việc Mỹ đe dọa ngăn cản đoàn tàu chở dầu của Iran tới Venezuela, ngày 17-5.

Khi Iran khơi mào

Đầu tháng 1, tình hình ở Trung Đông bỗng đột nhiên căng thẳng khi Mỹ, bằng những quả tên lửa điều khiển của mình, đã gây ra vụ ám sát chỉ huy cấp cao của quân đội Iran là tướng Qassem Soleimani. Vụ việc nghiêm trọng đến mức sau đó Iran đã lần đầu tiên dùng vũ khí tấn công trực tiếp vào các căn cứ quân sự của Mỹ ở Iraq. Song, vài quả tên lửa bắn ra không có nghĩa là chiến tranh đã tới. Cả Mỹ và Iran đều hiểu rằng, có những giới hạn nhất định mà không ai muốn vượt qua để trở thành kẻ “giơ đầu chịu báng”.

Sau 3 tháng lắng dịu do sự kiềm chế của cả đôi bên, cũng như việc hai nước đều phải tập trung nguồn lực để đối mặt với cuộc khủng hoảng mang tên COVID-19, thật bất ngờ, Iran lại là phía khơi mào trở lại cho những căng thẳng mới. Quả thực, sự việc ngày 15-4 vừa qua - khi một đội xuồng cao tốc của Iran áp sát đội tàu chiến của hải quân và lực lượng tuần duyên Mỹ đang tuần tra trên vùng biển vịnh Ba Tư - thực sự gây sốc với nhiều người.

Về cơ bản, hành động áp sát của các xuồng vũ trang nhỏ bé của Iran không gây hại cho đội tàu lớn của Mỹ nhưng đây có thể coi là hành động khiêu khích nghiêm trọng khi đội tàu Mỹ đang tuần tra trên vùng biển quốc tế.

Trong quá khứ, khi quan hệ Mỹ- Iran căng thẳng, cũng đã có những lần lực lượng vệ binh Hồi giáo Iran sử dụng xuồng vũ trang của mình áp sát đội tàu tuần tra của Mỹ. Những vụ việc này chủ yếu chỉ mang tính chất biểu tượng, thể hiện quân đội Iran luôn sẵn sàng đáp trả các mối đe dọa cũng như khẳng định khả năng kiểm soát trên vùng biển. Nó cũng thường là hành động đáp trả mỗi khi phía Mỹ có động thái gây căng thẳng trước để Iran mình chứng cho khả năng đóng cửa eo biển Hormuz nằm trong vùng kiểm soát của mình, chứ không phải là hành động gây hấn. Bản thân việc làm này trong những năm gần đây cũng ít xảy ra do tính hiệu quả của nó không cao.

Thế nhưng, lần này, thật bất ngờ khi phía Iran lầ phía chủ động, trong bối cảnh cuộc đối đầu giữa hai bên đang có phần dịu lại.

Những màn tranh cãi qua lại giữa hai bên bùng phát trở lại sau khoảng thời gian lắng dịu.
Những màn tranh cãi qua lại giữa hai bên bùng phát trở lại sau khoảng thời gian lắng dịu.

Những màn qua lại

Nhanh hơn tất cả, một dòng tweet của Tổng thống Donald Trump đã được đăng tải. Theo đó, ông cho biết đã chỉ đạo hải quân Mỹ bắn hạ các xuồng cao tốc của Iran nếu gây nguy hiểm cho tàu Mỹ. Iran dĩ nhiên cũng lên tiếng ngay, cho biết sẵn sàng đáp trả chiến hạm Mỹ nếu có nổ súng.

Sau màn lời qua tiếng lại, hôm 22-4, Iran thông báo đã phóng thành công vệ tinh quân sự đầu tiên lên quỹ đạo. Chương trình vệ tinh của Iran vốn được tiến hành từ năm 2009 nhưng luôn vấp phải sự phản đối từ Mỹ do lo ngại nó sẽ biến thành chương trình tên lửa. Trước đây các vệ tinh của Iran luôn được phóng vì mục đích dân sự nhưng hồi tháng 8 năm ngoái, khi căng thẳng đột nhiên lên cao thì một vệ tinh được đóng mác quân sự đã được đưa lên bệ phóng.

Đáng tiếc vệ tinh liên lạc có tên Nahid-1 đó đã phát nổ do sự cố kỹ thuật. Thông báo của Iran lần này cho thấy họ đã thành công với một vệ tinh khác được cho là có tính chất phục vụ quân sự với tên gọi Nour. Dĩ nhiên sau đó, Mỹ lên tiếng phản đối nhưng cũng lại đồng thời cho rằng vệ tinh của Iran chỉ “như một chiếc webcam” và “khó cung cấp thông tin tình báo”.

Tổng thống Mỹ sau đó còn tuyên bố nếu Iran đi quá giới hạn, ông sẽ dùng quyền hành pháp để phủ quyết nghị quyết của lưỡng viện hồi đầu năm nhằm ngăn ông gây chiến với Iran. Thế nhưng, trái với những tuyên bố cứng rắn, chỉ vài ngày sau, quân đội Mỹ bất ngờ thông báo rút 4 hệ thống phòng không Patriot cùng 300 binh sĩ khỏi Arab Saudi vì cho rằng mối đe dọa từ Iran đã giảm bớt. Động thái này gần với chiến lược rút bớt các lực lượng tham chiến của Mỹ tại Trung Đông trong thời gian gần đây hơn là những tuyên bố mạnh miệng của tổng thống trước đó.

Iran cũng có những tuyên bố mạnh mẽ không kém. Giáo chủ Ali Khamenei, vị thủ lĩnh tinh thần tối cao tại Iran, mới đây cũng đưa ra một thông báo chính thức, trong đó ông nói: “Người Mỹ sẽ không được ở lại Iraq và Syria. Họ sẽ bị trục xuất”. Tuy nhiên, bản tuyên bố này cũng không đưa ra các phương án chi tiết trục xuất người Mỹ là gì.

Cuộc đôi co giữa hai bên vẫn còn chưa kết thúc khi Mỹ cho biết sẽ chặn đoàn tàu chở dầu tới Venezuela mới xuất phát từ Iran mấy hôm trước. Dĩ nhiên Iran cũng lớn tiếng thách thức Mỹ và đệ trình lên Liên Hợp quốc để phản đối hành động này. Chưa biết đoàn tàu của Iran có tới được Venezuela hay không vì hành trình còn nhiều ngày nữa nhưng dường như từ giờ đến lúc đó những màn tranh cãi trên mặt trận ngoại giao vẫn sẽ diễn ra liên tục giữa đôi bên.

Căng thẳng nhưng không nguy hiểm

Thực tế cho thấy, trong nhiệm kỳ tổng thống của mình, ông Donald Trump vẫn luôn có những phát ngôn gây sốc bất thường nhắm đến các quốc gia bên ngoài. Thông qua những phát ngôn khiêu khích đó, vị tổng thống của nước Mỹ thu hút sự chú ý của dư luận sang một vấn đề mới trong những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Iran từ lâu đã bị coi là cái gai trong mắt ông Donald Trump, trở thành đối tượng thường xuyên bị nhắm đến nhất trong thời gian ông cầm quyền. Nhiều tuyên bố mạnh mẽ đã được đưa ra dấy lên những căng thẳng nhất thời nhưng ít khi dẫn đến những biến đổi chiến lược lớn.

Thực tế, dưới thời Tổng thống Donald Trump, vấn đề Iran cứ lâu lâu lại được khơi lên. Hồi tháng 7-2019, căng thẳng với Iran gia tăng sau vụ Anh, Mỹ bắt tàu chở dầu của nước này. Vụ việc nóng lên với màn đáp trả của Iran khi bắt lại một tàu vận tải khác của Anh, trước khi dịu đi khi chính ông Trump nói muốn đàm phán trực tiếp với Iran. Hồi tháng 1, quả tên lửa nhắm vào tướng Soleimani tưởng như đã đẩy hai bên đến bờ của cuộc chiến thì lại chỉ bị đáp trả hạn chế bằng những quả tên lửa bắn vào căn cứ Mỹ, gây “chấn động não” cho 11 lính Mỹ rồi kết thúc nhẹ nhàng bằng bản nghị quyết cấm tổng thống gây chiến với Iran đến từ lưỡng viện Quốc hội Mỹ. Tình hình lúc này chắc chắn không thể nóng bằng những thời điểm đó.

Nhưng cả hai đều biết nên tránh một cuộc chiến trong bối cảnh hiện nay.
Nhưng cả hai đều biết nên tránh một cuộc chiến trong bối cảnh hiện nay.

Sự khác biệt là lần này Iran dường như chủ động khơi mào căng thẳng giữa hai bên chứ không phải là Mỹ, bên vẫn được cho là mạnh hơn nếu đánh giá về tương quan lực lượng. Có lẽ bởi Iran nhận thấy rằng phía Mỹ đang “bỏ quên” Vùng Vịnh khi mải lo xử lý các khó khăn trong nước.

Quả thật, lúc này chính quyền Tổng thống Donald Trump đang ngập trong núi vấn đề liên quan đến thảm họa kép y tế và kinh tế do COVID-19. Ảnh hưởng của thảm họa này với nước Mỹ nói chung và chính quyền Tổng thống Trump nói riêng lớn đến độ ông “không thiết” quan tâm đến vấn đề nào khác nữa. Nhưng, Iran thì có lý do để quan tâm. Dịch COVID-19 ở Iran đã có dấu hiệu tạm lắng và vấn đề lớn nhất của họ bây giờ là giá dầu.

Giá dầu thế giới đang rớt thảm hại trong thời gian qua tác động cực lớn đến một quốc gia phụ thuộc vào dầu mỏ như Iran và họ thực sự lâm vào hoàn cảnh khó khăn. Dễ dàng để những nhà hoạch định chiến lược của đất nước Hồi giáo này nhìn ra một cơ hội tác động vào giá dầu nếu làm cho tình hình ở rốn dầu của thế giới căng thẳng hơn một chút.

Bản thân người Iran có lẽ cũng nhận thức: Nếu họ không đi quá đà thì mọi chuyện vẫn ổn nên những hành động khơi mào cũng hết sức hạn chế. Tổng thống Trump sẽ đáp trả nhưng bản nghị quyết của lưỡng viện mới ký cách đây 2 tháng còn chưa ráo mực nên nguy cơ về một cuộc xung đột là rất khó xảy ra.

Chính vì vậy, những căng thẳng bùng lên trong giai đoạn này giữa Mỹ và Iran chủ yếu là qua những tuyên bố của đôi bên chứ không biến thành hành động cụ thể nào. Đối với cả hai, việc tạo nên một chút xáo động ở bên ngoài cũng làm giảm bớt sự chú ý vào những khó khăn nội tại bên trong mà họ đang phải đối mặt.

Chỉ thế thôi. Chiến tranh sẽ không bao giờ là lựa chọn hàng đầu, của bất cứ ai.

Tử Uyên

Các tin khác

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều từng khiến báo chí lo lắng về sự tồn tại của chính mình. Máy in làm thay đổi cách phổ biến tin tức. Phát thanh và truyền hình từng được dự báo sẽ khiến báo in biến mất. Internet làm rung chuyển toàn bộ mô hình vận hành truyền thống của các tòa soạn. Và, giờ đây, trí tuệ nhân tạo (AI) lại tiếp tục đặt ra câu hỏi rằng, liệu báo chí và những người làm báo có còn thật sự cần thiết khi máy móc có thể viết, tổng hợp và sản xuất nội dung với tốc độ vượt xa con người?

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Tối 30/5/2026, người dân Paris vỡ òa sau chiến thắng nghẹt thở của đội bóng Paris Saint-Germain (PSG) tại đấu trường châu lục. Nhưng, thay vì một lễ ăn mừng xúc động, những thanh niên Paris lại biến nó thành một cơn ác mộng bạo lực với gạch đá và bom xăng.

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

Trong lúc thế giới vẫn chưa nguôi lo ngại trước những kỷ lục nhiệt độ liên tiếp bị phá vỡ, một cảnh báo mới từ Liên hợp quốc lại phủ thêm bóng đen lên bức tranh khí hậu toàn cầu. Hiện tượng El Nino được dự báo sắp quay trở lại với cường độ mạnh, có nguy cơ cộng hưởng với xu thế nóng lên toàn cầu để đẩy Trái đất bước vào giai đoạn thời tiết cực đoan hơn trong những năm tới.

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Gần 3 thập kỷ sau khi rút khỏi Lebanon, quân đội Israel một lần nữa kiểm soát pháo đài Beaufort - vị trí từng là biểu tượng của cuộc chiến kéo dài giữa Tel Aviv và Hezbollah. Động thái này phản ánh sự thay đổi trong tư duy an ninh của Israel, đồng thời kéo theo những hệ lụy khôn lường với người Lebanon và an ninh khu vực.

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trong một thời gian ngắn, những cuộc tấn công nhằm vào các đô thị, trung tâm lọc hóa dầu lớn và cả các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực Trung Đông đã làm thế giới phải có cái nhìn khác hoàn toàn về vấn đề an ninh khu vực. Sự bất lực của chiếc ô an ninh Mỹ buộc các quốc gia Vùng Vịnh phải tự định đoạt vận mệnh bằng tư duy tự cường và đa phương hóa.

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Ngày 4/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẵn sàng gặp Đại giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei, nếu hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, trên thực tế, đàm phán song phương Mỹ - Iran vẫn đang chìm trong bế tắc. Bên cạnh đó, kết quả của nó cũng sẽ còn phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến của các cuộc thương thảo Israel - Hamas cũng như Israel - Lebanon.

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Những ngày cuối tháng 5/2026, diễn ra liên tiếp nhiều sự kiện ngoại giao giữa Việt Nam và Thái Lan, Singapore, Philippines cũng như Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, một diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo thông lệ, mỗi năm Đối thoại Shangri-La sẽ mời diễn giả là nguyên thủ một quốc gia có uy tín phát biểu dẫn đề. Năm 2026, vinh dự này thuộc về người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Với chủ đề: “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, bài phát biểu dẫn đề này giành được sự quan tâm, đồng tình và hoan nghênh của lãnh đạo các nước cũng như dư luận quốc tế...

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Trong suốt 10 năm (1960 - 1970), CIA và Cơ quan Tình báo Quân đội Việt Nam Cộng hòa đã huấn luyện và tung ra miền Bắc hàng trăm gián điệp biệt kích cùng cả trăm tấn vũ khí, lương thực. Đây được coi là cuộc chiến ngầm quy mô lớn nhất sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Tuy nhiên, quân và dân miền Bắc, với nòng cốt là lực lượng An ninh nhân dân phối hợp với lực lượng Quân đội đã tiêu diệt, bắt sống hầu hết số gián điệp biệt kích này, không những thế còn sử dụng “trò chơi nghiệp vụ” khi dùng điện đài của địch, do chính các gián điệp biệt kích bị bắt thực hiện để cung cấp tin giả cho chỉ huy ở Sài Gòn theo ý đồ của ta.

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Một trong những vụ truy tố tội phạm kinh tế quốc tế lớn nhất lịch sử vừa khép lại không phải bằng một phán quyết của bồi thẩm đoàn, mà bằng một bức thư ngắn gọn từ các công tố viên liên bang tại Brooklyn khi Bộ Tư pháp Mỹ chính thức rút toàn bộ cáo buộc hình sự đối với tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani.

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) và tiến trình số hóa toàn cầu đang tạo ra một thực thể quyền lực mới: những trung tâm dữ liệu. Không còn thuần túy là hạ tầng kỹ thuật thương mại, các "kho báu số" này đã trở thành điểm trọng yếu và nhạy cảm bậc nhất trên bản đồ địa chính trị.

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

LTS: Sau 22 năm Việt Nam tham gia Công ước Berne, lần đầu tiên Việt Nam có một vụ khởi tố đình đám liên quan đến vi phạm bản quyền âm nhạc. Nhưng vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT) trong âm nhạc chỉ đơn thuần loanh quanh ở chỗ chiếm dụng các quyền cơ bản của cá nhân, tổ chức khác. Vi phạm SHTT cũng không chỉ tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật đơn thuần. Nó đang là một trì trệ cũ cần phải được xóa bỏ vì sự phát triển và hơn hết, vì danh dự quốc gia…

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Nối tiếp Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), ngày 20/5 vừa qua, đến lượt Liên hợp quốc chính thức hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị và địa kinh tế vẫn đang tiếp tục diễn biến phức tạp, những kịch bản tồi tệ nhất dường như vẫn còn chưa thể đo lường hết.

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Trên thực tế, chuyến công du cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc trong 2 ngày 14 và 15/5 chưa đạt được bất cứ bước đột phá nào về những vấn đề gai góc nhất còn tồn tại giữa hai cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới, như thuế quan, sở hữu trí tuệ, công nghệ hay xung đột Trung Đông. Song, những diễn biến tiếp nối đang dần củng cố nhận định chung của giới quan sát quốc tế: Ít nhất, cuộc tiếp xúc này đã mang tới những xung lực mang tính chất "phá băng", để từ đó dần tái định hình một cục diện mới.

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

“Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án nghiêm trọng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo quy định pháp luật; triệt phá các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài, nhất là tiếng Anh”...

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Với những gì vừa được công bố trong tuyên bố chung ngay ngày đầu chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Nga Vladimir Putin, có lẽ, thông điệp mà ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình muốn nhấn mạnh không chỉ là biểu hiện bề mặt trên lớp vỏ ngôn từ, mà là những nỗ lực lâu dài nằm sâu trong ý chí của cả hai bên, về tiến trình định hình một trật tự thế giới mới.

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

LTS: Thịnh vượng luôn là điều mọi quốc gia đều mong vươn tới. Nhưng thịnh vượng đi đôi với an ninh là câu hỏi khó. Đơn giản, không quốc gia nào có thể làm giàu một mình, mà cần tương tác với nhiều đối tác khác trên thế giới. Có tương tác, ắt có những ràng buộc, thậm chí lệ thuộc. Và lệ thuộc có thể là chìa khóa để mở ra cánh cửa của mất an toàn.

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

Ngày 28/4/2026 đã đi vào lịch sử ngành năng lượng toàn cầu. Chỉ bằng một thông cáo ngắn gọn từ Bộ Năng lượng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) - nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) - tuyên bố sẽ chính thức rút khỏi tổ chức này cũng như liên minh OPEC+ mở rộng từ ngày 1/5/2026.