Lỗi tại cái camera?

Hỡi những chiếc camera bé tí bé tẹo xuất hiện đâu đó trên các con đường, ngươi đã kể cho ta nghe biết bao nhiêu câu chuyện, đặt ta vào biết bao luồng suy nghĩ, và khiến ta phải đặt ra những câu hỏi liên tu bất tận đến chừng nào?

Ví dụ, vào khoảng 21h ngày 31/12/2020, ngươi đã ghi lại cảnh thượng cẳng chân hạ cẳng tay của một tài xế xe bán tải nhắm vào một tài xế khác trên đường Khuất Duy Tiến (Hà Nội). Ngươi đã ghi lại tất cả: sống động và đau đớn, chân thực và xót xa, từ đó tạo ra cả một làn sóng phẫn nộ trên không gian mạng. Chính từ những hình ảnh mà ngươi ghi lại, cơ quan an ninh sau khi sử dụng những nghiệp vụ an ninh đã tìm ra kẻ côn đồ đánh người không thương tiếc, rồi cao chạy xa bay khỏi hiện trường. Đánh tới độ nạn nhân bị gãy cả răng, rách cả trán, và phải vào viện cấp cứu khẩn cấp. Đánh tới độ, khi xem lại những hình ảnh này, nhiều người phải đặt ra câu hỏi: liệu giữa hai người có tư thù gì không?

Không! Câu trả lời là không! Nghe kẻ côn đồ khai báo ở cơ quan công an mới biết hoá ra, đấy là 2 người xa lạ, không quen biết, chỉ vô tình “gặp” nhau trên đường phố, trong ngày cuối cùng của năm 2020. Vậy thì hà cớ gì gã này lại sẵn sàng đánh người như thể dồn vào đó cả một biển trời bức xúc? À, chỉ vì một chuyện rất đơn giản: xe của gã trục trặc, phải dừng chờ đèn đỏ quá lâu, khiến những xe phía sau ùn tắc cả hàng dài. Thấy vậy, một tài xế xuống xe nhắc nhở gã. 

Và thế là gã thấy mình phải ra tay. Ai bảo tài xế kia dám nhắc nhở gã? Ai cho tài xế kia cái quyền nhắc nhở gã? Sự thực, cách nhắc nhở cụ thể ra sao, có biểu hiện nào hơi quá không thì chúng ta không rõ. Nhưng ngay cả khi như vậy thì việc sẵn sàng lao vào đánh người công khai, giữa sự giám sát của không ít những chiếc camera đến từ không ít những chiếc điện thoại của những người đi đường xung quanh cũng là một hành vi không thể nào chấp nhận.

Nhưng tiếc thay và buồn thay, cái việc “không thể nào chấp nhận” ấy lại không phải là cá biệt. Đúng 2 ngày sau, lại nhờ sự tố cáo của ngươi - những chiếc Camera không biết nói dối mà ta lại thêm một phen giật mình kinh hãi. Đấy là lúc 17h20 ngày 2-1, khi một tài xế xe ôm công nghệ dừng đón khách trước số nhà 238 quốc lộ 1 (TP Hồ Chí Minh). Một dừng xe đón khách bình thường như cơm ăn nước uống hằng ngày hoá ra lại là điểm khởi đầu cho một vụ tấn công đặc tính côn đồ. Chẳng là một người lái xe ôm ở khu vực đó không cho người lái xe ôm công nghệ đón khách. “Tao kêu mày đi chỗ khác” - người lái xe ôm công nghệ bị hét vào tai câu nói đó. Và sau câu nói đó, một khúc gỗ to được phi thẳng vào đầu anh. May mà lúc đó anh đội mũ bảo hiểm, không thì không biết tai họa khủng khiếp nào đã xảy ra. Tất cả đều đã được ghi lại bởi ngươi, chiếc camera hành trình của tài xế xe ôm công nghệ.

Thế đấy! Bị nhắc nhở vì dừng đèn đỏ quá lâu, người ta sẵn sàng lao xuống đánh cho “cái kẻ dám nhắc nhở” tới mức gãy răng; dừng xe đón khách hoàn toàn chính đáng nhưng lại vô tình chạm vào nồi cơm của những người lái xe ôm bình thường, nên đã bị ăn trọn một thanh củi vào đầu. Nếu không có những chiếc camera ghi lại, chúng ta liệu có thể biết đến câu chuyện này? Cư dẫn mạng liệu có một phen phẫn nộ? Xã hội liệu có rào rào lên án? Chính những chiếc camera, hoặc được lắp ở cửa nhà một ai đó, hoặc là camera hành trình của ai đó, hoặc đến từ chiếc máy điện thoại của những người đi đường nào đó – chính những chiếc camera như thế đã tố cáo hiện tượng bạo lực đường phố vô cùng xấu xí hiện nay. Và cũng bởi những chiếc camera như thế, người ta buộc phải đặt ra câu hỏi: bạo lực đường phố là chuyện của riêng hôm nay, hay thực ra là chuyện đã có từ rất lâu rồi, chẳng qua phải đến bây giờ, thông qua những chiếc camera nó mới được lột trần trắng trợn đến vậy ?

Không dễ trả lời câu hỏi này, bởi mọi câu trả lời rất có thể đều chỉ là suy diễn cảm tính. Nhưng có một điều chắc chắn: khi lao xuống đánh bể trán, gãy răng người khác, gã lái xe côn đồ ở Hà Nội biết chắc là có hàng chục, hàng trăm chiếc camera sẵn sàng ghi lại hành động của mình. Cũng như thế, khi phi thẳng một thanh gỗ to vào đầu người khác, gã xe ôm hung hãn ở TP. Hồ Chí Minh cũng thừa biết là hành vi đó hoàn toàn có thể bị ghi lại. 

Ở cái thời mà 10 người ra đường có tới 5,6 người dùng điện thoại thông minh, luôn sẵn sàng ghi lại mọi chuyện rồi sẵn sàng tung lên “phây” (facebook ấy mà) thì đây là chuyện đương nhiên, không nói ai cũng biết. Và những gã trong cuộc cũng thừa biết rằng, khi những hành ảnh này tung toé trên mạng, những bằng chứng đánh người xuất hiện ê hề trên thế giới ảo thì mình sẽ bị pháp luật xử lý đến nơi đến chốn. Biết rõ và biết hết. Thế thì tại sao vẫn bất chấp tất cả, bỏ mặc tất cả, sẵn sàng để cho bầu máu nóng và thứ xúc cảm côn đồ tiềm ẩn trong mình được thăng hoa? Tại vì cái ác tiềm ẩn là lớn quá? Tại vì đã quá quen “xả” trên “phây” - xả một cách bản năng, bầy đàn, vô trách nhiệm, nên bây giờ mang đúng thói quen ấy vào đời?

Tại sao?

Những chiếc camera chỉ biết ghi lại mọi diễn biến một cách trung thực, chứ không biết và không thể trả lời. (Giá mà ngươi nói được thì hay quá!). Nhưng ta biết nói, đồng loại của ta biết nói. Vậy thì sẽ phải nói với nhau thế nào đây? Chẳng nhẽ lại nói: Hỡi những chiếc camerra, ước gì ngươi đừng bao giờ xuất hiện?

Mà nói tới cái nỗi ước ao chẳng giống ai này, có một chuyện buộc phải nhắc lại: sau năm 2020, Hà Nội thí điểm lắp 200 chiếc camera rải rác trên các tuyến phố để “phạt nguội” thì đã có những con số thống kê đáng giật mình:  16 nghìn trường hợp vi phạm giao thông bị phạt nguội, có những tài xế vi phạm đến 28 lần, cùng một lỗi. Riêng tại cổng Bệnh viện Bạch Mai, những chiếc camera ghi lại hơn 1.200 ôtô dừng đỗ trái phép. Những con số giật mình này nói lên điều gì? Nó nói rằng, nếu không có những chiếc camera được lắp thử nghiệm, người ta sẽ không thể nào định lượng tới dãy số 16.000 - 28 lần - 1.200 đáng báo động đến như thế! Lúc đó có thể người ta vẫn sẽ nghĩ: dù chỗ này chỗ kia có những vi phạm kiểu này kiểu kia nhưng về cơ bản cuộc sống vẫn thế thôi mà!

“Vẫn thế thôi mà! Cuộc sống vẫn thế thôi mà”- con người thường tự suy nghĩ hoặc nói với nhau như thế cho đến trước khi sửng sốt nhìn thấy một con số, một kết luận, một bằng chứng lý tính không thể nào chối cãi.

Vậy thì hỡi những chiếc camera, hãy tiếp tục phát huy vai trò giám sát của ngươi đi, miễn là không vi phạm pháp luật và những chuẩn mực đạo đức mà xã hội đặt ra. Chính từ những chiếc camera, chúng ta sẽ còn thấy nhiều điều nữa, còn phải tự cật vấn mình và xã hội của mình thêm nữa. Cũng chính vì những chiếc camera mà chúng ta bắt buộc phải thận trọng hơn, phải học cách kiềm chế cảm xúc của mình tốt hơn.

Khoảng hai chục năm  trước, xã hội vận hành trong sự xa xỉ đến trống vắng của những chiếc camera đường phố. Bây giờ xã hội vận hành trong bối cảnh mà “mắt thần”, “chíp thần”, “ống kính thần” nhan nhản khắp hang cùng ngõ hẹp.

Trả lời thành thật xem, bạn thích sống trong xã hội nào hơn?

Vương Trọng Tín

Các tin khác

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Trong khi dư luận quốc tế còn đang cố gắng tìm lời giải cho việc Nhà Trắng tuyên bố tạm dừng chiến dịch quân sự "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - động thái bất ngờ kế tiếp, nhưng không còn làm mấy ai ngạc nhiên, trong chuỗi vô tận những diễn biến không thể lường trước từ Tổng thống Mỹ Donald Trump - thì dường như, qua một số thông tin bên lề được hé lộ, "chân tướng" của sự thực cũng đã lờ mờ hiện lên, sau lớp hỏa mù.

Nhịp sống Việt Nam

Nhịp sống Việt Nam

Những ngày gần đây, báo chí và mạng xã hội ở xứ Kim Chi cũng như Việt Nam vẫn dành sự quan tâm về chuyến thăm Việt Nam cuối tháng 4/2026 của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân Kim Hae Kyung. Đặc biệt, hình ảnh vợ chồng tổng thống thảnh thơi bách bộ phố cổ Hà Nội và thưởng thức món phở, cơm rang, kem... nhận được sự tán thưởng hào hứng của người dân cũng như cộng đồng mạng ở cả hai nước.

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Giới quan sát quốc tế có lẽ đã quá quen với việc bình tĩnh chờ đợi thêm những dữ liệu đối chứng cần thiết, cho dù vừa thấy bảng tin tức của mình nhảy lên những điều có vẻ “nóng bỏng”, nhất là sau hàng tuần nối nhau, những tuyên bố trái chiều vẫn cứ tiếp tục vọng đến từ Trung Đông. Tuy vậy, khi không quá tập trung vào các điểm nóng chiến sự, có thể, những tia sáng mờ nhạt nào đó lại le lói hắt lên.

Giá trị của Hòa bình

Giá trị của Hòa bình

LTS: Những ngày cuối tháng Tư luôn đặc biệt đối với người Việt. Đó là dịp Tết Thống nhất, Tết Hòa bình. Năm nay, dịp Tết ấy đến ngay sau Giỗ tổ Hùng Vương, với lời nhắc của Bác Hồ vẫn mãi sáng ngời chân lý "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước…".

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Trung tuần tháng 4/2026, các kênh ngoại giao Mỹ - Iran được kích hoạt ở mức cao hiếm thấy, Pakistan trở thành đối tác trung gian then chốt. Truyền thông phương Tây và khu vực nhắc tới khả năng có thỏa thuận xoay quanh trao đổi hạn chế hạt nhân để lấy nới lỏng trừng phạt và tiếp cận tài sản bị phong tỏa.

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Cuộc xung đột quân sự tại Iran bùng nổ từ cuối tháng 2/2026 đang khiến nền kinh tế toàn cầu trải qua cú sốc năng lượng lớn chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Giá dầu tăng vọt, lạm phát khiến cỗ máy kinh tế toàn cầu khựng lại. Những hệ lụy kéo theo sẽ còn tác động lâu dài đến cuộc sống của chúng ta. Một lần nữa, nền kinh tế toàn cầu lại trở thành con tin của các quyết sách chính trị.

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Mỹ - Iran thông qua đàm phán trực tiếp đang rơi vào bế tắc khi hai bên theo đuổi logic hoàn toàn trái ngược: Washington muốn một thỏa thuận nhanh dưới sức ép tối đa, còn Tehran kiên trì chiến lược kéo dài để bảo toàn lợi ích cốt lõi. Sự lệch pha này khiến tiến trình ngoại giao đình trệ, đồng thời gia tăng rủi ro tại eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu.

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc đã thành công rất tốt đẹp. Đó là một chuyến thăm dày đặc lịch hoạt động, tận dụng tối đa từng giờ để vun đắp, củng cố mối quan hệ sâu sắc giữa hai nước, đồng thời tìm hiểu thực tế, tham khảo các mô hình phát triển hiệu quả. Điều đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc chuyến thăm và trở lại Việt Nam bằng tàu hỏa như một thông điệp: quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng hữu nghị, hợp tác, là sự kết nối liền mạch, là dòng chảy không thể đảo ngược, vì hòa bình và hạnh phúc, phồn vinh của nhân dân hai nước. Đó cũng là bức tranh thái bình, trù phú, an yên mà Bác Hồ kính yêu đã khắc họa 65 năm trước “Tang đạo mãn điền, hoa mãn san”...

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Trung tuần tháng 3/2026, các cuộc không kích của Israel nhằm vào những cơ sở năng lượng thượng nguồn tại mỏ khí South Pars, nơi chiếm 70% sản lượng khí đốt nội địa của Iran, đã mở ra một chương leo thang mới trong xung đột Trung Đông.

Ở rất xa cuộc chiến

Ở rất xa cuộc chiến

Thời điểm hiện tại, chiến dịch quân sự tại Trung Đông là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Song, có lẽ, chuyện ông liên tục cập nhật các diễn biến và ý tưởng của mình về cuộc chiến ấy và làm xôn xao các nền tảng mạng xã hội cũng không thể đẩy lùi được một thời hạn đầy thách thức: Tháng 11/2026, cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ sẽ diễn ra.

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Sự hỗn loạn trong đại dương thông tin chiến sự đang khiến bất kỳ một nhà phân tích quốc tế nào cũng không thể đưa ra những dự báo chắc chắn về kết cục của cuộc xung đột quân sự ở Trung Đông. Tuy nhiên, những hệ lụy ghê gớm của nó thì ngược lại, hoàn toàn có thể dễ dàng nhận diện.

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Trong những ngày này, tâm trí của người dân cả nước và cả Việt kiều ở nước ngoài đều hướng về phòng họp lớn Diên Hồng, nơi đang diễn ra kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Ứng xử với xưa cũ

Ứng xử với xưa cũ

LTS: Những gì cổ hủ, lạc hậu ắt là xưa cũ. Nhưng có phải những gì xưa cũ cũng đều cổ hủ, lạc hậu hết hay không? Ứng xử với xưa cũ thế nào để đảm bảo vẫn giữ tốc độ tăng trưởng tiến bộ và vừa không “đánh rơi” đi mất phần tinh thần?

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa khai mạc tại Thủ đô Hà Nội với nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của quốc gia cũng như định hình chương trình, nội dung hoạt động của toàn khóa, đặt nền móng cho sự phát triển của đất nước trong 5 năm tới.

World Cup 2026 trước biến số Iran

World Cup 2026 trước biến số Iran

Xung đột leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đang đẩy World Cup 2026 vào tình thế đặc biệt khi khả năng Iran không thể tham dự trở thành kịch bản hiện hữu. FIFA đang phải đối mặt với bài toán phức tạp chưa từng có liên quan đến pháp lý, thay thế suất dự giải và đảm bảo an ninh - điều từng xuất hiện trong lịch sử nhưng chưa bao giờ ở quy mô của một kỳ World Cup hiện đại.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Cuộc chiến tại Iran nổ ra cuối tháng 2/2026 làm rung chuyển thế giới, đồng thời vẽ lại bản đồ địa chính trị khu vực. Trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ, với vị thế đặc biệt của mình, đang tận dụng cơ hội để giành lấy lợi thế trong một "ván cờ" khác.

Trước biến động thời cuộc

Trước biến động thời cuộc

LTS: Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo; những diễn biến bất thường về địa chính trị; các quyết định áp đặt thuế quan gây shock; giá cả nhiên liệu thay đổi đột biến dẫn tới biến động mạnh ở các thị trường v.v... và vv… Thế giới đang tiếp tục theo cách đó và tạo ra những vòng xoáy chóng mặt. Trước các biến động thời cuộc như thế, một cá nhân con người, một công ty, một ngành, thậm chí cả một quốc gia, cần phải đối diện chúng theo cách nào?

Lời hứa không thành hiện thực

Lời hứa không thành hiện thực

Ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng với cam kết không mở thêm chiến tranh, không đẩy nước Mỹ vào những cuộc can dự quân sự tốn kém ở bên ngoài. Nhưng, chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2/2026 đã khiến chính lời hứa đó trở thành điểm dễ bị phản công nhất về chính trị.

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Song song với những ý niệm về các hệ lụy đã trở nên quen thuộc với bất cứ ai, khi căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng trầm trọng đến khả năng vận hành trơn tru của hệ thống kinh tế - xã hội toàn cầu, có một khía cạnh bi thương khó cảm nhận hơn: Sự phác họa và hình thành những cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, bên cạnh sự cùng quẫn trong các bi kịch vẫn còn chưa khép lại - điều thường bị che khuất và lãng quên.

Ươm mầm xanh cho tương lai

Ươm mầm xanh cho tương lai

Theo quan niệm của người xưa, vũ trụ có 3 nhân tố cơ bản là Thiên - Địa - Nhân (tức là trời, đất và người). Như trong “Tam tự kinh” có câu “Tam tài giả: Thiên - Địa - Nhân/ Tam quang giả: Nhật - Nguyệt - Tinh”... Trải qua các giai đoạn phát triển của lịch sử, cũng như nhiều quốc gia, dân tộc, Việt Nam hình thành nên truyền thống sống hòa hợp với thiên nhiên (thuận thiên) và luôn coi trọng con người (dân vi bản). Chính vì vậy, chăm lo giáo dục, đào tạo con người là nhiệm vụ xuyên suốt (vì lợi ích trăm năm trồng người)...