Đó là một nội dung trong công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong công điện, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu: “Quyết liệt chỉ đạo các lực lượng chức năng ra quân, tập trung nguồn lực, tập trung triển khai thực hiện ngay các biện pháp cần thiết đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 7 đến ngày 30/5/2026, thực hiện nghiêm các quy định pháp luật và xử lý nghiêm các vi phạm theo tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.
Trong công điện này, Thủ tướng cũng phân công cụ thể trách nhiệm của từng bộ, ngành chức năng và người đứng đầu để tổ chức, thực hiện hiệu quả các mục tiêu, yêu cầu đề ra nhằm chấn chỉnh, lập lại trật tự trong lĩnh vực bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Có một thực tế đã tồn tại dai dẳng từ nhiều năm nay, là sự vi phạm quyền sở hữu trí tuệ diễn ra khá phổ biến, đến mức... nhiều người đang vi phạm và mặc nhiên coi đó là “chuyện thường ngày”. Và, đã đến lúc không thể không thực hiện các biện pháp kiên quyết để chấm dứt thực trạng này.
Thực hiện nghiêm túc Công điện số 38 của Thủ tướng, Bộ Công an đã chỉ đạo các đơn vị chức năng thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; tập trung triển khai đồng bộ các mặt công tác, đẩy nhanh tiến độ phát hiện, đấu tranh, xử lý vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ. Đến ngày 15/5, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố 5 vụ án hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”, quy định tại Điều 225, Bộ luật Hình sự.
Cụ thể: Vụ án xảy ra tại Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco (Công ty BH Media), khởi tố bị can Nguyễn Hải Bình, Tổng Giám đốc Công ty BH Media. Vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Lululola Entertainment, khởi tố bị can Võ Văn Nam, Giám đốc Công ty TNHH Lululola Entertainment. Vụ án xảy ra tại nhóm 1900 Group, khởi tố 2 bị can, gồm: Nguyễn Minh Đức, chủ hộ kinh doanh Đồi Mặt trời và Ngô Thanh Tùng, chủ hộ kinh doanh Thông Zeo. Vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Mây Sài Gòn, khởi tố 2 bị can, gồm: Võ Hoàng Việt và Nguyễn Trung Trường Huy, Giám đốc Công ty TNHH Mây Sài Gòn. Vụ án xảy ra tại Trung tâm Giọng ca để đời, khởi tố bị can Diệp Văn Lập, chủ Trung tâm Giọng ca để đời.
Sau khi VKSND Tối cao phê chuẩn, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã thi hành các quyết định, lệnh tố tụng liên quan. Hiện, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đang tập trung lực lượng, mở rộng điều tra, làm rõ hành vi phạm tội của các bị can và sai phạm của các đối tượng liên quan, đề xuất xử lý theo quy định pháp luật; điều tra, xác minh phục vụ thu hồi triệt để tài sản. Đồng thời, hướng dẫn, chỉ đạo công an địa phương tổ chức đấu tranh, ngăn chặn, xử lý đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, quyền tác giả, quyền liên quan tương tự xảy ra trên địa bàn cả nước.
Việc Cơ quan CSĐT Bộ Công an ra quyết định khởi tố 5 vụ án hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” vừa qua là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc với những hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này. Các bị can trong 5 vụ án nêu trên đã có quá trình âm thầm hoặc công khai vi phạm bản quyền trong nhiều năm, thu lợi bất chính số tiền hàng tỷ đồng. Trong số các bị can, Diệp Văn Lập (nghệ danh ca sĩ Quang Lập), chủ Trung tâm Giọng ca để đời, là một ca sĩ khá nổi tiếng. Trung tâm này thường xuyên tổ chức biểu diễn, ghi âm, ghi hình các ca sĩ hát nhiều ca khúc, sau đó chỉnh sửa, sao chép thành nhiều bản ghi âm, ghi hình rồi đăng tải lên YouTube. Theo quy định của pháp luật, Quang Lập phải thực hiện các thủ tục cần thiết để được sự cho phép của tác giả và phải trả phí để được thực hiện những việc này, nhưng anh ta đã “nhắm mắt làm ngơ” với những vi phạm của bản thân và tổ chức của mình, để rồi phải trả giá.
Trong 5 vụ án nêu trên, hành vi vi phạm pháp luật diễn ra trong lĩnh vực bản quyền âm nhạc và cơ quan điều tra có thể định lượng số tiền các bị can thu lời trái phép. Nhưng, thực tế, vi phạm trong lĩnh vực này còn phức tạp hơn và nhiều trường hợp rất khó “cân đo, đong đếm”; sự bất công và phần thiệt thòi với tác giả, người giữ tác quyền với người vi phạm là rất lớn. Một nhạc sĩ, cả cuộc đời sáng tác có thể chỉ được vài bài hát để đời, “đi cùng năm tháng” nhưng số tiền thu được từ đứa con tinh thần đó thường là rất nhỏ so với số tiền có thể lên đến 100 triệu đồng/lần với một ca sĩ tên tuổi lên sân khấu hát bài đó.
Xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ diễn ra muôn hình muôn vẻ, dù pháp luật Việt Nam ngày càng chặt chẽ và cương quyết với các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này. Theo Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam (tại cuộc họp báo chiều 14/5/2026), hệ thống pháp luật liên quan đến sở hữu trí tuệ của Việt Nam đã liên tục được hoàn thiện, đồng bộ hóa. Từ Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 đến các lần sửa đổi, bổ sung luật, đặc biệt là luật sửa đổi năm 2025, khung pháp lý đã ngày càng hoàn thiện, hiện đại và phù hợp với thực tiễn phát triển trong nước cũng như các cam kết trong các Hiệp định tự do thương mại thế hệ mới mà Việt Nam đang tham gia... Những nỗ lực của Việt Nam trong cải thiện môi trường đổi mới sáng tạo và bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ đã được ghi nhận bởi Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) với xếp hạng năm 2025 đạt 44/139 quốc gia và nền kinh tế về chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu, thuộc nhóm các nước có kết quả tích cực trong ASEAN về lĩnh vực này. Bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp luật, chính phủ cũng đã có rất nhiều văn bản chỉ đạo và điều hành nhằm tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ và đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ...
Qua vụ việc của Quang Lập và một số công ty liên quan, tôi chợt nhớ đến một kỷ niệm vui, cũng là bài học cho chính mình về việc tôn trọng, thực hiện bản quyền tác giả. Tầm 10 năm trước, nhân kỷ niệm một ngày lễ lớn của lực lượng CAND, một đồng nghiệp ở tờ báo đoàn thể có uy tín nhắn tin vào group Facebook của chúng tôi đề nghị ai biết rõ sự kiện và có hình ảnh hiếm về “Vụ án Ôn Như Hầu” thì mong được chia sẻ.
Là người có quá trình tìm hiểu và nắm khá rõ sự kiện này, tôi bèn hồi âm trao đổi tư liệu và cung cấp hình ảnh giúp đồng nghiệp với lời nhắn: “Ảnh này chỉ duy nhất anh chụp, khi chú sử dụng thì ghi tác giả ảnh là anh nhé. Việc này rất ý nghĩa với anh, chứ nói thật, nhuận ảnh thì anh không cần đâu”. Đúng là “buồn ngủ gặp chiếu manh” nên chú em đồng nghiệp vui vẻ cảm ơn và hứa sẽ thực hiện đúng yêu cầu. Mấy tuần sau, chú em đến tận phòng làm việc của tôi chơi, biếu tờ báo ra số đặc biệt giấy in couche bóng loáng đăng bài về vụ án Ôn Như Hầu nổi tiếng năm 1946, trong bài, ngoài bức ảnh tư liệu thì có bức ảnh về người Đội trưởng Đội Trinh sát đặc biệt Sở Công an Bắc Bộ Trần Tấn Nghĩa (tức Nguyễn Bá Hùng), độc quyền của tôi với chú thích rõ tác giả. Kèm theo tờ báo biếu là khoản nhuận ảnh mà chú em nhất quyết “Phải gửi anh cho đàng hoàng”...
Tôi khá bất ngờ và cảm động về cách cư xử đàng hoàng của chú em đồng nghiệp và từ đó, hai anh em tiếp tục gắn bó, trao đổi giúp nhau nhiều việc trong nghề báo. Câu chuyện này là một ví dụ sinh động về tôn trọng quyền tác giả, dù nhiều người có thể không đòi hỏi gì lợi ích vật chất khi người khác sử dụng tác phẩm, sản phẩm của họ.
Chuyện “cốc mò, cò xơi” là thực tế đã đi vào ca dao, thành ngữ từ bao đời nay. Nhưng, trong một xã hội hiện đại luôn coi trọng sự minh bạch, thượng tôn pháp luật thì hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cần phải được ngăn chặn, xử lý nghiêm minh để mọi cá nhân, tổ chức phải sống và làm việc đúng với thực lực của mình.
