Khi kiếp nạn sinh ra từ "ngáo" mạng xã hội

87.200.000 là số lượng kết quả tìm kiếm trên Google trong vòng chưa đầy 1 giây khi ta nhập từ khóa "Thích Minh Tuệ". Con số đó nói lên điều gì ngoài sự hiếu kỳ của thời đại mạng xã hội đã và đang tạo ra những kỳ dị xã hội mà có thể được dùng bằng hai tiếng "kiếp nạn".

1. Nếu cần một định nghĩa đúng nhất về hiện tượng "Thích Minh Tuệ", có lẽ chúng ta nên dùng cụm từ (hơi dài) "người-bộ-hành-tự-chiêm-nghiệm". Người đàn ông độc bước bộ hành đó đã đi nhiều năm rồi và tự thân ông không xưng mình là nhà sư, là thầy tu. Nói chuyện với khách, ông vẫn xưng "con". Hành trình độc bước bộ hành ấy là một quá trình tự thân, để tự chiêm nghiệm, tự tu tập theo lối cổ điển, nguyên thủy của những đầu đà. Song, người đàn ông đó đã không còn độc bước bộ hành nữa bởi những chiếc camera và sự hiếu kỳ thái quá.      

Khi kiếp nạn sinh ra từ
Hình ảnh ông Thích Minh Tuệ trên một trang mạng xã hội.

Sẽ rất khó và hoàn toàn không nên, để minh định về đường lối tu tập của "người-bộ-hành-tự-chiêm-nghiệm" kể trên. Bàn luận về tôn giáo cũng là một việc vô cùng nhạy cảm và nó đòi hỏi một nền tảng kiến thức đủ sâu rộng về chính tôn giáo ấy. Cái mà chúng ta có thể bàn chính là con số hơn 87 triệu kể trên. Không hẳn 100% những thông tin trong số 87 triệu đó đều không đáng giá nhưng đa phần đều là những nội dung tạo ra các tranh cãi xã hội không cần thiết. Chính chúng đã tạo nên những kiếp nạn thật sự cho những người sử dụng mạng xã hội và cho cả những cá nhân khác nữa.

Trong công văn của Ban Tôn giáo Chính phủ đã lưu ý các địa phương cần tuyên truyền để người dân hiểu về chính sách tự do tín ngưỡng của Nhà nước, đồng thời cũng cần ý thức về việc tránh tụ tập đông người gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội. Hãy nhìn cái cảnh người người lớp lớp cầm điện thoại, máy quay GoPro đi sau, đi trước "người-bộ-hành-tự-chiêm-nghiệm" kia trên dọc quốc lộ, tỉnh lộ, chúng ta sẽ hiểu. Đó là hành vi cản trở giao thông và gây mất an toàn giao thông. Ngay chính "người-bộ-hành-tự-chiêm-nghiệm" cũng từng chia sẻ với những người đi theo mình là nên tránh tụ tập đông theo kiểu đó.

Khi kiếp nạn sinh ra từ
Nhiều người đi theo ông Thích Minh Tuệ cúng dâng vật phẩm, thức ăn, gây lộn xộn trên đường giao thông.

Cách đây 1 tháng, chiều 21/4, trên trục đường Bắc - Nam, đoạn qua địa phận xã Toàn Thắng (huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương), Phạm Đức Hải (còn gọi là Hải “idol”) đã có hành vi xúi giục một số đối tượng khác cùng thực hiện hành vi sử dụng ô tô đỗ xe giữa đường và di chuyển dàn hàng ngang để chụp ảnh. Thời điểm này, các đối tượng dừng xe chụp ảnh đoàn xe, trong đó có cô dâu chú rể và những người cùng đoàn. Sau khi điều tra, Cơ quan CSĐT Công an huyện Gia Lộc đã quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam Phạm Đức Hải (SN 1996, trú huyện Gia Lộc) và Vương Đình Trường (SN 2004, quê tỉnh Nghệ An) để điều tra về tội "Gây rối trật tự công cộng". Cơ quan điều tra đồng thời khởi tố 2 bị can khác gồm Nguyễn Văn Năm (SN 1999, ở huyện Gia Lộc) và Phạm Ngọc Phong (SN 1999, trú tại TP Hải Dương) cùng về tội "Gây rối trật tự công cộng".

Ngày 20/5, trong chương trình "Chào buổi sáng" của VTV, một phóng sự ngắn cũng phản ánh việc nhóm 5 phụ nữ dừng xe giữa đường để... ghi hình múa tập thể nhằm có nội dung đăng mạng xã hội. Các hành vi như vậy, về bản chất, đều vi phạm giống nhau. Song, với sự mộ đạo nhiều khi đến mù quáng, người Việt lại dễ bỏ qua hành vi y chang, chỉ vì nó có liên quan đến chuyện được xem là tu tập.

Hãy tưởng tượng thế này, nếu bạn tu tập tại gia, ngày ngày bạn ngồi thiền định, việc đó có thể sẽ nhận được rất nhiều ủng hộ, động viên của những người xung quanh. Nhưng, vì lý do cá nhân nào đó, bỗng dưng một hôm, bạn ra giữa ngã tư ngồi thiền định, phản ứng của khách quan sẽ như thế nào? "Người-bộ-hành-tự-chiêm-nghiệm" kia thực tế cũng chỉ muốn độc bước bộ hành như chính ông vẫn làm suốt nhiều năm qua, để chiêm nghiệm ra chân lý cho mình. Và, khi chưa biết được ông đã ngộ ra được chân lý hay chưa thì chỉ một vài video trên mạng xã hội đã làm xáo trộn toàn bộ quãng thời gian tự nghiệm của bản thân ông ấy. Vậy thì những người theo chân ông đang đứng về phía nào: phía ủng hộ hay phía phá hoại, cản trở tiến trình của ông? Xem ra, "người-bộ-hành-tự-chiêm-nghiệm" đang ở trong một kiếp nạn thử thách thực sự.

Và, có mấy câu hỏi cũng rất đáng được đặt ra: Những ai là chủ nhân của những video đầu tiên được tung lên mạng? Những video ấy được tung lên vì mục đích gì? Nói thẳng, tu tập có rất nhiều phương pháp và đầu đà hành giả cũng chỉ là một trong các phương pháp mà thôi. Không có phương pháp nào là đúng (hoặc sai) tuyệt đối cả. Mỗi người muốn tu tập sẽ tự phải trải nghiệm để lựa chọn ra phương pháp hợp nhất với tâm và thể của cá nhân mình. Chính những video câu like, câu view của những người kém hiểu biết về tu tập đã là những cái loa vô tri, vô minh đầu tiên cổ xúy cho những người mê muội tham gia vào một phương pháp tu tập chưa chắc đã phù hợp với họ. Rồi, kéo theo đó, chính các video ấy còn so sánh này kia và tạo ra những mâu thuẫn rất lớn về quan điểm tôn giáo trong xã hội. Đó chính là kiếp nạn kinh hoàng nhất mà họ đã và đang gây ra cho cả cộng đồng mà khi bị nhắc nhở, bị phản bác bởi người khác, họ lại bù lu bù loa lên về chuyện "tự do tín ngưỡng".

Khi kiếp nạn sinh ra từ
Đoàn xe đón dâu dừng giữa đường chụp ảnh ở Gia Lộc, Hải Dương.

2. Hãy tự hỏi mình: "Ta đang sống ra sao trong một xã hội như thế nào?". Bao năm qua, chúng ta quá quen mặt với các tin tức dạng video về những vụ đánh ghen tập thể, những vụ bắt nạt tập thể ở trường học mà khách quan chứng kiến đều dửng dưng theo kiểu "đừng dây vào" bởi nó "chẳng liên quan tới mình". Thay vì ngăn cản một đám trẻ con bắt nạt một đứa trẻ khác hoặc đơn giản hơn là gọi điện thoại cho cơ quan có thẩm quyền giải quyết, nhiều người dễ dàng rút điện thoại ra và... livestream. Sự thèm khát những lượt like, view đã đẩy chúng ta đi quá xa trong cái bả hư danh của mạng xã hội.

Và, hôm nay cũng vậy, việc một người đàn ông vừa đi, vừa chiêm nghiệm, lựa chọn cuộc sống khổ hạnh nhất, vốn dĩ cũng chỉ là một việc quá ư bình thường, là lựa chọn cá nhân bình thường. Vậy thì 87 triệu kết quả tìm kiếm kể trên đã và đang thể hiện điều gì? Tất cả đang biến cái bình thường kia thành bất thường đúng nghĩa. Và, nói đơn giản nhất, cái quyền riêng tư cơ bản của "người-bộ-hành-tự-chiêm-nghiệm" kia đã và đang bị những chủ nhân các tài khoản mạng xã hội xâm phạm một cách thô bạo.

Trong Phật học, trung đạo là một con đường đã được nhắc tới rất nhiều. Vậy thì việc ca tụng thái quá cũng như chê bai thái quá "người-bộ-hành-tự-chiêm-nghiệm" đã đúng với tinh thần trung đạo hay chưa? Thêm vào đó, cứ cho là những người đang tụ tập thành đám đông xoay quanh "người-bộ-hành-tự-chiêm-nghiệm" kia là những người mộ đạo thì liệu họ có hiểu chính cái sự xáo trộn xã hội không cần thiết mà họ đang tạo ra đang là gây nghiệp hay không?

Nể phục hành động của một ai đó là lựa chọn cá nhân của mỗi người song tác động lên những khách quan khác để họ cũng nể phục theo mình lại là điều làm trái với lẽ tự nhiên. Nhận thức của mỗi cá nhân là độc lập nhưng 87 triệu kết quả trên Google nói trên liệu có đang khiến cho những người khác mất đi hoặc suy giảm đi, khả năng nhận thức độc lập hay không?

Tất cả chỉ nói lên một điều đơn giản nhất, chúng ta bị cuốn vào vòng xoáy của ham muốn chứng tỏ mình trên mạng xã hội quá sâu rồi. Giữa hành vi chụp một bức ảnh, thậm chí quay một video ngắn và để riêng cá nhân mình thi thoảng xem lại, lấy đó làm một động lực tích cực để sống với hành vi tung nó lên Facebook Reels, TikTok, YouTube nhằm mục đích loan tin cho cả cộng đồng biết có hệ quả và động cơ khác nhau hoàn toàn. Để riêng cho cá nhân, nó là động cơ trong sáng và có khả năng mang lại kết quả tốt. Còn ngược lại, nó chỉ cho thấy động cơ của sân, si và khả năng tạo ra hệ lụy thì xứng đáng có thể gọi là kiếp nạn.

Hãy để cho tất cả được yên. Hãy để cho "người-bộ-hành-tự-chiêm-nghiệm" kia được yên. Và, hãy để cho chính mình được yên.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...