Khi Công đoàn Việt Nam vẫn còn "ngại" đấu tranh

Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động là nhiệm vụ then chốt và cơ sở tạo nên tính chính danh của hệ thống công đoàn...

Vị trí của Công đoàn Việt Nam là đặc biệt quan trọng. Hiến pháp năm 2013 khẳng định vị trí của Công đoàn Việt Nam là “tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp công nhân” và “đại diện cho người lao động, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động” (Điều 10). 

Điều này được khẳng định trong Điều 1 của Luật Công đoàn 2015 và Điều lệ Công đoàn Việt Nam. Trên cả nước hiện nay có tổng cộng 9,7 triệu đoàn viên Công đoàn và hệ thống của Tổng Liên đoàn Lao động được tổ chức xuống cấp quận, huyện, bên cạnh rất nhiều công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp.

Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động là nhiệm vụ then chốt và cơ sở tạo nên tính chính danh của hệ thống công đoàn này. 

Các nguồn lực, nguồn quỹ công đoàn hiện nay phần lớn cũng được quy định để thực hiện mục tiêu đó. Điều 5.2.c) của Quyết định 1910/QĐ-TLĐ về ban hành quy định thu, chi, quản lý tài chính cho công đoàn cơ sở quy định phải dành ít nhất 60% khoản thu kinh phí công đoàn để thực hiện các hoạt động của công đoàn, trong đó ưu tiên hoạt động bảo vệ quyền lợi của công nhân.

Cho đến nay, hệ thống các quy định về thu kinh phí công đoàn và công đoàn phí đã khá hoàn chỉnh và rõ ràng, đặc biệt là sau khi Nghị định 88/2015 ra đời, quy định rõ mức phạt về việc doanh nghiệp không đóng kinh phí công đoàn. Chính vì thế, về mặt nguồn thu, có thể nói hệ thống công đoàn hiện nay đã có khá đầy đủ cơ sở pháp lý để thực hiện trên thực tế.

Nguồn lực mà công đoàn có thể thu được từ kinh phí công đoàn là không hề nhỏ. Lấy ví dụ một nhà máy cỡ vừa, có khoảng 1.000 nhân viên. Tạm lấy trung bình lương đóng BHXH của mỗi nhân viên là 4 triệu/tháng (cao hơn mức lương tối thiểu ở nhiều nơi). 

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp phải trích 2% quỹ lương để đóng kinh phí công đoàn và mỗi nhân viên là công đoàn viên sẽ đóng 1% lương của họ. Vậy công đoàn quản lý nhà máy kể trên sẽ thu được từ 1 nhân viên có lương BHXH 4 triệu đồng/tháng là 3% của 4 triệu, tức là 120.000 đồng. 

Đem số trung bình này nhân cho 1.000 nhân viên thì 1 tháng, công đoàn sẽ thu được khoảng 120 triệu đồng. Tất nhiên, sẽ có những nhân viên trong nhà máy đóng ở mức cao hơn do lương cao hơn và sẽ có những nhân viên không phải là công đoàn viên nên không phải đóng công đoàn phí. Nhưng với trung bình 120 triệu kể trên, công đoàn cơ sở phải nộp cho công đoàn cấp trên ở vào khoảng 40% và giữ lại 60%. 

Công nhân ngày càng trở thành những nhóm dễ bị tổn thương vì vị thế kinh tế của họ, do đó vai trò của công đoàn là quan trọng hơn bao giờ hết. Ảnh minh họa trong bài: LG.
Công nhân ngày càng trở thành những nhóm dễ bị tổn thương vì vị thế kinh tế của họ, do đó vai trò của công đoàn là quan trọng hơn bao giờ hết. Ảnh minh họa trong bài: LG.

Vậy là mỗi tháng công đoàn cơ sở có thể giữ lại 72 triệu đồng. Sau khi trừ các chi phí hành chính theo quy định, công đoàn cơ sở có thể giữ lại khoảng 43 triệu đồng mỗi tháng, trong đó ưu tiên các hoạt động bảo vệ quyền công nhân. 

Con số này là chưa tính những khoản hỗ trợ khác mà công đoàn có thể có từ hoạt động kinh doanh được phép, hay hỗ trợ từ doanh nghiệp. Những khoản này, công đoàn cơ sở được giữ 100%.

43 triệu đồng/tháng là một con số không hề nhỏ cho các hoạt động bảo vệ quyền. Chi phí này đủ trang trải cho phí thuê một văn phòng luật sư uy tín tư vấn theo tháng cho công nhân của công đoàn. Chi phí này cũng đủ để tổ chức một hệ thống mẫu giáo, mầm non chăm lo cho con em của công nhân. Trên thực tế, ở một số doanh nghiệp hiện nay, mô hình công đoàn và công ty cùng xây dựng hệ thống vườn trẻ, mầm non là khá phổ biến.

Tuy nhiên, thực tế hoạt động công đoàn ở Việt Nam hiện nay lại hết sức bất cập, bất chấp nguồn thu rất lớn như kể trên. Trong một cuộc phỏng vấn, ông Vũ Quang Thọ, Viện trưởng Viện Công nhân, Công đoàn thẳng thắn nhìn nhận rằng nhiều tổ chức công đoàn “ngại” đấu tranh cho quyền lợi của công nhân vì mâu thuẫn lợi ích với chủ doanh nghiệp. 

Một bữa ăn của các nữ công nhân tại khu công nghiệp.
Một bữa ăn của các nữ công nhân tại khu công nghiệp.

Trong những vụ việc nổi cộm gần đây như báo cáo của tổ chức iPEN và mạng lưới CGFED về tình trạng của một số lao động nữ ở nhà máy Samsung, hay vụ bạo hành trẻ em ở nhà giữ trẻ quận 12, TP HCM mà đa số phụ huynh các cháu là công nhân, chúng ta hoàn toàn thấy thiếu vắng bóng dáng và tiếng nói của lực lượng công đoàn.

Lẽ ra trong những vụ việc nổi cộm đó, công đoàn phải là tiếng nói đầu tiên bênh vực quyền lợi của công nhân, đưa ra những phát ngôn để làm rõ tình hình lao động bên trong nhà máy Samsung, hay đứng ra giúp công nhân là phụ huynh các bé bị bạo hành khởi kiện. Sự im lặng này là rất đáng tiếc và đáng trách nếu chúng ta nhìn vào nguồn kinh phí đáng kể mà các công đoàn cơ sở đang được quản lý như hiện nay.

Sắp tới, khi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vừa được 11 quốc gia còn lại cam kết tiếp tục thúc đẩy (CPTPP) có hiệu lực, một trong những cam kết của Việt Nam là tiến tới phê chuẩn các công ước nền tảng còn lại của ILO (Tổ chức Lao động Quốc tế). 

Theo dự thảo mới nhất của Bộ luật Lao động sửa đổi thì vấn đề cho phép công nhân thành lập tổ chức của người lao động tại cơ sở nằm ngoài hệ thống Tổng Liên đoàn Lao động cũng đã được đặt ra. 

Nếu có, những bước chuyển mới này hy vọng sẽ tạo được cú hích mới cho hoạt động công đoàn, để những sự im lặng đáng tiếc không còn diễn ra nữa. Công nhân ngày đang trở thành những nhóm dễ bị tổn thương vì vị thế kinh tế của họ, do đó vai trò của công đoàn là quan trọng hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị của công đoàn nữa mà là nhiệm vụ đã được người lao động gửi gắm cho tổ chức này. 

Có lẽ đã đến lúc công đoàn cần phải hiểu được trách nhiệm của họ gắn với đồng tiền mà người lao động bỏ ra.

Lê Nguyễn Duy Hậu

Các tin khác

Kỳ 3: Toán Castor và chuyên án PY27

Kỳ 3: Toán Castor và chuyên án PY27

Hơn một tháng sau khi điệp viên đơn tuyến Phạm Chuyên, bí danh Ares xâm nhập miền Bắc bằng đường biển, CIA và Liên đoàn 77 quyết định cho toán gián điệp biệt kích mang biệt danh Castor nhảy dù xuống tỉnh Sơn La. Nhiệm vụ của toán là thu thập tin tức tình báo về hoạt động chuyển quân của Quân đội miền Bắc trên Quốc lộ 6 - con đường chính xuyên qua các tỉnh Tây Bắc đến Tây Nam tỉnh Sầm Nưa (Lào). Tuy nhiên, chỉ 3 ngày sau, cả 4 thành viên đều bị bắt, mở ra chuyên án PY27 của Công an miền Bắc.

Thụy Sỹ tạm tránh được “khoảnh khắc Brexit” của riêng mình

Thụy Sỹ tạm tránh được “khoảnh khắc Brexit” của riêng mình

Ngày 14/6, hơn 59% cử tri Thụy Sĩ đi bỏ phiếu cho cuộc trưng cầu dân ý về đề xuất giới hạn dân số ở mức 10 triệu người vào năm 2050. Gần 55% phản đối, 45% ủng hộ - khoảng cách đủ để ngăn một cuộc va chạm có thể định hình lại quan hệ giữa Bern và Brussels trong nhiều thập niên tới nhưng vẫn còn những bất đồng.

Cuộc chia tay với vị trí trung tâm

Cuộc chia tay với vị trí trung tâm

Một buổi chiều cuối tháng 5/2026, trên mạng xã hội xuất hiện hàng loạt dòng trạng thái của các nhà báo kỳ cựu. Có người chia sẻ lại hình ảnh những tòa soạn từng gắn bó nhiều năm, có người nhắc tên những tờ báo đã trở thành một phần ký ức của đô thị Sài Gòn, cũng có người chỉ lặng lẽ đăng một dấu chấm lửng. Những chia sẻ ngắn ngủi ấy phản ánh tâm trạng của những người đang chứng kiến một bước chuyển quan trọng của báo chí thành phố trong tiến trình sắp xếp, tinh gọn hệ thống cơ quan báo chí.

Vài nghịch lý trong báo chí hiện đại

Vài nghịch lý trong báo chí hiện đại

Trong suốt thời gian vừa qua, báo chí đã trở thành một trong những tâm điểm quan tâm của xã hội. Đầu tiên là câu chuyện sắp xếp lại các cơ quan báo, đài, truyền hình ở các địa phương. Sau đó là những thông tin về việc sẽ xử lý các vi phạm sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực báo chí mà điển hình nhất là việc chia sẻ lại các sản phẩm báo chí trên mạng xã hội. Trước đó không lâu, chuyện “báo chí hóa mạng xã hội” cũng đã từng được nhắc tới không ít lần. Tất cả đều cho thấy đang có một dịch chuyển mang tính bước ngoặt đối với báo chí hiện đại Việt Nam hôm nay.

Sợi chỉ vô hình

Sợi chỉ vô hình

Khoảng 5 năm trước, khi bước vào ngôi nhà của một nhân vật cần khai thác cho bài báo dài của mình về chuyên đề biến đổi khí hậu, tôi không nghĩ rằng mình sẽ ám ảnh cho đến tận bây giờ.

Kỳ 2: Điệp viên Ares và Chuyên án BK63

Kỳ 2: Điệp viên Ares và Chuyên án BK63

Tháng 4/1961, sau khi huấn luyện kỹ lưỡng, điệp viên đơn tuyến Phạm Chuyên, bí danh Ares, xâm nhập miền Bắc Việt Nam bằng đường biển, mở màn chiến dịch của CIA đưa gián điệp biệt kích phá hoại miền Bắc. Theo kế hoạch, sau khoảng 1 đến 2 năm, khi đã gây dựng được cơ sở vững và guồng máy hoạt động tốt, Phạm Chuyên có thể chọn người thay thế và trở lại miền Nam. Trong trường hợp bị lộ, Chuyên rút vào rừng trốn, chờ Trung tâm đưa tàu ra đón bằng đường biển…
Nhưng Phạm Chuyên không ngờ mình lại trở thành nhân vật chính trong một chuyên án vô tiền khoáng hậu của lực lượng Công an miền Bắc.

Tôi tin Việt Nam sẽ xây dựng được một ngành công nghiệp điện ảnh thành công

Tôi tin Việt Nam sẽ xây dựng được một ngành công nghiệp điện ảnh thành công

Michael L. Gray là một người viết đã 30 năm gắn bó với Việt Nam, đang hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh, hiện tham gia nhiều dự án cùng các hãng phim và nhà sản xuất tại TP Hồ Chí Minh. Với khán giả điện ảnh Việt Nam, Michael được biết tới qua bút danh Anh Mai, đồng biên kịch phim “Long Ruồi” – bộ phim hài hành động do Charlie Nguyễn đạo diễn, từng trở thành hiện tượng phòng vé năm 2011. Michael hiện đang hoàn thành một tập truyện ngắn bằng tiếng Việt và đồng thời tham gia phát triển nhiều dự án điện ảnh mới.
Trong cuộc trò chuyện với CTV Chuyên đề An ninh thế giới Giữa tháng - Cuối tháng, Michael L. Gray nói nhiều tới cấu trúc kịch bản điện ảnh và tương lai của điện ảnh Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Khi yêu thương biến thành thù hận

Khi yêu thương biến thành thù hận

Đầu năm 2026, liên tiếp các vụ án mạng do ghen tuông, mâu thuẫn tình cảm xảy ra tại Tuyên Quang, Tây Ninh, Đồng Tháp, Nghệ An… để lại nhiều bi kịch đau lòng. Từ những xung đột tưởng chừng rất nhỏ, nhiều người đã trượt dài trong cơn cuồng ghen, biến yêu thương thành tội ác.

Làm sao có thể “Ta là một, là riêng, là thứ nhất”?

Làm sao có thể “Ta là một, là riêng, là thứ nhất”?

Muốn xuất bản một chương trình âm nhạc nghiêm túc, ít nhất riêng phần nhạc cần thuê nhạc sĩ phối khí, dàn nhạc giao hưởng, ban nhạc nhẹ, dàn nhạc dân tộc, ca sĩ, hợp xướng, thu âm, hậu kỳ. Nhìn cấu hình, có thể áng được tiền tỷ theo nhân lực. Dàn nhạc nhẹ có thể chỉ từ 5-10 nhạc công nhưng dàn giao hưởng thì ít cũng khoảng 80 người. Nếu cứ thế thì làng nhạc làm không hết việc. Nhưng, công nghệ đã làm thay đổi tất cả...

Nhạc sĩ trước “đôi thủ” AI

Nhạc sĩ trước “đôi thủ” AI

AI (trí tuệ nhân tạo) ngày càng ảnh hưởng sâu rộng tới mọi mặt của đời sống. Trong sáng tác âm nhạc, AI đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ, từ hỗ trợ nhạc sĩ viết giai điệu đến hòa âm phối khí, thể hiện tác phẩm. AI là một “cộng sự” đắc lực hay mang đến những thách thức với người làm âm nhạc và đâu là dấu ấn cá nhân trong thời đại công nghệ lên ngôi là những vấn đề nhiều người băn khoăn...

Những băn khoăn trước nguy cơ di tích văn hóa Sa Huỳnh bị biến dạng

Những băn khoăn trước nguy cơ di tích văn hóa Sa Huỳnh bị biến dạng

Hơn một thế kỷ nay, kể từ khi được phát hiện năm 1909, văn hóa Sa Huỳnh nói chung và di tích quốc gia đặc biệt Văn hóa Sa Huỳnh (Quảng Ngãi) nói riêng được các chuyên gia trong và ngoài nước đánh giá là một "trầm tích lịch sử sống". Hiện di tích khảo cổ Văn hóa Sa Huỳnh đang hướng tới là Di sản văn hóa thế giới.

Các chuyên gia nói gì về “khu đất vàng” 19 Lê Thánh Tông?

Các chuyên gia nói gì về “khu đất vàng” 19 Lê Thánh Tông?

Đề xuất di dời Trường Đại học Dược Hà Nội, Khoa Hóa học (Đại học Khoa học tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội) để chuyển không gian “Đại học Tổng hợp Hà Nội” tại 19 Lê Thánh Tông thành khu Bảo tàng Đại học thời đại Hồ Chí Minh, là một phương án có trong dự thảo đồ án quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Những ngày qua, thông tin này đã trở thành tâm điểm thu hút dư luận với những luồng ý kiến trái chiều...

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.