Từ câu chuyện về văn hóa Việt

"Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu" xoay quanh hành trình phiêu lưu kỳ thú của cậu bé Quỳnh (Quỳnh Nhố) cùng nhóm bạn làng Khoai gồm Còi nhí, Bí mập và cô bé Muối. Đạo diễn Trịnh Lâm Tùng nói, khi viết kịch bản, làm phim, anh nhận ra, Trạng Quỳnh không đơn thuần thuộc về quá khứ như những nhân vật, những câu chuyện dần bị lãng quên. Trạng Quỳnh có thể đồng hành cùng trẻ em hiện đại nếu được kể lại bằng ngôn ngữ điện ảnh, biểu đạt của thời đại mới.

Và, anh đã kể về một Trạng Quỳnh từ góc nhìn khác, một Trạng Quỳnh nhí - một người bạn, để khán giả lớn tuổi được gặp lại tuổi thơ của mình, khán giả nhí được hòa mình vào cuộc phiêu lưu kì ảo cùng những người bạn làng Khoai. Điều anh trăn trở nhất là làm sao để nhân vật vừa giữ được "hồn cốt" mang tinh thần quen thuộc của văn hóa dân gian đâu đó vẫn thấp thoáng những câu chuyện xưa cũ qua văn hóa truyền miệng nhưng lại cần thổi vào một làn gió mới để nhân vật có sức sống, tính thời đại, tính giải trí... đặc thù với khán giả hôm nay.

"Tôi luôn quan niệm trong quá trình làm nghề rằng, làm mới không có nghĩa là thay đổi cốt lõi, bởi nền tảng văn hóa là điều thiêng liêng, vững chắc của mọi dân tộc trên thế giới. Nó làm nên tính đặc sắc trong các tác phẩm khi mang đến với khán giả quốc tế", anh nói.

Từ hình tượng chú bé Trạng Quỳnh đến những huyền tích, truyền thuyết về thần Kim Ngưu cùng không gian làng quê Bắc Bộ và những lớp sâu tầng văn hóa dân gian ăn sâu vào tiềm thức người Việt như Đức Lạc Long Quân, Mẹ Âu Cơ... được lồng ghép, hòa quyện trong bộ phim, tất cả đều cần mang hơi thở độc bản, một bản sắc rất riêng.

"Tôi luôn tin rằng, bản sắc không hẳn nằm ở những điều quá lớn lao, những công trình kiến trúc đồ sộ... Đôi khi, nó ghi dấu thời gian hằn lên một góc mái đình cong nghiêng in lên bầu trời xanh thẳm hay một bờ tre soi bóng nước, những câu chuyện đơn sơ, giản dị được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác qua văn hóa truyền miệng, qua lời ru của mẹ. Những khung hình và câu chuyện đó là những điều thực sự tôi muốn giới thiệu với bạn bè quốc tế", đạo diễn chia sẻ.

Để nối dài hơn con đường "Ghi danh hoạt hình Việt Nam trên bản đồ thế giới"

Từ một câu chuyện mang đậm văn hóa Việt, "Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu" đã được mời tham dự liên hoan phim hoạt hình lớn nhất thế giới - Annecy International Animation Film Festival. Đó là "thánh địa" của những "tín đồ" đam mê hoạt hình khắp nơi trên thế giới.

Đạo diễn Trịnh Lâm Tùng nói, khó khăn lớn nhất không nằm ở việc mang một bộ phim đi ra thế giới, mà là làm sao để kể một câu chuyện rất Việt Nam theo cách mà khán giả ở bất kỳ đâu cũng có thể cảm nhận được. Điều chinh phục cộng đồng quốc tế, theo anh, không phải là việc cố gắng kể câu chuyện đó giống với thế giới, mà là dám kể một câu chuyện đậm chất văn hóa dân gian Việt, điều đó đã làm nên sự khác biệt và thuyết phục được những nhà giám tuyển khó tính nhất.

Những cảm xúc mang tính phổ quát như tình bạn, tình cảm gia đình, lòng dũng cảm, sự trưởng thành và khát vọng bảo vệ những điều mình yêu quý. Bởi, tôi luôn tin rằng, cảm xúc là ngôn ngữ chung vượt qua mọi khác biệt về văn hóa, sắc tộc và tôn giáo”, đạo diễn Trịnh Lâm Tùng cho biết thêm.

Việc bộ phim được mời tham dự một liên hoan phim hàng đầu về hoạt hình là sự ghi nhận rất đáng trân trọng và là cơ hội để ngành hoạt hình Việt Nam có thể tiếp cận, thu hẹp khoảng cách với khán giả và các nhà đầu tư quốc tế. Nhưng, hơn hết, điều đó thực sự có ý nghĩa, cho những người làm nghề có thêm niềm tin rằng những câu chuyện Việt Nam hoàn toàn có thể chạm tới khán giả quốc tế nếu được kể bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại và chân thành.

Tuy nhiên, để tiếp tục mở rộng cơ hội cho những bộ phim hoạt hình Việt Nam đi ra thế giới không thể là nỗ lực của riêng một cá nhân hay một studio. Đó là hành trình chung của cả một hệ sinh thái và nỗ lực của ngành hoạt hình. Chúng ta cần xây dựng niềm tin vào giá trị của những câu chuyện mang đậm hơi thở Việt Nam.

Theo đạo diễn Trịnh Lâm Tùng, Việt Nam có một kho tàng văn hóa dân gian rất phong phú, có lịch sử lâu đời với truyền thống dựng nước và giữ nước, những câu chuyện mang đậm bản sắc văn hóa. Vấn đề là chúng ta cần kể lại những câu chuyện ấy bằng ngôn ngữ của thời đại và đặc biệt cần quan tâm đến sự giao thoa văn hóa, điều này giúp gắn kết cảm xúc khán giả đại chúng hơn.

Bên cạnh đó, chúng ta cần đầu tư bài bản hơn cho nguồn nhân lực, công nghệ và quy trình sản xuất. Hoạt hình là lĩnh vực đòi hỏi sự kết hợp giữa sáng tạo và kỹ thuật, vì vậy cần có những chương trình đào tạo chuyên sâu, những cơ hội hợp tác quốc tế và môi trường để các bạn trẻ được học tập, thực hành, thử nghiệm và phát triển.

"Tôi cũng cho rằng, việc xây dựng hệ sinh thái cho ngành hoạt hình là rất quan trọng, các nước có nền hoạt hình phát triển đều có một mẫu số chung cho việc xây dựng những IP (bản quyền - PV) bền vững, trở thành niềm tự hào quốc gia. Một bộ phim không nên chỉ dừng lại ở phòng vé hay các liên hoan phim, mà cần được phát triển thành những tài sản trí tuệ dài hạn, có thể mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác nhau", anh nói.

Quan trọng hơn cả, những người làm nghề trẻ cần được trao niềm tin và cơ hội. Cơ hội tiếp cận nguồn lực, cơ hội được kết nối với thị trường quốc tế và cơ hội được kể những câu chuyện mà họ thực sự tin tưởng. Hành trình này sẽ không thể hoàn thành trong một sớm một chiều, nhưng nếu chúng ta cùng nhau kiên trì xây dựng nền móng từ hôm nay thì sẽ có thêm nhiều bộ phim hoạt hình Việt Nam mang đậm bản sắc và đủ năng lực cạnh tranh về chất lượng kĩ thuật, nghệ thuật để bước ra thế giới trong tương lai, tiếp tục nối dài hơn con đường "Ghi danh hoạt hình Việt Nam trên bản đồ thế giới".

Đạo diễn Trịnh Lâm Tùng: Mơ ước mang thế giới đến với hoạt hình Việt Nam