“Hãy lên đường”

Đấy là câu tôi muốn nói với họa sỹ trẻ Chu Nhật Quang khi nhìn cách anh dấn thân vào con đường sáng tạo hội họa và sau khi xem những tác phẩm đầu đời của anh. Tôi chúc vậy bởi trong cách nhìn của tôi, anh đã chọn một con đường cho riêng mình và bởi tôi đã nghe được giọng nói khởi đầu hội họa rất riêng biệt của anh.

Tôi tin anh không bao giờ dừng lại, càng không bao giờ quay lại. Nhưng tôi vẫn sợ nếu một ngày anh dừng lại bởi cá nhân tôi nhìn thấy những tín hiệu khởi đầu quan trọng và đầy cảm hứng của một nghệ sỹ, bởi tôi bắt đầu đợi chờ sự sáng tạo của anh.

Chu Nhật Quang đã chọn một con đường sáng tạo nhiều thách thức: nghệ thuật sơn mài trong hội họa hiện đại. Nghĩa là anh đã chọn " nguồn cội " là nền tảng cho con đường sáng tạo nghệ thuật của mình. Hay nói cách khác là anh đã trở về với nguồn cội để từ đó bắt đầu ra đi trên con đường sáng tạo dằng dặc của mình. Không nhiều họa sĩ trẻ chọn con đường như thế. Ý thức về cội nguồn của Chu Nhật Quang và cách anh đối xử với những giá trị của nguồn cội của anh làm tôi tôn trọng anh và đặt cược niềm tin vào anh.

“Hãy lên đường” -0
Họa sĩ Chu Nhật Quang say sưa bên tác phẩm đang dần hình thành.

Họa sĩ Chu Nhật Quang sinh ra trong một gia đình làm nghệ thuật. Ông nội anh là hoạ sĩ Chu Mạnh Chấn, một họa sĩ vẽ sơn mài tên tuổi. Hầu hết các tác phẩm sơn mài của họa sĩ Chu Mạnh Chấn là tái hiện những vẻ đẹp truyền thống của văn hóa Việt: những lễ hội, các di tích lịch sử và văn hóa, các phong tục tập quán đẹp của người Việt Nam...

Bố của họa sĩ Chu Nhật Quang là nghệ sĩ Chu Lượng. Chu Lượng là nghệ sĩ rối nước truyền thống. Nghệ sĩ Chu Lượng là người tôn vinh vẻ đẹp của rối nước trong nghệ thuật biểu diễn và tạo hình những nhân vật rối nước. Nghệ sĩ Chu Lượng đã dùng nghệ thuật sơn mài để sáng tạo những con rối nước đậm tính cách và màu sắc Việt truyền thống.

Họa sĩ Chu Nhật Quang đã thừa hưởng tinh thần của sơn mài và những vẻ đẹp truyền thống của văn hoá Việt từ các thế hệ hoạ sĩ đi trước cùng với cách nhìn của một thời đại mới làm ra thế giới riêng biệt của mình. Hoạ sĩ Chu Nhật Quang vẫn sáng tạo ra những màu mới trên sự định hình của màu sơn mài truyền thống, tạo ra những bố cục mới và những câu chuyện mới trên nền tảng lịch sử và văn hoá truyền thống.

“Hãy lên đường” -0
Họa sĩ Chu Nhật Quang và danh họa Thành Chương.

Họa sĩ Chu Nhật Quang có một thời gian học mỹ thuật tại Mỹ. Anh tiếp cận nhiều trường phái, nhiều tư duy của hội họa phương Tây. Anh đã từng sáng tác một số tác phẩm rất "hiện đại". Nhưng tôi có cảm giác anh không tìm thấy con người mình trong những tác phẩm đó. Anh có cảm giác mình không có bất cứ mối liên hệ gì với màu sắc, bố cục, nhân vật, câu chuyện và không gian trong chính những tác phẩm ấy của anh. Chu Nhật Quang có ID (căn cước công dân) để xác lập danh tính, quốc tịch mình khi anh hiện diện trong đời sống.

Và trong thế giới sáng tạo nghệ thuật cũng vậy, mỗi nghệ sĩ sáng tạo phải xác lập được căn cước của mình để xác lập con người nghệ sĩä của mình và cũng chính là xác lập căn cước cho các tác phẩm của mình. Chu Nhật Quang nhận ra điều sống còn ấy và anh thay đổi. Anh xác lập nguồn cội của mình và ngôn ngữ của mình. Những tác phẩm sơn mài trong triển lãm cá nhân đầu đời của anh đã cho thấy những yếu tố quan trọng đầu tiên trên con đường xác lập căn cước nghệ sĩ của anh. Đấy là chất liệu anh chọn, đề tài anh chọn cùng sự sáng tạo đầy dấu ấn cá nhân trong màu sắc, bố cục, đường nét, nhịp điệu của anh.

Nghệ thuật sơn mài là một di sản lớn của dân tộc. Một nghệ sĩ sáng tạo nếu rời bỏ nguồn cội sẽ dễ rơi vào hoang mang, vào sự cô lập. Nhưng nếu nghệ sĩ đó bị "giam cầm" trong cái gọi là truyền thống thì nghệ sĩ đó không có sự sáng tạo. Chu Nhật Quang chọn những vẻ đẹp tinh hoa của nghệ thuật sơn mài truyền thống nhưng anh đã nỗ lực làm cho những vẻ đẹp ấy hiện ra trong ngôn ngữ thời đại anh sống. Anh tuân thủ một cách hiểu biết về màu sắc, kỹ thuật sơn mài truyền thống cùng với những câu chuyện chứa đựng những vẻ đẹp của lịch sử, văn hoá dân tộc.

Nhưng tất cả những điều đó lại hiện lên trong các tác phẩm của anh với nhịp điệu, bố cục, màu sắc, đường nét và cách nhìn hiện đại đầy tính cách của con người anh. Đấy chính là sự sống còn của nghệ thuật và đấy chính là phong cách của anh. Đấy chính là điều mà anh làm cho cá nhân tôi chào đón anh, đặt niềm tin vào anh và đợi chờ anh.

“Hãy lên đường” -0
“Hãy lên đường” -1
Một số tác phẩm của họa sĩ Chu Nhật Quang.

Đam mê là một phẩm chất lớn và quan trọng đối với mọi nghệ sỹ. Tôi nhìn thấy niềm đam mê ấy trong ý thức sáng tạo, trong ý chí lao động kiên nhẫn im lặng ngày ngày của anh và trong sự run rẩy và quyết liệt ở mỗi tác phẩm của anh. Trong một thời đại có quá nhiều tác động và sự quyến rũ của các trường phái hội họa. Đấy là sự thách thức quá lớn đối với một hoạ sĩ trẻ. Nếu không đủ bản lĩnh, không đủ tự tin và không nghe được giọng nói của tâm hồn mình đang vang lên từ sâu thẳm con người mình thì một hoạ sĩ trẻ như Chu Nhật Quang sẽ bị cuốn đi, bị nhấn chìm trong cơn lũ của các trường phái, các quan niệm và thị hiếu đương thời và sẽ rơi vào hoang mang, rối loạn và dê îlạc đường như không ít những nghệ sĩ trẻ.

Chu Nhật Quang chưa đầy 30 tuổi nhưng tôi nhận ra sự trầm tĩnh trong anh. Sự đam mê và trầm tĩnh sẽ là nguồn năng lượng lớn giúp anh bước đi. Cuộc đời anh còn rất dài, sự sáng tạo bên trong anh là vô tận. Hãy học tất cả và hãy biết quên đi tất cả. Hãy lắng nghe những gì đang vang lên từ chính tâm hồn mình, từ chính đời sống mình đang sống, đừng hoảng sợ kể cả khi không có ai bên cạnh mình. Hãy lên đường và bước những bước can đảm cùng với niềm cảm hứng mãnh liệt và trí tưởng tượng vô tận của mình. Cái đẹp chỉ mở cửa cho những người như vậy.

Hãy lên đường, hỡi chàng trai Chu Nhật Quang.

Hà Đông, 1/9/2024

Họa sĩ Chu Nhật Quang tâm sự: "Tôi sinh ra và lớn lên trong một gia đình làm nghệ thuật. Mỗi câu chuyện của ông nội, của bố tôi và các văn nghệ sĩ bạn bè của gia đình tôi đã tạo nên một không gian nghệ thuật, văn hóa. Và tôi lớn lên trong không gian ấy. Nghệ thuật chính là bầu không khí tôi hít thở ngày ngày, thậm chí cả trong những giấc mơ của tôi. Màu sắc và mùi sơn mài trong xưởng vẽ của ông nội và bố tôi là một phần quan trọng trong ký ức tôi. Những thứ ấy đã trở thành một người bạn của tôi từ thuở ấu thơ.

Đấy là lý do tôi chọn nghệ thuật sơn mài. Nhưng tôi muốn nghệ thuật sơn mài truyền thống không phải là một sự bất động nằm im trong ký ức của tôi mà nghệ thuật ấy phải bước vào đời sống mà tôi đang sống và hiển hiện trong mọi cung bậc của đời sống này. Nó phải mang tiếng nói của thời đại như các họa sĩ sơn mài đã làm trong mỗi thế hệ của mình".

Nguyễn Quang Thiều

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?