“Hãy lên đường”

Đấy là câu tôi muốn nói với họa sỹ trẻ Chu Nhật Quang khi nhìn cách anh dấn thân vào con đường sáng tạo hội họa và sau khi xem những tác phẩm đầu đời của anh. Tôi chúc vậy bởi trong cách nhìn của tôi, anh đã chọn một con đường cho riêng mình và bởi tôi đã nghe được giọng nói khởi đầu hội họa rất riêng biệt của anh.

Tôi tin anh không bao giờ dừng lại, càng không bao giờ quay lại. Nhưng tôi vẫn sợ nếu một ngày anh dừng lại bởi cá nhân tôi nhìn thấy những tín hiệu khởi đầu quan trọng và đầy cảm hứng của một nghệ sỹ, bởi tôi bắt đầu đợi chờ sự sáng tạo của anh.

Chu Nhật Quang đã chọn một con đường sáng tạo nhiều thách thức: nghệ thuật sơn mài trong hội họa hiện đại. Nghĩa là anh đã chọn " nguồn cội " là nền tảng cho con đường sáng tạo nghệ thuật của mình. Hay nói cách khác là anh đã trở về với nguồn cội để từ đó bắt đầu ra đi trên con đường sáng tạo dằng dặc của mình. Không nhiều họa sĩ trẻ chọn con đường như thế. Ý thức về cội nguồn của Chu Nhật Quang và cách anh đối xử với những giá trị của nguồn cội của anh làm tôi tôn trọng anh và đặt cược niềm tin vào anh.

“Hãy lên đường” -0
Họa sĩ Chu Nhật Quang say sưa bên tác phẩm đang dần hình thành.

Họa sĩ Chu Nhật Quang sinh ra trong một gia đình làm nghệ thuật. Ông nội anh là hoạ sĩ Chu Mạnh Chấn, một họa sĩ vẽ sơn mài tên tuổi. Hầu hết các tác phẩm sơn mài của họa sĩ Chu Mạnh Chấn là tái hiện những vẻ đẹp truyền thống của văn hóa Việt: những lễ hội, các di tích lịch sử và văn hóa, các phong tục tập quán đẹp của người Việt Nam...

Bố của họa sĩ Chu Nhật Quang là nghệ sĩ Chu Lượng. Chu Lượng là nghệ sĩ rối nước truyền thống. Nghệ sĩ Chu Lượng là người tôn vinh vẻ đẹp của rối nước trong nghệ thuật biểu diễn và tạo hình những nhân vật rối nước. Nghệ sĩ Chu Lượng đã dùng nghệ thuật sơn mài để sáng tạo những con rối nước đậm tính cách và màu sắc Việt truyền thống.

Họa sĩ Chu Nhật Quang đã thừa hưởng tinh thần của sơn mài và những vẻ đẹp truyền thống của văn hoá Việt từ các thế hệ hoạ sĩ đi trước cùng với cách nhìn của một thời đại mới làm ra thế giới riêng biệt của mình. Hoạ sĩ Chu Nhật Quang vẫn sáng tạo ra những màu mới trên sự định hình của màu sơn mài truyền thống, tạo ra những bố cục mới và những câu chuyện mới trên nền tảng lịch sử và văn hoá truyền thống.

“Hãy lên đường” -0
Họa sĩ Chu Nhật Quang và danh họa Thành Chương.

Họa sĩ Chu Nhật Quang có một thời gian học mỹ thuật tại Mỹ. Anh tiếp cận nhiều trường phái, nhiều tư duy của hội họa phương Tây. Anh đã từng sáng tác một số tác phẩm rất "hiện đại". Nhưng tôi có cảm giác anh không tìm thấy con người mình trong những tác phẩm đó. Anh có cảm giác mình không có bất cứ mối liên hệ gì với màu sắc, bố cục, nhân vật, câu chuyện và không gian trong chính những tác phẩm ấy của anh. Chu Nhật Quang có ID (căn cước công dân) để xác lập danh tính, quốc tịch mình khi anh hiện diện trong đời sống.

Và trong thế giới sáng tạo nghệ thuật cũng vậy, mỗi nghệ sĩ sáng tạo phải xác lập được căn cước của mình để xác lập con người nghệ sĩä của mình và cũng chính là xác lập căn cước cho các tác phẩm của mình. Chu Nhật Quang nhận ra điều sống còn ấy và anh thay đổi. Anh xác lập nguồn cội của mình và ngôn ngữ của mình. Những tác phẩm sơn mài trong triển lãm cá nhân đầu đời của anh đã cho thấy những yếu tố quan trọng đầu tiên trên con đường xác lập căn cước nghệ sĩ của anh. Đấy là chất liệu anh chọn, đề tài anh chọn cùng sự sáng tạo đầy dấu ấn cá nhân trong màu sắc, bố cục, đường nét, nhịp điệu của anh.

Nghệ thuật sơn mài là một di sản lớn của dân tộc. Một nghệ sĩ sáng tạo nếu rời bỏ nguồn cội sẽ dễ rơi vào hoang mang, vào sự cô lập. Nhưng nếu nghệ sĩ đó bị "giam cầm" trong cái gọi là truyền thống thì nghệ sĩ đó không có sự sáng tạo. Chu Nhật Quang chọn những vẻ đẹp tinh hoa của nghệ thuật sơn mài truyền thống nhưng anh đã nỗ lực làm cho những vẻ đẹp ấy hiện ra trong ngôn ngữ thời đại anh sống. Anh tuân thủ một cách hiểu biết về màu sắc, kỹ thuật sơn mài truyền thống cùng với những câu chuyện chứa đựng những vẻ đẹp của lịch sử, văn hoá dân tộc.

Nhưng tất cả những điều đó lại hiện lên trong các tác phẩm của anh với nhịp điệu, bố cục, màu sắc, đường nét và cách nhìn hiện đại đầy tính cách của con người anh. Đấy chính là sự sống còn của nghệ thuật và đấy chính là phong cách của anh. Đấy chính là điều mà anh làm cho cá nhân tôi chào đón anh, đặt niềm tin vào anh và đợi chờ anh.

“Hãy lên đường” -0
“Hãy lên đường” -1
Một số tác phẩm của họa sĩ Chu Nhật Quang.

Đam mê là một phẩm chất lớn và quan trọng đối với mọi nghệ sỹ. Tôi nhìn thấy niềm đam mê ấy trong ý thức sáng tạo, trong ý chí lao động kiên nhẫn im lặng ngày ngày của anh và trong sự run rẩy và quyết liệt ở mỗi tác phẩm của anh. Trong một thời đại có quá nhiều tác động và sự quyến rũ của các trường phái hội họa. Đấy là sự thách thức quá lớn đối với một hoạ sĩ trẻ. Nếu không đủ bản lĩnh, không đủ tự tin và không nghe được giọng nói của tâm hồn mình đang vang lên từ sâu thẳm con người mình thì một hoạ sĩ trẻ như Chu Nhật Quang sẽ bị cuốn đi, bị nhấn chìm trong cơn lũ của các trường phái, các quan niệm và thị hiếu đương thời và sẽ rơi vào hoang mang, rối loạn và dê îlạc đường như không ít những nghệ sĩ trẻ.

Chu Nhật Quang chưa đầy 30 tuổi nhưng tôi nhận ra sự trầm tĩnh trong anh. Sự đam mê và trầm tĩnh sẽ là nguồn năng lượng lớn giúp anh bước đi. Cuộc đời anh còn rất dài, sự sáng tạo bên trong anh là vô tận. Hãy học tất cả và hãy biết quên đi tất cả. Hãy lắng nghe những gì đang vang lên từ chính tâm hồn mình, từ chính đời sống mình đang sống, đừng hoảng sợ kể cả khi không có ai bên cạnh mình. Hãy lên đường và bước những bước can đảm cùng với niềm cảm hứng mãnh liệt và trí tưởng tượng vô tận của mình. Cái đẹp chỉ mở cửa cho những người như vậy.

Hãy lên đường, hỡi chàng trai Chu Nhật Quang.

Hà Đông, 1/9/2024

Họa sĩ Chu Nhật Quang tâm sự: "Tôi sinh ra và lớn lên trong một gia đình làm nghệ thuật. Mỗi câu chuyện của ông nội, của bố tôi và các văn nghệ sĩ bạn bè của gia đình tôi đã tạo nên một không gian nghệ thuật, văn hóa. Và tôi lớn lên trong không gian ấy. Nghệ thuật chính là bầu không khí tôi hít thở ngày ngày, thậm chí cả trong những giấc mơ của tôi. Màu sắc và mùi sơn mài trong xưởng vẽ của ông nội và bố tôi là một phần quan trọng trong ký ức tôi. Những thứ ấy đã trở thành một người bạn của tôi từ thuở ấu thơ.

Đấy là lý do tôi chọn nghệ thuật sơn mài. Nhưng tôi muốn nghệ thuật sơn mài truyền thống không phải là một sự bất động nằm im trong ký ức của tôi mà nghệ thuật ấy phải bước vào đời sống mà tôi đang sống và hiển hiện trong mọi cung bậc của đời sống này. Nó phải mang tiếng nói của thời đại như các họa sĩ sơn mài đã làm trong mỗi thế hệ của mình".

Nguyễn Quang Thiều

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.