Đừng sợ bị chê “lạc hậu”!

Làm gì để thoát khỏi hội chứng FOMO (Fear of Missing Out), tức là hội chứng SỢ BỊ BỎ LỠ vốn là một tâm lý phổ biến của người tham gia mạng xã hội hiện nay?

Đấy là câu hỏi tôi nhận được của một em học sinh lớp 12, trong một buổi giao lưu ở một nhà trường phổ thông tại Hà Nội gần đây. Hay! Tôi cho rằng câu hỏi hay, thực tế, và trúng vấn đề. Nó làm tôi chợt nhớ lại một thống kê ở Australia cách đây vài năm: 24% số lượng các bạn trẻ tham gia thống kê cho biết mình online gần như liên tục và theo báo chí Australia, con số này ngày càng tăng cao.

100503359_2946696745398928_386859356596994048_n.jpg -0

Vẫn từ những cuộc khảo sát tại Australia, khoảng 60% thanh thiếu niên cảm thấy lo lắng khi bạn bè vui vẻ mà họ không được biết những thông tin đó và khoảng 51% cho biết họ sẽ lo lắng nếu không biết bạn của mình đang làm gì. Vào năm 1996, Tiến sĩ Dan Hernan (Israel), một chuyên gia marketing nổi tiếng  đã thực hiện một nghiên cứu về thói quen mua sắm của các khách hàng, và kết luận: nhiều khách hàng không trung thành với bất kỳ thương hiệu nào.

Họ thường xuyên mua các sản phẩm mới từ những thương hiệu mới vì… sợ bị bỏ lỡ. Theo ông, đó chính là biểu hiện FOMO trong thói quen mua sắm. Cũng như thế, người ta có thể dễ dàng bắt gặp hiện tượng FOMO trong đầu tư tài chính, đầu tư bất động sản, đầu tư chứng khoán.

Tôi không biết ở Việt Nam đã có những nghiên cứu/ thống kê tương tự hay chưa, nhưng nhìn cái cách mà những người trẻ bám vào mạng, không ngừng “bắt trend” (xu thế) trên mạng, tham gia những cuộc thảo luận liên tu bất tận trên mạng, từ việc một cô ca sĩ ở Hàn Quốc tự tử, đến việc hãng Apple vừa ra mẫu điện thoại mới…, hẳn sẽ có cảm giác hội chứng FOMO không xa lạ ở xứ sở mình. Sau cuộc giao lưu với nhà trường phổ thông nói trên, tôi đã gặp riêng em học sinh đặt câu hỏi cho mình, và theo lời tâm sự rất thật của em thì rất nhiều bạn bè xung quanh em rơi vào “cạm bẫy FOMO”. Các em sợ mình không biết những điều mà bạn bè mình đang biết. Sợ không nắm bắt được những thứ bạn bè mình đang nắm bắt. Sợ không sở hữu được những thứ bạn bè mình đang sở hữu.

Thực tế, đây là một đặc thù tâm lý dễ hiểu ở lứa tuổi các bạn trẻ. Hãy nhớ lại mà xem, khi chúng ta học trường tiểu học, rồi trường phổ thông, chính chúng ta cũng có những nỗi sợ y nguyên như vậy. Thấy bạn bè mình có một cái bút đẹp, có một cái bình nước đẹp, có một bộ quần áo đẹp, chúng ta cũng sợ rằng mình sẽ không bao giờ có được những thứ như thế. Nhưng vì thời đại của chúng ta khi ấy chưa có Internet, chưa có mạng xã hội, nên FOMO của chúng ta bị giới hạn. Còn hiện tại, với những “công cụ tương tác thần thánh” như Facebook, sự phát triển, bùng nổ của FOMO là đương nhiên. 

Nhưng nhìn rộng ra thì đây cũng chẳng phải câu chuyện riêng của những người trẻ. Theo quan sát của tôi, ngay cả nhiều người trưởng thành cũng không tránh khỏi cạm bẫy FOMO. Không tin, bạn cứ thử lướt một vòng facebook mà xem. Bạn sẽ thấy  không ít người mà bất luận cái gì họ cũng phải cố biết, cố nói, cố tham gia, cố lên tiếng…, dù đấy có thể cũng chẳng phải sở trường, hoặc đối tượng quan tâm của họ. Sở trường của họ là kinh doanh, mối quan tâm của họ là giải trí, nhưng khi bầu cử tổng thống Mỹ diễn ra, họ cũng phải cố viết một cái gì đó. Về mặt nguyên tắc, đấy hoàn toàn là quyền cá nhân của họ. Nhưng về mặt tâm lý, họ viết về cuộc bầu cử tổng thống đơn giản vì họ thấy những bạn bè Facebook cũng đang rôm rả viết. Nếu không viết, họ sợ “bị bỏ lỡ trend”, sợ bị chê là không bắt kịp thời đại. Ngay cả trong cách sống cũng vậy, họ có xu thế phải cố sở hữu bằng được những thứ bạn bè xung quanh đang sở hữu. Phải đi vay đi mượn để mà sở hữu. Thậm chí, có những người phải cố tìm kiếm một cuộc hẹn hò mới vì họ thấy bạn bè xung quanh của mình cũng đang…  hẹn hò.

Ham muốn “được biết” và ham muốn “được có” là những ham muốn rất con người, và chính đáng - nếu những ham muốn ấy không phạm pháp. Nhưng muốn có, muốn biết để làm gì? Đấy lại là một câu hỏi đáng để mỗi người mổ xẻ hơn. “Muốn có”, “muốn biết” để thỏa mãn những đòi hỏi thực sự của mình, đến từ những thôi thúc bên trong mình và “muốn có”, “muốn biết” vì “sợ bị bỏ lỡ”, “sợ bị chê là lạc hậu”, sợ bị người khác coi thường là hai chuyện rất khác nhau. Nếu không minh định hai cái này, rất có thể chúng ta sẽ hồn nhiên rơi vào cạm bẫy FOMO. Và từ cạm bẫy FOMO, có thể chúng ta cứ liên tiếp chạy theo những giá trị ảo, để rồi khi giá trị ảo sụp đổ, bi kịch sẽ nảy sinh.

Đừng sợ bị chê “lạc hậu”! -0

Câu hỏi đặt ra: Thoát khỏi cạm bẫy FOMO cách nào?

Trong phần trả lời em học sinh lớp 12 nói trên, ngoại trừ những khuyến nghị mang tính nguyên tắc như “phải qui hoạch thời gian sử dụng mạng xã hội hợp lý”, “phải hiểu rõ bản chất của mạng xã hội là ảo”,  “phải tham gia cuộc chơi mạng xã hội một cách thông minh”…, tôi đặc biệt nhấn mạnh đến tâm lý: Đừng sợ mình bị người khác chê “lạc hậu”!

Tôi không biết lái ô tô, đó là sự thực. Rất nhiều bạn bè xung quanh tôi đi ô tô, trong đó rất nhiều ô tô xịn. Nhưng tôi thấy tất cả những người bạn này đều rất tôn trọng tôi. Tôi mù tịt về công nghệ, đấy cũng là một sự thực. Nhưng tôi lại quen những người bạn giỏi về công nghệ. Khi họ cùng nói chuyện về công nghệ với nhau, tôi chỉ ngồi im, không hé răng tham gia nửa lời, nhưng những người bạn này vẫn rất tôn trọng tôi. Tôi rất kém về thời trang, coi việc đi mua quần áo là hành xác. Tất cả các loại quần áo tôi mặc trong 15 năm trở lại đây gần như đều do người khác mua. Ấy thế mà tôi lại hay cà phê với một số nhà thiết kế thời trang, và thi thoảng họ hay trêu tôi “cậu ăn mặc chán thế”, tôi trêu lại “còn câụ suy nghĩ chán thế”, rồi tất cả cùng cười. Nhưng ai cũng biết chỉ là trêu vui, còn trên thực tế, tất cả đều rất tôn trọng nhau.

Tóm lại, không vì tôi kém thời trang, kém công nghệ mà những bạn bè trong lĩnh vực thời trang - công nghệ lại kém tôn trọng tôi. Ngược lại, không ít người trong số ấy kém về văn chương, tâm lý học – những mảng tôi tìm hiểu chuyên sâu…, nhưng cũng không về thế mà tôi không tôn trọng họ. Chúng tôi là bạn bè lâu năm, cùng sống, chia sẻ, bổ khuyết cho nhau. Và chúng tôi đều hiểu không ai có thể biết và giỏi được tất tần tật mọi thứ trên đời.

Vậy thì tại sao phải FOMO nhỉ? Với những bạn trẻ cấp 2, cấp 3, FOMO chỉ là một hiệu ứng tâm lý, hoàn toàn có thể nhận diện và thay đổi. Với người trưởng thành, FOMO là một biểu hiện yếu đuối về năng lực và bản lĩnh. Và càng FOMO, họ sẽ càng yếu đuối thêm.

Tất nhiên, không có gì là tuyệt đối. Quả đúng là có những người mà khi ta không biết hoặc không có những cái họ cho là quan trọng thì hoặc họ sẽ coi thường, hoặc sẽ không chịu hợp tác với ta. Nhưng chúng ta cũng có quyền chọn lựa của mình cơ mà.  Hơn 10 năm trước, tôi và một bạn nọ cùng muốn có con với nhau, nhưng bạn ấy đề nghị, muốn thế phải mua cho 2 mẹ con 1 cái ô tô. Không phải vì bạn ấy thích ô tô, mà vì theo bạn ấy, nó tốt cho việc phục vụ, chăm nuôi em bé. Tôi rất tôn trọng quan điểm của bạn ấy, nhưng tôi lại không cùng quan điểm, nên đã sử dụng quyền lựa chọn của mình một cách rất văn minh. Và bây giờ nhìn lại, thấy quyết định “stop” lúc đó là cực kỳ chính xác.

Đừng bị FOMO đưa vào cạm bẫy. Đừng bị FOMO dẫn dụ vào những tiêu chí ảo. Và bất luận ai đó vì FOMO mà coi bạn là “lạc hậu” thì bạn hãy cứ tạo dựng giá trị riêng trong vùng “lạc hậu” ấy.

Suy cho cùng vẫn phải có một giá trị riêng.

Nếu không, chắc chắn FOMO sẽ dắt bạn đi như dắt một chú cừu bé bỏng!

Vương Trọng Tín

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...