Dưa hấu và nỗi buồn chờ giải cứu

Tin tốt lành: Cuối cùng thì sau khoảng 10 ngày kêu gọi, gần 5.000 tấn dưa hấu của nông dân 2 tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi đã được "giải cứu" thành công. Cái kết rất hậu. Nghĩa cử rất đẹp. Nhưng vẫn còn đau đáu câu hỏi: Bao giờ thì thôi giải cứu dưa hấu?

1. Trong trí nhớ của mình, tôi cho rằng cuộc "giải cứu' dưa hấu đúng nghĩa là vào tháng 4-2015. Đầu tháng 4 năm ấy, cơn lũ trái mùa đã khiến hàng trăm hộ dân trồng dưa ở 2 huyện Đại Lộc và Điện Bàn (tỉnh Quảng Nam) không kịp… trở tay với khoảng hàng trăm tấn dưa hấu đang sắp sửa thu hoạch.

Dưa hấu có đặc điểm, nhất là khi gần chín, nếu gặp mưa sẽ nứt toác ra. Nếu nông dân không hái vội, không bán vội, chắc chắn chỉ còn đường trút cho bò ăn! Cánh thương lái biết thế, nên hè nhau "đì" giá mua dưa của nông dân tại rẫy từ 4.000 đồng/kg xuống còn 1.000 đồng/kg. Với cái giá ấy, tất nhiên là nông dân mếu!

Những ngày mưa lũ hoành hành, tôi không trực tiếp tác nghiệp tại hiện trường bởi cấn công việc khác. Nhưng đọc những dòng tin, nhìn những tấm ảnh mà anh em đồng nghiệp đăng tải, thấy mà thương. Mãi cho đến chiều ngày 12-4 năm đó, khi tham dự buổi lễ tổng kết việc bán dưa và trao tiền cho nông dân ở huyện Đại Lộc, tôi mới biết rằng nếu không có cuộc "giải cứu" dưa hấu của những người trẻ, thì không ít nông dân rơi vào cảnh trắng tay.

Dưa hấu rớt giá từ 6.500 đồng/kg xuống còn 1.200 đồng/kg khiến cho nông dân Quảng Nam, Quảng Ngãi dở khóc dở cười. Ảnh: Xuân Thọ.
Dưa hấu rớt giá từ 6.500 đồng/kg xuống còn 1.200 đồng/kg khiến cho nông dân Quảng Nam, Quảng Ngãi dở khóc dở cười. Ảnh: Xuân Thọ.

Có người thậm chí phải lên phương án đi vay tiền để hoàn lại cho thương lái vì đã nhận tiền đặt cọc trước đó. Trước khi cơn lũ trái mùa kéo về, trên đôi môi họ là những nụ cười, trên khuôn mặt họ là những nét rạng rỡ, vì đó là một trong những năm hiếm hoi dưa hấu vừa được mùa, lại vừa được giá.

Nào ngờ, khi miếng ăn đã kề đến miệng thì… ông trời đã tước đi bằng những cơn mưa nặng hạt. Hệ quả tất yếu là những nông dân không lường trước được, đành đứt ruột nhìn dưa hấu bị nước cuốn đi, nổi lềnh bềnh trong tuyệt vọng.

Từ TP Hồ Chí Minh, những người con xa quê đọc tin tức thấy cái khổ của nông dân quê nhà, nên lên facebook rủ nhau "giải cứu" dưa hấu. Hôm ấy, "chủ xị" của nhóm "giải cứu" nói rằng chỉ có ý định bán 30 tấn dưa hấu giúp dân, nhưng không ngờ nghĩa cử ấy tạo hiệu ứng và lan tỏa rất mạnh nên chỉ sau 2 tuần, họ đã bán được 282 tấn dưa cho nông dân huyện Đại Lộc và Điện Bàn. Cộng thêm con số 147 tấn dưa của đợt tổng kết chiều 12-4, là có đến 429 tấn dưa được "giải cứu" với giá từ 3.000 đồng - 5.000 đồng/ kg.

2. Nhớ không nhầm, đợt lũ ấy cũng khiến hàng trăm hộ dân trồng dưa Quảng Ngãi cũng rơi vào cảnh tương tự và cũng được "giải cứu" bằng cách thức như vậy. Trong bối cảnh ấy, đó là nghĩa cử cao đẹp, là hành động đầy nhân văn của xã hội mà phần lớn là người trẻ. Và rồi, qua mỗi năm, qua mỗi vụ dưa hấu (hay ớt, thanh long, hành tím) là thêm đợt "giải cứu" như vậy.

Và năm nay, kịch bản ấy được lặp lại khi mà theo tính toán của các cơ quan chức năng, có ít nhất gần 5.000 tấn dưa của nông dân 2 tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi đang cần được "giải cứu". Riêng huyện Phú Ninh (tỉnh Quảng Nam), đã chiếm khoảng 3.000 tấn dưa.

Phía sau những thương lái gây nên cơn hoang mang cho nông dân trong những ngày qua, là cái tên rất quen thuộc: thị trường Trung Quốc. 

Trước lễ 30-4 và 1-5, cái giá mỗi kg dưa hấu mà thương lái thu mua là 6.500 đồng. Rồi thị trường Trung Quốc… dở chứng, thương lái gần như ngừng mua, khiến giá dưa hấu rớt thê thảm xuống còn 1.200 đồng/ kg.

Nông dân nói rằng, với giá đó, họ lỗ hàng chục triệu đồng mỗi sào đất trồng dưa. Họ cần giá dưa bán được là không dưới 4.000 đồng/ kg để chắc chắn là không bị lỗ và có được chút lãi. Nhưng cái nông dân cần chỉ có và kéo dài được vài ngày.

Rồi, dĩ nhiên, niềm vui ấy nhanh chóng nhường chỗ cho những lo âu. Khi giá bán tại rẫy chỉ 1.200 đồng/ kg, họ đã tự thuê xe để chở đi nơi khác bán với mong muốn có được cái giá tối thiểu 4.000 đồng/ kg. Nhưng rất ít người làm được điều đó.

Vậy là họ trông chờ vào những cuộc "giải cứu", như những cuộc giải cứu trước đây. Và lại một lần nữa, trên các trang mạng xã hội, mà chủ yếu là facebook, tràn ngập những lời kêu gọi "giải cứu" dưa hấu. 

Và trong lúc lúc nông dân chờ đợi, có nơi giá dưa giảm xuống còn 1.000 đồng/ kg! Và dĩ nhiên, nông dân là những người sốt ruột nhất, khi mà dưa của họ đã chín và miền Trung đang trong giai đoạn có mưa giông.

Với dưa đang chín, chỉ sau một cơn mưa giông ngắn ngủi, đủ làm tan biến chút hy vọng mong manh của người nông dân trong lúc chờ đợi được "giải cứu". Với những người tham gia giải cứu dưa hấu, họ cũng thừa hiểu được điều đấy, họ biết mình cần phải làm ngay những gì.

3. Nhưng sau vài năm cứ đến hẹn lại… "giải cứu" như thế, điều chúng ta quan tâm không còn là câu chuyện giải cứu dưa hấu nữa, mà đâu là giải pháp để không phải "giải cứu" dưa hấu mỗi năm như vậy? Sự đổ lỗi ban đầu được quy về… nông dân, điều ấy cũng không hoàn toàn oan uổng gì, vì chính nông dân thấy cái lợi trước mắt, đã ồ ạt mở rộng diện tích trồng dưa hấu.

Ông Võ Thanh Anh - Trưởng Phòng NN - PTNN huyện Phú Ninh (tỉnh Quảng Nam) cho biết huyện này được quy hoạch 400 ha diện tích đất để trồng dưa hấu, nhưng những vụ trước thấy được, người dân đã ồ ạt mở rộng thêm diện tích trồng vượt quy hoạch đến gần 100 ha diện tích.

Nói như vậy, không có nghĩa là ngành nông nghiệp vô can trước thực tế hiện tại. Lẽ ra, những người trong ngành nông nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để quản lý chặt chẽ việc mở rộng diện tích trồng dưa. 

Có thể người nông dân không thấy hết cái hại của việc này, nhưng ở góc độ chuyên môn, lãnh đạo ngành nông nghiệp cần phải nhìn thấy và có biện pháp tuyên truyền hợp lý cho nông dân.

Thêm một điều nữa, là phần lớn nông dân không rành về thị trường tiêu thụ dưa của mình. Họ nói chỉ biết là thương lái mua để bán qua Trung Quốc, nhưng không biết rằng vụ dưa hấu này trùng với vụ dưa hấu mà nông dân Trung Quốc đang trồng. Bên đó trồng dưa, có nghĩa là sẽ không nhập dưa từ bên mình sang, dẫn đến ùn ứ và rớt giá thê thảm.

Nghĩa là để ra cơ sự như thế này, thì lỗi phần lớn thuộc về ngành nông nghiệp, họ không những giám sát nông dân về quy mô sản xuất, mà cần phải tư vấn cho nông dân hiểu về thị trường tiêu thụ. Chứ tù mù kiểu này, thì tin chắc một điều rằng, những ngày này năm tới, hay nhiều năm sau nữa sẽ vẫn tràn ngập những lời kêu gọi "giải cứu" dưa hấu như hiện tại.

Và chẳng lẽ ngành nông nghiệp lại gửi thư kêu gọi… "giải cứu" dưa hấu như cách ông Ngô Tấn - Phó giám đốc Sở NN-PTNT Quảng Nam đã làm như vừa rồi?

Kêu gọi sự chung tay của xã hội, của cộng đồng luôn là điều tốt đẹp. Nhưng tốt đẹp nhất là những giải pháp căn cơ của ngành nông nghiệp, chứ không phải những lá thư kêu gọi giải cứu như của ông Tấn hay bất cứ vị lãnh đạo nào khác thuộc ngành quản lý nông nghiệp. 

Nên nhớ, thời điểm dưa hấu chờ và được “giải cứu”, ở rẫy của nông dân với giá từ 3000 đến 4.000 đồng/kg thì trong siêu thị, mỗi kg dưa hấu được bán từ 13.000 đến 24.000 đồng/kg.

Nên nhớ, không chỉ có dưa hấu, mà hầu nh tất cả các loại nông sản đều rơi vào hoàn cảnh tương tự mỗi kỳ thu hoạch. Như “giải cứu” thanh long ở Bình Thuận, “giải cứu” ớt ở Bình Định, bí đỏ ở Đắk Lắk... Và nên nhớ chúng ta đang có hàng loạt bộ ngành, đoàn thể, hiệp hội... để thúc đẩy, lưu thông hàng hóa nói chung, nông sản nói riêng.

Thậm chí giữa Bộ Công thương và Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn đã có bản ghi nhớ về tăng cường phối hợp công tác giữa hai Bộ để thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ nông, lâm, thủy sản giai đoạn 2016-2020, nhưng đến nay, lời kêu gọi “giải cứu” vẫn luôn trong tư thế sẵn sàng được kích hoạt mỗi khi đến mùa thu hoạch nông sản. Nên mới có lời vui rằng, chúng ta nên có ngành... giải cứu nông sản.

Vì cứ cứ giải cứu hoài như thế, thì buồn và lo nhiều hơn là sự hoan hỉ trên đôi môi những người tham gia giải cứu dưa hấu!

Lê Xuân Thọ

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...