Đồi thông hương Huế

Gần đây, người ta bàn luận về việc thiết kế một quần thể du lịch văn hóa nằm trong đồi Vọng Cảnh nổi tiếng bấy lâu nay. Đây là địa chỉ bao quát không gian rộng lớn của kinh đô Huế và toàn bộ khu vực du lịch tâm linh phía Tây Bắc thành phố.

Vọng Cảnh nằm trong khu vực gãy khúc của dãy núi Trường Sơn kéo xuống phía đông làm đổi hướng của dòng sông Hương thêm quanh co ngoạn mục. Thật đúng là: “Nước non xứ Huế mộng mơ/ Sông ra biển lớn cơ đồ ngàn năm”.

1. Đồi thông Vọng Cảnh (thuộc phường Thủy Biều -TP Huế) là một điểm nhấn trên sông Hương với những khúc rẽ bất thường của dòng nước trong xanh. Chúng tôi vượt qua những cung đường quanh co phía Tây Nam thành phố để hướng lên ngọn đổi thi nhân này. Nhiều đời vua đều lên ngự đồi Vọng Cảnh để nhìn lại những sự biến trong cuộc đời và đề thơ vịnh cảnh.

Bất ngờ cung đường mờ sương sáng bừng lên phía trước khi chúng tôi gần tới làng làm hương Thủy Xuân. Đây là ngôi làng xinh đẹp nằm rải theo cung đường sông nằm dưới chân đồi Vọng Cảnh (cách TP Huế chừng 7 cây số). Mọi người chợt dừng xe vì phía trước một con phố hiện ra bên đường Huyền Trân với những mặt hàng hương thơm. Đó là ngã ba trầm của làng hương tạo không gian nhộn nhịp luôn giữ chân những người đi qua.

Đồi thông hương Huế -0
Hội vui bên làng hương Thủy Xuân

Huế là xứ chùa đền hàng trăm năm qua. Nguồn trầm hương đều từ làng Thủy Xuân đưa tới khắp nơi. Nhiều khi thợ làm hương không kịp giao hàng vào những ngày lễ hội hoặc những kỳ Festival tại kinh thành Huế. Vì vậy phố hương lúc nào cũng thơm ngát lan tỏa khắp các cung đường và được coi là trung tâm trầm hương xứ Huế.

Thủy Biều là khu đất rộng nằm ở hạ lưu của dòng sông trên đại ngàn chảy xiết trước khi xuôi dòng vào thành phố. Dưới chân đồi Vọng Cảnh, sông Hương tạo nên hai khúc cong lồi và lõm bám quanh dãy đồi cao dần (từ 10 mét tới 60 mét) kéo dài chừng mươi cây số. Nơi đây như một đập thủy nông hãm dòng nước dốc xiết trở nên hiền hòa trước khi chảy tới bến Kim Long (gần chùa Thiên Mụ). Từ đây dòng sông Hương phẳng lặng khi qua thành phố và xuôi về cửa biển Thuận An. Vậy cảnh quan sông Hương quanh co uốn lượn nhất lại nằm ở cửa sông trên đất xã Thủy Biều. Dòng phù sa nơi đây đã làm nên cốt cách của hương thơm Thủy Xuân hơn 700 năm qua. 

Chúng tôi vào mấy lò hương trầm bên vệ đường với sự tò mò không ngờ. Những đoàn xe chợt đi qua cũng dừng lại để cho các bạn trẻ xuống phố chụp ảnh. Họ náo nức với những cửa hàng rực rỡ sắc màu hương tạo nên một vườn hoa hương xòe cánh thơm. Những người thợ mải miết pha trộn hương liệu và hướng dẫn du khách cách xe hương que. Mùi thảo dược dậy thơm làm ai nấy hít hà thích thú. Mọi người cho biết đó là hương quế, hồi, ưởi, Đinh Hương cùng thảo quả…được chiết xuất thành tinh dầu tạo nên mùi đặc sản của hương Thủy Xuân.

Cô hướng dẫn viên nói đó chính là biểu cảm của ánh xạ ngũ hành trong kinh dịch. Phải chăng đó cũng là tính cách phật pháp của người dân Huế qua làn hương? Cảm xúc bất ngờ làm tôi nhớ tới Nguyễn Bính với những câu thơ khi viết về Huế tại đây rằng: “Hôm nay là xuân mai còn xuân/ Xuân đã sang đò nhớ cố nhân/ Người ở bên kia sông cách trở/ Có về Chiêm quốc như Huyền Trân” (Nhạc xuân).

Đồi thông hương Huế -0
Đồi Vọng Cảnh bên sông Hương

2. Đứng trên đồi Vọng Cảnh có thể ngắm về thành phố Huế cùng âm thanh du dương của rừng thông. Phía trước mặt là dòng sông Hương dịu dàng trong xanh với những đoàn thuyền đi lại. Đồi Vọng Cảnh rộng chừng 219 ha nằm trong dãy đồi chạy thấp dần được coi là phần đứt đoạn của dãy núi từ trên thượng ngàn xuôi về thành phố Huế. Phía trước, mọi người còn nhìn thấy điểm du lịch Hòn Chén, tháp chùa Thiên Mụ và làng Văn hóa Sinh thái về nguồn bên kia sông Hương. Đã từ lâu đồi Vọng Cảnh được coi là “Đôi mắt thần của cố đô” là vì thế.

Điện Hòn Chén (thuộc núi Ngọc Trản) đối diện với đồi Vọng Cảnh là một dấu ấn văn hóa Chăm còn sót tại Huế. Đây là công trình thế giới tâm linh được lưu giữ từ ngàn năm trước với kiến trúc lạ mắt trên núi cao. Câu ca dao xưa cũng đã từng ghi dấu: “Nước đầu cầu khúc sâu khúc cạn/ Chèo qua Ngọc Trản đến vạn Kim Long/ Sương sa, gió thổi lạnh lùng/ Sóng xao trăng lặn, chạnh lòng nhớ thương”. Đó là hồn vía Huế được hiển hiện qua khúc sông lượn giữa đồi Vọng Cảnh và dãy núi Ngọc Trản.

Còn hơn thế nữa, trên dãy núi Ngọc Trản có tới mươi công trình tâm linh chùa tháp được tu bổ và xây dựng từ thời vua Gia Long (1802-1829). Cụm kiến trúc Phật giáo được bố trí chung quanh điện Hòn Chén thờ nữ thần mẹ xứ sở Chăm (Ponagar). Sau này, với sự hòa đồng với người Việt, điện Hòn Chén cùng thờ thần Thiên Ya Na và mẫu Liễu Hạnh. Điện Hòn Chén được mở rộng và tôn cao vào thời Vua Minh Mạng (1820-1840). Bởi lẽ nơi đây còn thờ Phật và thánh Quan Công cùng 100 đồ đệ Phật nữa.

Quy mô tâm linh trên núi Ngọc Trản được coi lớn nhất kinh thành Huế từ đó tới nay. Thậm chí lễ hội chính ở Hòn Chén đã được quy định thành Quốc lễ thời Nguyễn. Vua Đồng Khánh (1885-1888) đã theo hầu thánh mẫu ở Hòn Chén vào ngày rằm hàng tháng cho tới khi mất ở tuổi 25. Hiện vẫn còn một số kỷ vật của vua Đồng Khánh được lưu giữ tại điện Hòn Chén.

Điều lý thú của thiên tạo làm nên kiến trúc kỳ dị của điện Hòn Chén trên núi Ngọc Trản cũng tạo cho không gian tâm linh đây thêm thần bí. Núi Ngọc Trản chính là phần đuôi của dãy Trường Sơn bị dòng nước sông Hương chảy xiết xẻ ra mà thành. Cả triệu năm trước dòng thác nước dữ dội đổ xuống tạo nên đồ lồi lõm bào mòn những dãy núi chảy qua thành phố ra biển. Sự biến động địa chất đó đã khoét lõm đỉnh núi một hố trũng sâu rộng vài mét vuông. Hình hố sâu đó tựa một chiếc chén trời quanh năm đầy nước mưa trong vắt. Do vậy núi Ngọc Trản được đặt tên với nghĩa núi Chén Ngọc.

Sự đứt gãy của dãy núi Trường Sơn còn tạo dựng cảnh quan động Bàu Hồ (dãy núi đất) dài chừng 1.000 mét, thấp dần về phía thành phố Huế (gần với khu vực ga Huế hiện nay). Một tam giác sơn kỳ thủy tú hiện ra giữa ba đỉnh Hòn Chén -Vọng Cảnh - Bàu Hồ, tạo nên không gian mỹ lệ nhất của kinh  thành Huế. Bốn mùa mây treo giăng đỉnh núi và bốn mùa cây cỏ xanh tươi. Hàng trăm năm trước trong dân gian đã ngợi ca: “Bốn bề núi phủ mây phong/ Mảnh trăng thiên cổ bóng tùng Vạn Niên”. Sau này thi sĩ Hàn Mặc Tử cũng đã từng đắm đuối trong cảnh trí: “Gió theo lối gió, mây đường mây/ Dòng nước buồn thiu hoa bắp lay/ Thuyền ai đậu bến sông trăng đó/ Có chở trăng về kịp tối nay” (Đây thôn Vĩ Dạ)

Muốn đi những lăng tẩm đền đài chính phía Tây Nam thành phố Huế đều phải đi qua ngã ba làng hương Thủy Xuân. Đường lên dốc đồi Vọng Cảnh không bao xa nên du khách thường dừng chân ngắm vườn tượng hay những cánh đồng hoa. Xưa nay tao nhân mặc khách thường lên đồi ngắm về thành phố với bao ký ức tươi xanh trong những tháng năm sống trên đất cố đô này. Những nhà thơ hay danh nho nổi tiếng đều đã từng lên đây họa thơ vì cảnh sắc hữu tình bên dòng sông Hương. Nhiều người là học trò Quốc học Huế gắn bó với những đồi thông và đảo hoang trên dòng sông Hương như Tố Hữu, Xuân Diệu, Huy Cận, Lưu Trọng Lư, Tế Hanh, Nguyễn Khoa Điềm và Hoàng Phủ Ngọc Tường…

Còn những thi nhân như Nguyễn Bính, Hàn Mặc Tử, Phùng Quán đều nặng tình với giai nhân Huế. Họ đã để lại những thi phẩm tuyệt bích nơi kinh thành cổ xưa. Có người đã ví dòng sông Hương tựa hình cây đàn tỳ bà thanh thoát thì đồi Vọng Cảnh lại là chùm khóa dây đàn cùng những phím tơ réo rắt. Nhà thơ Tố Hữu đã từng viết nhiều về quê hương mình nơi đây. Ông đã sẻ chia tâm tình: “Hương Giang ơi, dòng sông êm/ Quả tim ta vẫn ngày đêm tự tình/ Vẫn là duyên đó quê anh/ Gió, mưa tan, lại trong lành mặt gương” (Bút tích của Tố Hữu trong tập “Bài thơ thôn Vĩ Dạ”-NXB Sông Hương - 1987).

Vương Tâm

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.