Điểm khởi nguồn đích thực của nước Đức Quốc xã

Dĩ nhiên, Adolf Hitler là cha đẻ của Đệ tam đế chế Đức, hay quen thuộc hơn - nước Đức Quốc xã. Song, không có gì tự nhiên xuất hiện. 

Tư tưởng dân tộc cực đoan của nhà độc tài khủng khiếp ấy cũng vậy. Nó được hoài thai từ bối cảnh chung của nước Đức thua trận trong Đại chiến thế giới lần thứ nhất, và từ một hội kín còn ít người nhớ tên: Thule.

Không chỉ là nỗi đau bị phản bội

Nhắc đến bối cảnh nước Đức vào thời điểm Đại chiến thế giới lần thứ nhất kết thúc, mọi nhà nghiên cứu lịch sử đều không thể bỏ qua tâm trạng phẫn nộ khá phổ biến của một bộ phận không nhỏ người dân trong xã hội.

Khi đó, năm 1917, binh lính Đức đã tiến sát Thủ đô Moskva của nước Nga, chỉ còn cách khoảng 100km. Cách mạng Tháng Mười bùng nổ, và nước Nga buộc phải rời cuộc chiến tranh bằng hòa ước Brest - Litovsk với rất nhiều điều khoản bồi thường nặng nề mà Đức được hưởng.

Đó là ở mặt trận phía Đông. Nhưng ở phía Tây, với sự tham chiến của Hoa Kỳ, phe Hiệp ước Đồng minh liên tục phản công thắng lợi. Nước Đức cũng như phe Liên minh Trung tâm hoàn toàn suy kiệt, và dần dần bị đẩy đến bờ vực tuyệt vọng. Họ không còn lựa chọn nào khác, ngoài đầu hàng.

Vấn đề là, ở hậu phương, Tổng tư lệnh quân đội Đức Erich Ludendoff cùng một số tướng lĩnh thân cận vẫn tin rằng binh sĩ của mình còn cơ hội lật ngược thế cờ.

Từ họ, tâm lý uất ức lan tỏa, đặc biệt là sau khi ông đánh giá việc chuyển giao chính quyền từ tay phe quân sự sang phe dân sự - những người trực tiếp thương thảo về chuyện đầu hàng Anh, Pháp, Mỹ - là "nhát dao đâm vào lưng quân đội". Lòng kiêu hãnh lâu đời của quân nhân Phổ - Đức, bởi vậy, bị tổn thương nặng nề.

Biểu tượng thập ngoặc trên huy hiệu của Thule.
Biểu tượng thập ngoặc trên huy hiệu của Thule.

Nhưng, mọi chuyện còn trở nên tồi tệ gấp bội, với các điều khoản của Hội nghị Versaille - nơi những người chiến thắng "xẻ thịt" kẻ thua. Rơi vào vị thế của nước Nga năm trước, nước Đức - với nền quân chủ sụp đổ và nền Cộng hòa Weimar được thành lập trong nỗi căm ghét của giới quân nhân cao cấp - đến lượt mình bị áp đặt những điều khoản khắc nghiệt. 

Hơn cả việc làm nước Đức khánh kiệt, những điều khoản bị áp đặt ấy động chạm đến lòng tự tôn của một dân tộc vẫn còn khá nhiều sinh lực (chứ chưa đến nỗi tàn tạ như những đế quốc đồng minh là Áo - Hung hay Ottoman). Đó là mầm mống của thù hận và khát khao phục hận, âm ỉ nhưng mãnh liệt, để chỉ 15 năm sau, Adolf Hitler đã lên đến đỉnh cao quyền lực, cuốn cả châu Âu vào một trận đại chiến mới.

Nhưng, thực tế, những điều khoản đó cũng đã gây nên xáo trộn không ít, ở các tầng thấp nhất của xã hội Đức.

Trái với truyền thống, người lính Đức trở về từ chiến tranh, bại trận và tủi hổ, không còn được chào đón như những người anh hùng. Xã hội Đức, ngăn nắp và kỷ luật, trở nên hỗn loạn trong khốn khó, với nền kinh tế bất ổn trầm trọng.

Thành phố Munich, nơi về sau trở thành "đất phát tích" của Hitler, là một trong những nơi hứng chịu tác động nặng nề nhất, bởi đó luôn là một trong những đô thị thịnh vượng nhất. 

Thậm chí, trong năm 1918, đã có hai chính quyền nối nhau được dựng lên và sụp đổ tại đây: Cộng hòa Bavaria do một người Do Thái mang tên Karl Eisner lãnh đạo, bị lật đổ sau 3 tháng; và một chính quyền Cộng hòa Xôviết chỉ tồn tại được một tháng.

Trong chia rẽ và hỗn loạn ở Munich, một hội kín ra đời: Hội kín Thule.

Hung thần bị lãng quên

Thule, như đánh giá của Joanna Kavenna, nhà nghiên cứu văn hóa Bắc Âu, nữ tác giả cuốn The Ice Museum, "là biểu hiện ban đầu tư tưởng Đức Quốc xã về sự tôn sùng thái quá những bộ lạc Aryan và những vùng đất Bắc Âu, là sự manh nha hình thành một tư tưởng thuần khiết tự nhiên, thông qua niềm tin về một chủng tộc thượng đẳng".

Người đứng đầu Thule là Hội trưởng Rudolf von Sebottendorf, con trai của một công nhân đường sắt ở Silesia, nhưng lại là con nuôi của Nam tước Heinrich von Sebottendorf, và được ông cho mang họ của mình.

Rudolf von Sebottendorf cũng không tự sáng tạo ra tất cả các tư tưởng của Thule. Thời trẻ, y gia nhập Germanenorden, một hội kín khác mang màu sắc chống Cộng sản, bài Do Thái. 

Thủ lĩnh của hội này là Herman Pohl, một nhà nghiên cứu huyền thuật bị ám ảnh bởi tư tưởng chủng tộc Đức, và truyền bá đến các hội viên tư tưởng ấy, trên cơ sở người Đức là nhóm chủng tộc thượng đẳng. Nó hoàn toàn phù hợp với suy nghĩ của Rudolf Sebottendorf, và rồi Thule ra đời.

Thule, hay nói đúng hơn - Rudolf von Sebottendorf, mới là những người đầu tiên sử dụng hình ảnh chữ thập ngoặc, biểu tượng về sau gieo rắc kinh hoàng, và bị căm ghét khắp cựu lục địa khi gắn liền với lá cờ Quốc xã. Và nguyên thủy, theo thần thoại Bắc Âu, Thule là tên một vùng đất đen tối, băng giá và bí ẩn ở cực bắc của thế giới cổ đại. 

Và ở hội Thule của Rudolf Sebottendorf, các hội viên thảo luận với nhau về lịch sử người Teutons, thơ ca Đức, sử thi Đức, văn hóa cổ truyền Đức… nhằm truy tìm nguồn gốc đích thực của người Đức. Trong số các diễn giả, có những cái tên quen thuộc như Adolf Hitler, Rudolf Hess, Alfred Rosenberg… những thành viên cốt cán của đảng Quốc xã sau này.

Adolf Hitler trong một buổi họp của Thule, cạnh Rudolf von Sebottendorf.
Adolf Hitler trong một buổi họp của Thule, cạnh Rudolf von Sebottendorf.

Đến mùa thu 1918, Rudolf von Sebottendorf tuyên bố Thule đã có 1.500 hội viên, gắn bó chặt chẽ với nhóm cựu chiến binh bất mãn mang tên Freeikorp. 

Sát cánh với Freeikorf, Thule chiến đấu - theo đúng nghĩa đen - với những người cánh tả, với cả máu và cả những cái chết. Từ Thule, từ bộ lõi là Thule, Adolf Hitler phác thảo cho mình ý tưởng về một tổ chức chính trị đúng nghĩa: đảng Công nhân Đức, sau này là đảng Quốc gia Xã hội Đức, gọi tắt là Quốc xã.

Từ Munich đến Berlin

Trong những năm tháng ấy, Hitler, với sự trợ giúp của Thule và Rudolf Sebottendorf, liên tục xuất hiện trong các quán bia ở Munich, dần dần trở thành người dẫn dắt tầng lớp thấp nhất trong xã hội bằng những bài diễn thuyết nảy lửa và sặc mùi phân biệt chủng tộc.

Với Thule và Rudolf von Sebottendorf, Adolf Hitler tiến hành "vụ bạo loạn quán bia" nổi tiếng - sự kiện gây tiếng vang đem lại cho y dáng vóc của một nhà hoạt động chính trị đích thực, song song với án tù cùng thời gian để hoàn thiện cuốn Mein Kampf (Cuộc chiến đấu của tôi) lẫy lừng.  

Nhờ Thule và Rudolf von Sebottendorf, Hitler kết nạp được Heinrich Himmler, người về sau nắm giữ Gestapo và cảnh sát SS. Himmler tán đồng với Hitler rằng những giá trị mà Thule đại diện đủ sức mạnh lôi cuốn không chỉ giới bình dân ở Munich, mà là cả nước Đức đang tràn ngập bất bình hậu chiến. 

Cả Rudolf Sebottendorf, cả Hitler, cả Himmler, cả Hess và cả hội Thule đề cho rằng Chủ nghĩa phát-xít không thể chỉ là một học thuyết chính trị hay một tuyên ngôn mang tính tôn giáo, mà phải trở thành phương tiện để toàn bộ chủng tộc Đức thượng đẳng được tái sinh.

Năm 1933, Adolf Hitler được bổ nhiệm làm Thủ tướng Đức. Đảng Quốc xã chính thức bước lên bậc cao nhất của vũ đài chính trị, mở đầu cho một giai đoạn "gió tanh mưa máu" khủng khiếp mà những thành viên kỳ cựu của Hội kín Thule sắm vai chính. Nhưng, chính Rudolf von Sebottendorf và Thule thì bắt đầu đánh mất vị thế.

Có điều, từ những giá trị đen tối mà Thule khơi gợi, hàng loạt tội ác chống lại loài người được thực hiện. Tháng 1-1937, Himmler tuyên bố: "Sứ mệnh duy nhất của người Đức là chiến đấu để tiêu diệt những giống người hạ đẳng trên thế giới!". 

Từ đó, nước Đức Quốc xã có luật Hôn nhân đặc biệt, có các "Trại giống thuần chủng" - nơi các binh sĩ SS được phép giải tỏa nhu cầu sinh lý chỉ với các phụ nữ mang đặc điểm di truyền Bắc Âu, có những trại tập trung, có những lò hơi ngạt, có những phòng thí nghiệm trên cơ thể người, có những vụ thảm sát.

Thule tan rã, nhưng tư tưởng của hội kín khủng khiếp ấy vẫn hiện diện trong từng mốc thời gian đáng nhớ suốt dòng chảy của Đệ nhị thế chiến, cho đến khi Berlin sụp đổ. Và đến tận bây giờ, mầm mống độc ác ấy vẫn còn đang hăm he trỗi dậy, dưới hình hài của bọn Neo-Nazi…

* Nước Đức thua trận bị buộc phải bồi thường 132 triệu đồng mark vàng (xấp xỉ 6.600 triệu bảng Anh). Tỷ giá hối đoái 4 mark = 1 USD năm 1918 tụt xuống 75 mark = 1 USD năm 1921, và đến năm 1922 còn 400 mark = 1 USD.

* Rudolf von Sebottendorf bị gạt khỏi trung tâm quyền lực sau khi Adolf Hitler chấp chính, và bị cho là chết vào ngày 8-5-1945, khi vòng vây quân Đồng minh khép chặt quanh Berlin.

Thiên Phong

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?