“Địa đạo”- Khát vọng hòa bình từ lòng đất

Có lẽ, khá lâu rồi, điện ảnh Việt Nam mới có phim hay như vậy về đề tài chiến tranh và do tư nhân đầu tư sản xuất. Khác những bộ phim chiến tranh trước đây với những khoảnh khắc chiến thắng và chủ nghĩa anh hùng cách mạng, "Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối" của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên chọn lối đi táo bạo khi khắc họa nỗi đau thương, sự sinh tồn và nhân tính của con người trong hoàn cảnh khốc liệt, giữa khói lửa của chiến tranh từ địa đạo Củ Chi.

Điều này cũng mở ra một hướng đi mới cho đề tài phim chiến tranh, vốn bị định kiến chỉ làm để "cúng cụ" rồi cất kho.

1. "Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối" lấy bối cảnh năm 1967 khi chiến tranh Việt Nam đang diễn ra khốc liệt.  Đội du kích 21 người do Bảy Theo chỉ huy tại căn cứ Bình An Đông (Củ Chi) được giao nhiệm vụ hỗ trợ Hai Thưng "bảo vệ các thiết bị quân y và thuốc men cho bệnh viện dã chiến". Nhưng, thực chất, nhiệm vụ của họ còn nặng nề hơn nhiều, đó là bảo vệ địa bàn an toàn để nhóm tình báo chiến lược của Hai Thưng truyền đi những tài liệu mật quan trọng bằng sóng vô tuyến. Các cuộc liên lạc bằng vô tuyến điện từ căn cứ bị quân đội Mỹ phát hiện và định vị.

dd.jpg -0
Những gương mặt làm nên câu chuyện xúc động trong phim.

Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên không theo lối đi thông thường của những bộ phim làm về chiến tranh, đó là chủ nghĩa anh hùng và những số phận người. Anh chọn góc nhìn hẹp, hướng ống kính vào những lát cắt mang tính cá nhân hơn, nơi đời sống của những người lính cách mạng trở thành sợi dây dẫn dắt cảm xúc.

Phim mở đầu bằng đại cảnh mảnh đất Bình An Đông, Củ Chi bị tàn phá, những cánh rừng cháy trụi, những thi thể trôi giữa đám lục bình... Trong bối cảnh ấy, đội du kích 21 người của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam do Bảy Theo chỉ huy tại căn cứ Bình An Đông trở thành mục tiêu "tìm và diệt" của quân Mỹ khi họ nhận nhiệm vụ bằng mọi giá phải bảo vệ một nhóm thông tin tình báo chiến lược mới đến căn cứ. Từ đây, Bảy Theo, Ba Hương, Tư Đạp cùng các chiến sĩ du kích phải đối diện với các cuộc càn quét địa đạo ngày càng khốc liệt, tinh vi hơn... Bộ phim đem đến cho người xem thêm lời giải cho ý nghĩa của cụm từ "Củ Chi - Đất thép anh hùng", đồng thời như lời hồi đáp cho câu hỏi: "Hòa bình có đẹp không?".

Nhưng, câu chuyện thu hút người xem đó chính là cuộc sống dưới địa đạo đã được tái tạo một cách chân thực. Đó là cuộc sống, chiến đấu của những người du kích, tình yêu, tình đồng đội, sự cao cả, thấp hèn, dục vọng... Tất cả đan xen, mang lại các trạng thái tình cảm khác nhau cho người xem từ vui, buồn, căm giận, đến sợ hãi, yêu thương, khâm phục, tự hào... Đội du kích của Bảy Theo không được huấn luyện, đào tạo bài bản về chiến lược, chiến đấu như quân đội. Họ cũng không được trang bị vũ khí, phải tự thu lượm vũ khí của địch, tái chế. Đó là một cuộc chiến không cân sức, một cuộc chiến sinh tồn giữa một bên là một nhóm du kích, có người còn chưa biết bắn súng và một bên là đội quân hùng mạnh nhất thế giới, được trang bị vũ khí tối tân.

Phía dưới bom đạn của kẻ thù, khán giả được thấy: những người lính cùng nhau thong thả xem phim, vui đùa hóm hỉnh dù chưa biết ngày mai ra sao, tình yêu được nảy nở giữa bão lửa, cái chết bất thình lình bởi chiến tranh, nỗi đau mất người thân bị kìm nén... Tất thảy tạo nên một bức tranh sinh động và bi tráng về đất thép Củ Chi.

Khác với nhiều bộ phim, "Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối" không có nhân vật chính, cũng không có hồ sơ nhân vật, không có thông tin về chân dung, hoàn cảnh đội du kích. Đây là chủ ý của biên kịch và đạo diễn bởi nhân vật chính nhất, trung tâm nhất chính là địa đạo. Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên lý giải: "Chiến tranh thật sự là như vậy: Thảm khốc và kinh khủng lắm. Làm phim trong thời bình là kể về sự thật, giúp thế hệ hôm nay nhìn rõ sự thật để thấu hiểu hơn hy sinh của cha ông". Anh muốn bộ phim tái hiện sự thật lịch sử một cách chân thực nhất, không chỉ là những hình ảnh hào hùng, mà còn là những khoảnh khắc sống còn đầy ám ảnh về sự sống - cái chết, về tình yêu Tổ quốc và nỗi sợ hãi đời thường. Nhưng, trên hết là tình yêu và tinh thần hy sinh vì Tổ quốc.

Lần đầu tiên, một bộ phim làm về đề tài chiến tranh nhận được rất nhiều lời khen của đồng nghiệp và khán giả. Đặc biệt, phim thu hút một lượng lớn khán giả trẻ đến rạp và ngay trong 2 ngày đầu, với những suất chiếu sớm, phim đã thu về 20 tỷ đồng - một tín hiệu vui về doanh thu của thể loại phim bị dán nhãn là kén người xem. Nhà phê bình Lê Hồng Lâm chia sẻ "Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối" xuất sắc và xứng đáng với tầm vóc của một bộ phim chiến tranh nhân dịp kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước. Sau khi xem 128 phút của bộ phim căng như dây đàn này, thấy đạo diễn và dàn diễn viên của phim xuất hiện sau buổi chiếu, tôi ước giá như phim này có một buổi premiere ở một liên hoan phim quốc tế lớn nào đó. Vì quả thực nó xứng đáng là một bộ phim ở tầm quốc tế.

Địa đạo Củ Chi thực sự lợi hại. Còn cuộc chiến tranh nhân dân hay còn gọi là chiến tranh du kích của người Việt Nam thì đã khiến lính Mỹ phải kinh hồn bạt vía. Trong phim có 2 cảnh về 2 nữ du kích đánh nhau hoặc tấn công lính Mỹ ở dưới địa đạo rất ấn tượng và đáng sợ vì cái chất "raw" của nó. Raw (thô mộc) cũng có thể là tính từ chính xác nhất để mô tả cuộc chiến tranh du kích trong lòng địa đạo được mô tả trong bộ phim này. Cảnh làm tình dưới bom đạn chiến tranh trong bộ phim thực sự rất raw mà vẫn rất thơ".

2. Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên chia sẻ, ông đã theo đuổi dự án này 11 năm, kể từ ngày làm một bộ phim ngắn 3D về địa đạo Củ Chi năm 2014. Phim được chuẩn bị trong 12 tháng và hoàn thành sau 12 tháng khởi quay. Phim được Bùi Thạc Chuyên ấp ủ kịch bản, sản xuất trong hơn 10 năm, được Bộ Quốc phòng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND TP Hồ Chí Minh, Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh, Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh cùng nhân dân huyện Củ Chi hỗ trợ.

dd2.jpg -1
Một cảnh phim “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối”.

"Tôi được gặp các bác, các chú là nhân chứng sống của Đất thép anh hùng, được nói chuyện phỏng vấn và ghi hình lại. Từ những câu chuyện của các cô, các chú, cả một giai đoạn lịch sử đã hiện lên trong đầu tôi. Tôi đã được chui xuống những đoạn hầm không dành cho du khách, tôi đã hiểu cách đào địa đạo như thế nào, cách vận hành của địa đạo và những điều thần kỳ đã được quân và dân Củ Chi tạo ra để nơi đây trở thành biểu tượng quan trọng nhất của CHIẾN TRANH NHÂN DÂN. Tôi bắt tay vào viết kịch bản điện ảnh và hoàn thành bản đầu tiên sau 2 năm (2016)", đạo diễn Bùi Thạc Chuyên chia sẻ.

Để xây dựng kịch bản phim, Bùi Thạc Chuyên đã cần mẫn góp nhặt những tư liệu từ chính các câu chuyện của những người lính từng vào sinh ra tử tại địa đạo Củ Chi. Phim cũng huy động nhiều vũ khí hạng nặng mà Mỹ đã dùng trong cuộc chiến tranh ở miền Nam Việt Nam thời đó để tái hiện chân thật, thuyết phục và lôi cuốn người xem. Ngoài ra, tác phẩm còn có sự góp mặt của các chuyên gia nước ngoài đến từ Pháp, Thái Lan, Mỹ cho các mảng âm nhạc, hiệu ứng khói lửa, hóa trang, dựng phim... Đáng chú ý, đoàn phim đã phải làm 250m hầm để mô phỏng địa đạo Củ Chi.

"Với tôi, địa đạo Củ Chi mới là “gương mặt chính” của phim, còn các nhân vật xung quanh đại diện con người ở vùng đất này. Họ đã anh hùng chiến đấu và lặng lẽ ngã xuống, nhiều người thậm chí không để lại dấu tích gì, chỉ có cái tên", anh cho biết.

Một bộ phim chân thực và xúc động về cuộc chiến tranh của nhân dân Việt Nam. Và, điều giá trị hơn là nó đang thu hút những khán giả trẻ đến rạp. Phim gần với phim tài liệu mà vẫn đậm chất tinh thần văn học của kịch bản. Có những nữ khán giả trẻ lau nước mắt. Một bộ phim kết thúc không có vỗ tay. Vẫn trang nghiêm, lặng lẽ và suy gẫm.

"Nhiều năm qua mới có một phim chiến tranh do Việt Nam làm mà đáng xem và đáng khen như vậy. 50 năm, ngậm ngùi, vẫn ngậm ngùi nên cần xem để ngấm", một khán giả chia sẻ.

Còn đạo diễn Đặng Thái Huyền mong muốn: "Trong khoảng 10 năm trở lại đây - cho đến thời điểm này - đây là bộ phim về Chiến tranh Việt Nam làm mình thật sự ấn tượng và xúc động. Mong "Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối" sẽ đại thắng phòng vé để cổ vũ các dự án phim chiến tranh cách mạng tiếp theo ra mắt".

Mỹ Trân

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.