Đâu chỉ là chuyện bức tường!

Sóng gió đã sẵn sàng ập xuống mỗi bước tiến trên chặng đường hoàn tất nửa nhiệm kỳ còn lại của đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump. 

Song, sẽ là đơn giản hóa mọi việc quá mức nếu xem cuộc giao tranh đang diễn ra trên vũ đài chính trị nước Mỹ chỉ đơn thuần là về kinh phí dành cho bức tường ngăn cách biên giới phía Nam với Mexico.

Hay thậm chí hơn nữa, là xung đột về tư tưởng của ông chủ Nhà Trắng với các chính trị gia “dòng dõi” mang phong cách truyền thống.

Thách thức và bị thách thức

Quyền phủ quyết tối cao của Tổng thống Mỹ đã được sử dụng nhưng không phải là để kết thúc một câu chuyện. Ngược lại, nó đang mở ra những ngã rẽ mới. Hay đúng hơn, những câu chuyện mới.

Một cách ngắn gọn, những diễn biến đang làm dậy sóng chính trường Mỹ có thể được tóm tắt trong vài dòng ngắn ngủi: Cuối tháng trước, sau khi đã cân nhắc kỹ lưỡng mọi khả năng, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia - điều cho phép ông, trên cương vị người lãnh đạo đất nước, có thể có được ngân sách xây dựng bức “trường thành ngăn người nhập cư bất hợp pháp” dọc biên giới với Mexico từ những nguồn tài chính khác nhau mà không cần được Quốc hội Mỹ chấp thuận.

Chặng về đích sẽ rất khó khăn cho ông chủ hiện tại của Nhà Trắng.
Chặng về đích sẽ rất khó khăn cho ông chủ hiện tại của Nhà Trắng.

Tháng 3-2019, với 59 phiếu thuận và 41 phiếu chống (bao gồm cả các phiếu thuận của không ít Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa), Thượng viện Mỹ thông qua dự luật Ngăn chặn tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia - điều sẽ bác bỏ tình trạng khẩn cấp vừa được ông Donald Trump tuyên bố.

Ngày 15-3, ông chủ Nhà Trắng phản pháo, với việc sử dụng quyền phủ quyết của mình để bác bỏ dự luật ấy. “Quốc hội có quyền tự do thông qua dự luật này, còn tôi có nhiệm vụ phủ quyết nó!” - ông khẳng định.

Đáp lại, ngay lập tức, Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi thông báo: “Hạ viện Mỹ sẽ tổ chức bỏ phiếu vào ngày 26-3, nhằm đảo ngược quyết định phủ quyết dự luật trên của tổng thống.

Nghĩa là, vừa tạm lắng xuống sau “cuộc chiến tài chính” khiến Chính phủ Mỹ phải đóng cửa một thời gian những ngày đầu năm, mâu thuẫn này lại đang bùng lên, khi các bên bắt đầu sử dụng mọi công cụ pháp lý có thể, để áp đặt ý chí của mình lên đối phương. Liên tục, Nhà Trắng thách thức Đồi Capitol (Capitol Hill - nơi đặt trụ sở Quốc hội Mỹ) và ngược lại, bị Capitol Hill thách thức). 

Câu chuyện không hồi kết…

Bức tường ấy (và kinh phí để xây dựng nó) đã, đang và sẽ còn là một câu chuyện dài, bắt nguồn từ những lời hứa trong cương lĩnh tranh cử của ông Donald Trump năm 2016. Ông xem nạn nhập cư bất hợp pháp từ biên giới phía Nam là một vấn đề lớn, ảnh hưởng đến “miếng cơm manh áo” của các công dân Mỹ và ông hứa sẽ thay đổi điều đó. Bằng một rào chắn hữu hình.

Phải thừa nhận rằng, không ít người dân Mỹ, nhất là tầng lớp trung lưu, ủng hộ quyết định này của ông (kể cả trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt). 

Sẽ rất khó tìm được điểm thỏa hiệp giữa đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump và đảng Dân chủ của Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi.
Sẽ rất khó tìm được điểm thỏa hiệp giữa đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump và đảng Dân chủ của Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi.

Cuộc sống không bao giờ là dễ dàng và họ đòi hỏi tiền thuế từ thu nhập của họ, đầu tiên, phải phục vụ cho việc nâng cao chất lượng sống của chính họ, chứ không phải cho những kẻ xa lạ nào đó. Chưa kể, những khu của người nhập cư bất hợp pháp từ Trung - Nam Mỹ thường là dân trí thấp và là mối hiểm họa tội phạm tiềm tàng.

Vấn đề là, cần phải có kinh phí để xây dựng bức rào chắn hữu hình kia. Ngay từ đầu, Mexico đã tuyên bố rằng họ sẽ “không trả một xu” và dù có “hùng hồn”, “đanh thép” đến đâu, cộng thêm sức ép vô hình từ việc ký kết lại Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA), những phát biểu của đương kim Tổng thống Mỹ cũng chẳng thể ép người láng giềng Trung Mỹ móc hầu bao. 

Trong khi đó, chẳng có gì bất ngờ, mọi khoản chi mà Nhà Trắng dự trù đều bị đem ra mổ xẻ, cũng như phải nhận những lời chỉ trích từ phe Dân chủ đối lập tại nghị trường.

Nếu không phải là không còn lựa chọn nào khác nhằm đạt được mục đích, hẳn Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng không sử dụng tới quyền phủ quyết - thứ công cụ quyền lực vô cùng nguy hiểm, bởi nó có thể khiến ông bị mô tả bởi truyền thông như một kẻ độc tài. Tình trạng khẩn cấp quốc gia, xưa nay, chỉ mới được ban bố trong thời chiến. Còn ở thời bình, đó là điều chưa từng có tiền lệ.

Thực tế chứng minh, đầu tháng 3, kết quả một cuộc thăm dò dư luận do Đại học Monmouth tiến hành cho thấy: 64% người được hỏi phản đối việc tổng thống tuyên bố tình trạng khẩn cấp và đã có 51% số người được hỏi cảm thấy rằng việc “xây thành đắp lũy” ở biên giới phía Nam là không cần thiết. 

Dù chỉ để tham khảo và không thể quy nạp thành tỷ lệ ủng hộ - phản đối chung của toàn bộ người dân Mỹ, những con số ấy vẫn rất đáng lưu tâm. 

Từ cương lĩnh tranh cử đến quyết sách quốc gia, đương kim Tổng thống Mỹ chưa từng giải quyết được “rốt ráo” vấn đề kinh phí này. Song, trong tay ông vẫn còn một số quân bài, đủ để Lầu Năm Góc gấp rút đệ trình kế hoạch chi tiết các dự án xây dựng, bao gồm cả bức tường phía Nam.

Kể cả khi Hạ viện thông qua việc đảo ngược quyết định phủ quyết của tổng thống, theo luật pháp Mỹ, Thượng viện vẫn phải bỏ phiếu lại. 

Quyết định phủ quyết chỉ có thể bị vô hiệu hóa, nếu 2/3 số lượng thành viên Quốc hội chấp nhận việc vô hiệu hóa đó. Và ở vòng bỏ phiếu lại tại Thượng viện, cần có nhiều hơn 12 nghị sĩ đảng Cộng hòa tiếp tục phản đối chủ nhân Nhà Trắng. Đó là điều ít có khả năng trở thành hiện thực.

…và ánh khúc xạ từ quá khứ gần

Cho dù không tán đồng quan điểm xem các vấn đề ở biên giới với Mexico là “cuộc khủng hoảng đích thực có thể tạo nên hiểm họa cho quốc gia cũng như người dân Mỹ” - như cách mô tả của Tổng thống Donald Trump, hay cho dù cũng không muốn tổng thống có thể “tự do thoải mái” sử dụng quá nhiều công cụ áp chế quyền lực như quyền phủ quyết (điều mà một tổng thống đảng Dân chủ nào đó cũng có thể sẽ tái hiện trong tương lai), các chính trị gia đảng Cộng hòa có rất ít lý do để tiến xa thêm nữa trong cuộc xung đột quan điểm này.

Có những vấn đề không nhất thiết phải xử lý dứt điểm ngay, đặc biệt là khi một cuộc đua mới vào Nhà Trắng xem như đã chuẩn bị bắt đầu (dù cuối năm 2020 mới chính thức diễn ra). Những ứng viên đầu tiên, bao gồm cả Ngoại trưởng Mike Pompeo, đã lộ diện. Những vận động quảng bá và tìm kiếm đồng minh cũng đã lục tục được triển khai.

Bức tường biên giới ngăn cách Mexico, xét cho cùng, cũng chỉ là một công cụ trong cuộc tranh chấp quyền lực trên chính trường Mỹ.
Bức tường biên giới ngăn cách Mexico, xét cho cùng, cũng chỉ là một công cụ trong cuộc tranh chấp quyền lực trên chính trường Mỹ.

Trong bối cảnh ấy, việc “bắn gục” tổng thống “phe mình” sẽ chẳng có lợi gì cho uy tín của đảng Cộng hòa. Nếu không muốn nhìn thấy một tổng thống đảng Dân chủ tiếp nhiệm quá sớm, họ cần giữ mọi chuyện ở tình trạng trong tầm kiểm soát. 

Ngược lại, các nghị sĩ phe Dân chủ sẽ tìm mọi cách để ngáng trở từng bước chân của đương kim tổng thống. Cường độ sức ép đã được gia tăng rõ rệt, kể từ sau cuộc bầu cử giữa kỳ mà đảng Dân chủ chiếm lĩnh được quyền kiểm soát Hạ viện.

Thực ra, đây chính là điều đảng Cộng hòa từng hủy hoại mọi nỗ lực của cựu Tổng thống Barack Obama, trong hai năm 2015-2016. Kết quả là có những ý tưởng tâm huyết của vị tổng thống ấy đã bị gác lại, để rồi bị xóa sổ sau khi Nhà Trắng thay chủ, như gói hỗ trợ xã hội Obamacares. Obama, thậm chí, còn chưa từng mạo hiểm sử dụng quyền phủ quyết, kể cả khi bị Capitol Hill do đảng Cộng hòa dẫn dắt dồn vào chân các “vách đá tài chính”. 

Cũng cần nhắc lại, ngay sau khi ông Donald Trump đắc cử năm 2016, giới phân tích quốc tế đã chỉ ra rằng đảng Dân chủ sẽ không cam lòng, sẽ tìm mọi cách để trở lại và ngăn cản tân tổng thống bằng mọi công cụ trong khả năng.

Lúc này, ông Donald Trump đang đối diện với nguy cơ đổ vỡ đàm phán hạt nhân với CHDCND Triều Tiên, trong khi một nghiên cứu được Chính phủ Mỹ tiến hành (Phòng Thương mại phối hợp với hãng nghiên cứu Rhodium Group) cho thấy sự leo thang cuộc chiến thương mại với Trung Quốc có thể dẫn đến thiệt hại trong 1 thập niên tới là vào khoảng 1.000 tỷ USD.

Quá nhiều chướng ngại vật nhưng với cơ chế chính trị lưỡng đảng ở Mỹ, khó khăn của người này lại là cơ hội tiếp cận quyền lực của người kia...

Đông Phong

Các tin khác

Những con đường quanh co bên hàng rào đá

Èze - xứ sở của đá

Nói tới nước Pháp, người ta thường trầm trồ trước những kiến trúc tráng lệ luôn thách thức vượt thời gian. Nhưng ẩn sau vẻ hào nhoáng ấy, vẫn có những ngôi làng cổ giữ được nét đẹp nguyên sơ, mà nếu đặt chân đến, du khách như lạc vào một vùng ký ức xưa cũ. Èze chính là một trong những ngôi làng đó.

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

"Đến Ý rồi mới cảm nhận được rằng chỉ một ánh nhìn thôi cũng như đã đi qua ngàn năm lịch sử". Có người lại nói nước Ý ngày nay giống như một bức tranh thêu hai mặt tuyệt mỹ. Một mặt là những lâu đài, cung điện, nhà thờ và đền đài, lăng tẩm cổ xưa, mang hơi thở ngàn năm bên cạnh các hồ lớn, dòng sông; một mặt lại là ánh đèn điện rực rỡ của thành phố hiện đại đang không ngừng chuyển động.

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.