Con đường nào cho phim độc lập?

"Quán Kỳ Nam" của đạo diễn Leon Lê không phải là phim độc lập đầu tiên ra rạp chịu cảnh hắt hiu về doanh thu. Nhưng đó là bộ phim được cộng đồng, những người yêu nghệ thuật lên tiếng "giải cứu". Dùng hai chữ "giải cứu" cho một tác phẩm nghệ thuật đẹp và chỉn chu, giàu rung cảm như "Quán Kỳ Nam" thật đáng buồn, nhưng đó là câu chuyện đang diễn ra ở thị trường điện ảnh Việt, khi thị hiếu của công chúng đang vẫn là bài toán khó đo lường.

1."Quán Kỳ Nam" đưa người xem trở về Sài gòn của thập niên 80 xưa cũ, xoay quanh cuộc sống nơi một khu tập thể nhỏ. Mỗi nhân vật một thân phận, một hoàn cảnh nhưng nổi lên trên bề mặt bình lặng đó, phim tập trung khai thác mối quan hệ ý nhị giữa hai con người: Cô Kỳ Nam chủ một quán ăn nhỏ và Khang - chàng dịch giả trẻ mới chuyển vào.

Con đường nào cho phim độc lập? -0
Phim "Quán Kỳ Nam" được giới chuyên môn đánh giá cao.

Kỳ Nam là một góa phụ, sống khiêm nhường, trầm lặng nhưng nhan sắc đằm thắm và khí chất thanh lịch vẫn khiến cô nổi bật giữa những cư dân lao động của khu cư xá. Khang trẻ trung, lãng tử, tuy có gia thế nổi bật nhưng anh được yêu mến vì phong thái đĩnh đạc, tử tế và lòng tốt trong sáng. Kỳ Nam yêu thích cuốn "Hoàng tử bé", còn Khang lại đang chọn dịch cuốn sách này, cả hai đều biết tiếng Pháp và đam mê văn học. Những điểm chung nho nhỏ khiến hai con người tò mò về nhau dẫu quan hệ vẫn chỉ dừng lại ở lời thăm hỏi xã giao bình thường.

Bởi một sự cố nhỏ, Khang quyết định phụ bếp cô Kỳ Nam, nhờ đó anh quen cậu bé con lai tên Su. Ba con người ba thân phận, ba hoàn cảnh, ba nỗi niềm riêng dần thân thiết, gắn bó. Họ cùng nương tựa vào nhau đi qua những buồn, vui, xáo động của thời cuộc. Cùng với thời gian, tình ý gieo vào lòng Kỳ Nam và Khang, nhưng họ cẩn thận đè nén lại bởi định kiến từ người xung quanh lẫn hoàn cảnh thời đại. Tình yêu trong phim lặng thầm nhưng tha thiết. Phim hay ở chỗ chẳng cần nhiều lời ta vẫn thấy tình yêu rung động trong từng khoảnh khắc.

Bên cạnh câu chuyện tình yêu, Quán Kỳ Nam còn ấm áp dung dị tình người. Phim đưa khán giả trở về những ngày xưa, thời chưa có điện thoại, chưa có internet, 5G, người ta sống và yêu, giao đãi với nhau theo một cách thật khác. Cuộc sống tập thể có người này người kia nhưng tính thiện lành, lòng tốt và tình láng giềng vẫn nồng đượm, bền chặt.

"Quán Kỳ Nam" tinh tế, kỹ lưỡng trong từng chi tiết, từng đạo cụ Nó mang cái đẹp đầy chất thơ nhưng cũng rất đời của một thời xa xưa. Ở đó, điểm kết nối trong đời sống bộn bề ấy là âm nhạc, những bài hát cũ, là thơ Bùi Giáng và câu chuyện "Hoàng tử bé"… Đẹp và buồn. Những lát cắt chiều sâu số phận của con người đã trải qua biến đổi thời cuộc, tinh tế, không lời, ẩn chứa qua đôi mắt của cô chủ quán Kỳ Nam, qua gương mặt và nụ cười của ông Hạo, qua cách xử lý mối quan hệ giữa các nhân vật trong một cộng đồng bé nhỏ là khu cư xá chật chội, rất khéo mà cũng rất thật.

Con đường nào cho phim độc lập? -0
Phim đoạt nhiều giải thưởng quốc tế trước khi chiếu ở Việt Nam.

2.Trở lại sau "Song Lang", đạo diễn Leon Lê mang tới "Quán Kỳ Nam", bộ phim được anh ấp ủ trong 7 năm và sản xuất trong gần 3 năm. Phim còn được bảo chứng bởi sự trở lại ấn tượng của Liên Bỉnh Phát trong vai Khang, Đỗ Thị Hải Yến trong vai Kỳ Nam. Bên cạnh đó, "Quán Kỳ Nam" cũng được đánh giá cao về chuyên môn khi đạt nhiều giải thưởng điện ảnh quốc tế. Trước khi công chiếu ở Việt Nam, "Quán Kỳ Nam" đã có hành trình quốc tế ấn tượng, góp mặt tại hàng loạt liên hoan phim lớn như Toronto, Busan, Bangkok, Hawaii và San Diego. Bộ phim liên tục nhận được phản hồi tích cực, được khen ngợi vì cảm xúc tinh tế, hình ảnh trau chuốt và cách kể chuyện mang dấu ấn riêng của điện ảnh Việt Nam.

Dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng viết: ""Quán Kỳ Nam" không phải là kiệt tác, nhưng là bộ phim hay, thiện lương, đáng xem, cần phải có: một góc nhìn đẹp, chân thực, đầy nhân văn, đầy thi tính của người Việt Nam, về Việt Nam. Nhưng, cố nhiên, nó không phải chỉ nói về người Việt trong thập niên 1980, không phải chỉ nói về người Việt. Nó nói về con người, và dành cho con người ở bất cứ đâu trên thế giới nếu họ xem với tâm trí đủ mở...."

3."Quán Kỳ Nam" quay bằng phim nhựa 35 mm, gây ấn tượng bởi những khung hình giàu mỹ cảm, ánh sáng nhuốm màu hoài cổ và bối cảnh tái hiện Sài Gòn thời hậu thống nhất đầy chân thực. Đó là nét khác biệt nổi bật trong thị trường vốn tràn ngập phim thương mại gần đây. Với những thành tích ấn tượng trên trường quốc tế, "Quán Kỳ Nam" được kỳ vọng chinh phục những người yêu phim Việt. Tuy nhiên, ngay trong tuần đầu công chiếu tại Việt Nam, ê-kíp làm phim "Quán Kỳ Nam" phải đối mặt với hiện thực trái ngược kỳ vọng. Phim ít được quan tâm, ra rạp với suất chiếu nhỏ giọt, doanh thu chỉ đạt trên 2 tỷ đồng. Doanh thu này được đánh giá là khiêm tốn so với chất lượng của phim.

Nhiều ý kiến cho rằng, lý do là bởi "Quán Kỳ Nam" chưa được truyền thông tốt và bị xếp suất chiếu ở những khung giờ không thuận lợi cho người xem nói chung. Tuy nhiên, các rạp đều khẳng định là không chèn ép suất chiếu mà họ xếp lịch từ chính nhu cầu của khán giả. Đại diện CGV Việt Nam bày tỏ mong muốn tác phẩm đặc sắc và giàu giá trị nghệ thuật như "Quán Kỳ Nam" nhận được nhiều sự ủng hộ của khán giả để phim có doanh thu tốt hơn, tạo động lực cho những nhà làm phim.

Hiện tượng doanh thu của "Quán Kỳ Nam" cho thấy các tác phẩm mang giá trị nghệ thuật cao vẫn khó tiếp cận khán giả ở Việt Nam. Thực tế, chuyện này không lạ. Trước đó "Bên trong vỏ kén vàng" của Phạm Thiên Ân, "Muôn vị nhân gian" của Trần Anh Hùng, "Cu li không bao giờ khóc" của Phạm Ngọc Lân; "Tro tàn rực rỡ" của Bùi Thạc Chuyên; "Mưa trên cánh bướm" của Dương Diệu Linh…. đều là những phim thắng giải quốc tế tại Liên hoan phim lớn như Cannes, Berlin nhưng có số phận khá hẩm hiu ở quê nhà.

Tuy nhiên, "Quán Kỳ Nam" là bộ phim đầu tiên được cộng đồng, những người yêu điện ảnh lên tiếng "giải cứu". Nhiều cây viết đã lên tiếng review phim để kêu gọi mọi người đến rạp bởi đó là bộ phim thực sự chỉn chu, có giá trị. Nó được làm bằng tình yêu và tâm huyết của đạo diễn cho điện ảnh. Và chắc chắn, đứa con tinh thần nào cũng mong chờ nhận được sự đón nhận, chia sẻ của khán giả quê nhà.

Ở Việt Nam, việc doanh thu phim không hoàn toàn phụ thuộc vào chất lượng. NSƯT Bùi Trung Hải từng chia sẻ rằng, để phim Việt Nam ở giai đoạn này có doanh thu tốt còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như chiến dịch truyền thông trên báo chí, mạng xã hội, số suất chiếu, giờ chiếu… Ông cũng nhấn mạnh, đời sống điện ảnh Việt cần nhiều dòng phim, sự đa dạng về phong cách để cho nền điện ảnh có cơ hội phát triển.

Đạo diễn Phạm Ngọc Lân chia sẻ, dù phim của anh mang đi chiếu ở các liên hoan phim trên thế giới, dành nhiều giải thưởng danh giá, nhưng mong muốn của các đạo diễn là những bộ phim của họ được chiếu và đón nhận trên chính quê hương mình. Vì thế, rất cần một cơ chế, một con đường để cho dòng phim độc lập tồn tại. Các tác phẩm độc lập cần sự hỗ trợ truyền thông, rạp chiếu để tồn tại bởi một nền điện ảnh phát triển cần sự đa dạng về tiếng nói, ngôn ngữ điện ảnh, và khán giả có quyền tiếp cận những tác phẩm phong phú, khác biệt.

Đạo diễn Leon Lê hẳn đã biết được cái ưu và nhược khi triển khai bộ phim dưới lăng kính nghệ thuật này, bởi trước đó, "Song Lang" (2018) cũng oanh tạc các lễ trao giải nhưng không bùng nổ tại phòng vé. Bảy năm sau, thị hiếu khán giả vẫn chưa có chỗ cho những bộ phim như vậy. Song, anh vẫn bền bỉ với nghệ thuật đặc biệt của mình, một thứ nghệ thuật không đặt nặng thương mại khiến một vài khán giả đùa rằng anh là một vị đạo diễn "underground". Anh chọn đánh đổi thành công thương mại vì sự đa dạng của điện ảnh, vì điện ảnh chân chính.

Anh nói: "Tôi có thể làm phim thương mại, nhưng tôi bị ám ảnh bởi những câu chuyện như "Quán Kỳ Nam". Mỗi khi một phim kinh dị ăn khách, rất nhiều người sẽ đổ xô vào làm phim ma, phim kinh dị tâm linh. Với dòng phim gia đình cũng vậy, một tác phẩm bán được vé, rất nhiều đạo diễn khác sẽ làm.... Tôi muốn chọn một lối đi riêng. Tôi kể câu chuyện theo cách của mình. Dù thế nào, vẫn phải có người dấn thân, có người đi tiên phong". Còn khán giả, sau nhiều năm, họ vẫn quen ăn những món ăn cũ, chưa thực sự cởi mở với cái mới.

 Rõ ràng, dòng phim độc lập cần có một sân chơi riêng, có cơ chế khuyến khích trong phát hành để khán giả của dòng phim này có thêm cơ hội thưởng thức và ê kíp sáng tạo có động lực để tiếp tục cho ra đời những bộ phim nghệ thuật giàu cá tính, làm phong phú diện mạo của điện ảnh Việt.

Việt Linh

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.