Chuyện về giới tính nam, nữ trong thể thao thành tích cao
Tâm điểm tranh cãi của Olympic Paris diễn ra ở môn Boxing, nơi 2 VĐV nữ từng bị kết luận là nam nhưng vẫn được thi đấu. Vậy đâu là cơ sở để xác định giới tính của vận động viên trong thi đấu thể thao thành tích cao, và bản thân những HLV, VĐV, quan chức thể thao nghĩ gì về việc này?
Kể từ Thế vận hội London 2012, chương trình thi đấu môn Boxing của mỗi kỳ Olympic dần mở rộng số nội dung dành cho nữ. Cơ hội dành cho các võ sĩ nữ tăng lên theo thời gian, nhưng từ đó cũng đi kèm không ít tranh cãi. Một giọt nước tràn ly từ đó xuất hiện tại Olympic Paris.
Tranh cãi nổ ra trong hạng mục Boxing nữ trước cả khi Olympic Paris bắt đầu. Công chúng đặt nghi vấn về trường hợp của 2 nữ võ sĩ Imane Khelif (Algeria) và Lin Yu Ting (Đài Bắc Trung Hoa). Họ từng bị cấm thi đấu tại Giải vô địch thế giới 2023, nhưng vẫn được tranh tài ở Olympic.
Đỉnh điểm của sự nghi vấn dồn lên 2 võ sĩ trên là lúc Imane Khelif giành chiến thắng trong trận mở màn. Đối thủ của cô, một đại diện từ Italia, chủ động xin thua cuộc chỉ sau 46 giây. Khi ấy, Imane Khelif mới đấm trúng đối phương 2 lần. Võ sĩ Italia bước khỏi nhà thi đấu với khuôn mặt đẫm nước mắt, và nói thể chất hai bên quá chênh lệch.
IOC có thể thay đổi mạnh về mặt thượng tầng nếu ông Thomas Bach không còn là chủ tịch.
Bên lề giải đấu, Liên đoàn Boxing các quốc gia Italia, Hungary và Bulgaria liên tục chất vấn Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC). Đây là những nước có VĐV tranh tài với Imane Khelif và Lin Yu Ting. Họ yêu cầu IOC phải giải thích tại sao 2 võ sĩ trên được đấu dù từng bị kết luận là nam giới.
Đáp lại chất vấn của nhiều nước thành viên, IOC cho biết họ ủng hộ hoàn toàn việc cho phép Imane Khelif và Lin Yu Ting thi đấu. Chủ tịch IOC Thomas Bach đưa ra thông báo 2 võ sĩ trên "sinh ra như một phụ nữ và được nuôi nấng như phụ nữ". Căn cứ duy nhất xác định giới tính của họ là thông tin được… ghi trên hộ chiếu đăng ký.
Luận điểm được IOC đưa ra không thuyết phục. Hiệp hội Boxing Quốc tế (IBA), cơ quan từng bị IOC phế truất khỏi vị trí quản lý môn Boxing cấp độ Olympic, cho biết họ có cơ sở khoa học khẳng định 2 võ sĩ trên là nam. Cơ quan này cho biết, Imane Khelif và Lin Yu Ting đều có nhiễm sắc thể XY, nên họ không phải nữ giới.
Tranh cãi xung quanh giới tính của Imane Khelif và Lin Yu Ting có thể xuất phát từ mâu thuẫn chung trong hoạt động quản lý Boxing cấp độ Olympic. Nhưng bên cạnh câu chuyện đó, cần tìm hiểu sâu hơn ở góc độ khoa học: Thể thao định nghĩa giới tính VĐV như thế nào? Trước 2 võ sĩ trên, từng có trường hợp nào bị cấm vì lý do tương tự?
Im lặng và ồn ào
Trong giai đoạn 2016-2017, Boxing châu Á từng xuất hiện một nữ võ sĩ thi đấu nổi bật tại nhiều giải trẻ. Võ sĩ này tỏ ra không có đối thủ tại các giải quốc nội lứa tuổi 15-16 và 17-18. Điều đó tiếp tục được cô thể hiện khi bước ra sân chơi quốc tế, với đỉnh cao là tấm HCV giải vô địch Boxing trẻ châu Á 2017, vô địch giải trẻ Đông Nam Á 2017.
Những chiến thắng liên tiếp của VĐV nói trên tại các giải Boxing trẻ quốc tế nhanh chóng bị đặt dấu hỏi. Điều gì giúp cho VĐV này thể hiện sức mạnh áp đảo như vậy trước những đối thủ cùng lứa tuổi, cùng hạng cân? Đáng chú ý hơn, sự khác biệt đó lại đến từ chênh lệch sức mạnh thể chất, chứ không phải trình độ chuyên môn đơn thuần.
Trước kiến nghị từ nhiều VĐV, HLV của một số quốc gia tham dự giải vô địch Boxing trẻ châu Á 2017, Liên đoàn Boxing châu Á (ASBC) đã yêu cầu VĐV trên lấy mẫu xét nghiệm. Bên cạnh việc kiểm tra doping, việc xác định giới tính của VĐV cũng đặc biệt quan trọng trong thi đấu thể thao. Kết quả: VĐV này có nhiễm sắc thể của nam.
ASBC sau đó tiến hành xét nghiệm thêm dựa trên một số mẫu thử khác, và đều có kết quả giống với lần thử ban đầu. Ngay lập tức, đơn vị này phát đi thông báo cho Liên đoàn Boxing quốc gia của VĐV trên. Nhưng thay vì công khai câu chuyện, họ quyết định riêng để đảm bảo danh dự cho VĐV. Từ đó, VĐV này không thi đấu nữa.
Để Liên đoàn Boxing của quốc gia trên "tâm phục khẩu phục", ASBC còn cho họ được phép kiểm tra độc lập giới tính VĐV đó. Liên đoàn này cho biết, họ đã đưa VĐV trên đến xét nghiệm ở 3 bệnh viện hàng đầu. Cả 3 bệnh viện đều cho kết quả VĐV trên là nam, giống với xét nghiệm từ ASBC.
Câu chuyện tương tự được IBA áp dụng cho trường hợp của 2 nữ võ sĩ Imane Khelif và Lin Yu Ting. IBA đã lấy mẫu máu của 2 VĐV trên để xét nghiệm giới tính trong 2 năm riêng biệt. Chỉ đến khi tất cả các mẫu xét nghiệm đều cho thấy 2 VĐV trên là nam, IBA mới quyết định tước quyền thi đấu của họ, đồng thời muốn giải quyết mọi chuyện trong im lặng.
Việc làm của IBA lẽ ra đã chìm vào quên lãng giống ASBC trước kia, nếu như Imane Khelif và Lin Yu Ting không tiếp tục thi đấu tại các giải trong hệ thống Olympic. Mâu thuẫn giữa IBA và IOC, thông qua hoạt động quản lý môn Boxing ở Olympic, đã vô tình khiến mọi chuyện đi xa hơn. Bởi từ góc nhìn của IOC, mọi phán quyết IBA đưa ra đều vô giá trị.
Trên thực tế, những luận điểm của IBA không thể xem nhẹ. Ở thời điểm hiện tại, IBA vẫn còn tầm ảnh hưởng rất lớn trong mảng Boxing cấp độ Olympic dù họ bị IOC tước quyền quản lý. Trong số 198 quốc gia thành viên IBA trước kia, mới chỉ có 38 nước chọn ly khai để "về phe" IOC. 160 nước còn lại giữ thái độ trung lập, hoặc kiên trì ở lại IBA.
Huấn luyện viên, vận động viên, các chuyên gia nghĩ gì?
Câu chuyện của 2 VĐV Imane Khelif và Lin Yu Ting tại Olympic Paris đã gây chú ý với người làm chuyên môn Việt Nam. Bác sĩ Quan Thế Dân, người có hơn 4 thập niên làm việc trong ngành y, đã chia sẻ một góc nhìn khá thú vị về việc này. Ông cũng không loại trừ khả năng Khelif và Lin Yu Ting có lợi thế về thể chất so với đồng nghiệp.
"IOC hay IBA đều có lý trong việc bảo vệ quan điểm của họ về giới tính VĐV. Nhưng thể thao là lĩnh vực cần phân chia giới tính rõ ràng, sòng phẳng. VĐV nữ không thể thi đấu cùng nam giới và ngược lại. Vì thế, tôi thấy nên ủng hộ quyết định của IBA để đảm bảo bình đẳng thực lực trong thể thao", ông Dân nói.
Một góc nhìn khác được bác sĩ Quan Thế Dân đưa ra, đó là hormone sinh dục nam (testosterone) từng được VĐV đưa vào cơ thể như một loại doping. Vì thế, quan điểm của IBA cần được tôn trọng. Hiện tại, IBA không cho phép những VĐV nữ mang nhiễm sắc thể XY, hoặc có nồng độ testosterone cao vượt ngưỡng thông thường thi đấu.
Đó là quan điểm từ góc nhìn y học của một bác sĩ. Còn những người làm chuyên môn trong giới thể thao nghĩ sao về việc này? HLV trưởng phụ trách môn Boxing của một địa phương thuộc khu vực phía Bắc khẳng định, ông sẽ không bao giờ để VĐV của mình thi đấu với những đối thủ mang giới tính nữ lên đài thi đấu, nhưng lại có thể chất nam giới.
"Chúng tôi có thể cho VĐV nữ đấu tập với nam, nhưng mọi thứ chỉ nên dừng lại ở giới hạn tập luyện. Khác biệt thể chất giữa nam và nữ là rất lớn. Điều đó càng quan trọng hơn trong những môn thể thao yêu cầu cường độ vận động mạnh như Boxing. Việc từ chối thi đấu cũng được tính đến như một phương án để bảo vệ VĐV", HLV này chia sẻ.
Theo vị HLV này, tôn chỉ trong thể thao thành tích cao là hướng đến sự công bằng, cao thượng. Vì thế, các HLV, VĐV không nên cố gắng đạt thành tích bằng mọi giá, mà quên đi những giá trị căn bản của thể thao.
Phần nổi của tảng băng chìm
Câu chuyện gây tranh cãi về giới tính của 2 VĐV Imane Khelif và Lin Yu Ting tại Olympic Paris chỉ thuộc phần nổi trong mâu thuẫn giữa các bên. Đây là kỳ Thế vận hội thứ 2 liên tiếp IOC đứng ra tổ chức, quản lý môn Boxing thay IBA, sau khi đơn vị này vướng phải những cáo buộc về tham nhũng, cũng như không minh bạch trong hoạt động quản lý.
Imane Khelif khẳng định cô là nữ, dù bị kết luận mang nhiễm sắc thể nam.
Olympic Paris ghi nhận số lượng trận đấu bị phàn nàn về công tác chấm điểm cao đột biến. Một số quốc gia liên tục cho rằng võ sĩ của họ bị xử thua oan như Thái Lan và Cộng hòa Ireland. Điều đó tạo dấu hỏi về năng lực thực sự của IOC trong việc quản lý môn Boxing cấp độ Olympic.
Bản thân IOC cũng phát đi thông báo, cho biết Olympic Paris là kỳ Thế vận hội cuối cùng họ tổ chức môn Boxing. Đến Olympic Los Angeles, IOC phải kiện toàn công tác của một Liên đoàn Boxing mới ở cấp độ quốc tế để thay thế IBA. Đó là World Boxing, nhưng đến thời điểm Olympic Paris diễn ra, tổ chức này vẫn không được nhiều nước công nhận.
Số quốc gia tuyên bố mình là thành viên của World Boxing hiện tại vào khoảng 38-39 nước. Điều đó không giúp cho World Boxing được công nhận ở bình diện quốc tế. Nhiều Liên đoàn cấp độ châu lục như Liên đoàn Boxing Châu Âu (EUBC), Liên đoàn Boxing Châu Á (ASBC) tuyên bố họ sẽ tiếp tục ủng hộ IBA trong tương lai theo ý kiến số đông.
Trong bối cảnh IOC không thể thành lập một Liên đoàn Boxing mới ở cấp độ thế giới, họ sẵn sàng xóa sổ môn võ này khỏi Thế vận hội. Nhưng mọi thứ sẽ khác, tùy thuộc vào kết quả bầu cử Chủ tịch IOC sắp tới. Ứng viên hàng đầu hiện là đương kim Chủ tịch Liên đoàn Điền kinh thế giới, một người có tư tưởng chung với IBA.
Hơn một tháng sau khi điệp viên đơn tuyến Phạm Chuyên, bí danh Ares xâm nhập miền Bắc bằng đường biển, CIA và Liên đoàn 77 quyết định cho toán gián điệp biệt kích mang biệt danh Castor nhảy dù xuống tỉnh Sơn La. Nhiệm vụ của toán là thu thập tin tức tình báo về hoạt động chuyển quân của Quân đội miền Bắc trên Quốc lộ 6 - con đường chính xuyên qua các tỉnh Tây Bắc đến Tây Nam tỉnh Sầm Nưa (Lào). Tuy nhiên, chỉ 3 ngày sau, cả 4 thành viên đều bị bắt, mở ra chuyên án PY27 của Công an miền Bắc.
Ngày 14/6, hơn 59% cử tri Thụy Sĩ đi bỏ phiếu cho cuộc trưng cầu dân ý về đề xuất giới hạn dân số ở mức 10 triệu người vào năm 2050. Gần 55% phản đối, 45% ủng hộ - khoảng cách đủ để ngăn một cuộc va chạm có thể định hình lại quan hệ giữa Bern và Brussels trong nhiều thập niên tới nhưng vẫn còn những bất đồng.
Một buổi chiều cuối tháng 5/2026, trên mạng xã hội xuất hiện hàng loạt dòng trạng thái của các nhà báo kỳ cựu. Có người chia sẻ lại hình ảnh những tòa soạn từng gắn bó nhiều năm, có người nhắc tên những tờ báo đã trở thành một phần ký ức của đô thị Sài Gòn, cũng có người chỉ lặng lẽ đăng một dấu chấm lửng. Những chia sẻ ngắn ngủi ấy phản ánh tâm trạng của những người đang chứng kiến một bước chuyển quan trọng của báo chí thành phố trong tiến trình sắp xếp, tinh gọn hệ thống cơ quan báo chí.
Trong suốt thời gian vừa qua, báo chí đã trở thành một trong những tâm điểm quan tâm của xã hội. Đầu tiên là câu chuyện sắp xếp lại các cơ quan báo, đài, truyền hình ở các địa phương. Sau đó là những thông tin về việc sẽ xử lý các vi phạm sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực báo chí mà điển hình nhất là việc chia sẻ lại các sản phẩm báo chí trên mạng xã hội. Trước đó không lâu, chuyện “báo chí hóa mạng xã hội” cũng đã từng được nhắc tới không ít lần. Tất cả đều cho thấy đang có một dịch chuyển mang tính bước ngoặt đối với báo chí hiện đại Việt Nam hôm nay.
Khoảng 5 năm trước, khi bước vào ngôi nhà của một nhân vật cần khai thác cho bài báo dài của mình về chuyên đề biến đổi khí hậu, tôi không nghĩ rằng mình sẽ ám ảnh cho đến tận bây giờ.
Tháng 4/1961, sau khi huấn luyện kỹ lưỡng, điệp viên đơn tuyến Phạm Chuyên, bí danh Ares, xâm nhập miền Bắc Việt Nam bằng đường biển, mở màn chiến dịch của CIA đưa gián điệp biệt kích phá hoại miền Bắc. Theo kế hoạch, sau khoảng 1 đến 2 năm, khi đã gây dựng được cơ sở vững và guồng máy hoạt động tốt, Phạm Chuyên có thể chọn người thay thế và trở lại miền Nam. Trong trường hợp bị lộ, Chuyên rút vào rừng trốn, chờ Trung tâm đưa tàu ra đón bằng đường biển… Nhưng Phạm Chuyên không ngờ mình lại trở thành nhân vật chính trong một chuyên án vô tiền khoáng hậu của lực lượng Công an miền Bắc.
Michael L. Gray là một người viết đã 30 năm gắn bó với Việt Nam, đang hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh, hiện tham gia nhiều dự án cùng các hãng phim và nhà sản xuất tại TP Hồ Chí Minh. Với khán giả điện ảnh Việt Nam, Michael được biết tới qua bút danh Anh Mai, đồng biên kịch phim “Long Ruồi” – bộ phim hài hành động do Charlie Nguyễn đạo diễn, từng trở thành hiện tượng phòng vé năm 2011. Michael hiện đang hoàn thành một tập truyện ngắn bằng tiếng Việt và đồng thời tham gia phát triển nhiều dự án điện ảnh mới. Trong cuộc trò chuyện với CTV Chuyên đề An ninh thế giới Giữa tháng - Cuối tháng, Michael L. Gray nói nhiều tới cấu trúc kịch bản điện ảnh và tương lai của điện ảnh Việt Nam trên bản đồ thế giới.
Đầu năm 2026, liên tiếp các vụ án mạng do ghen tuông, mâu thuẫn tình cảm xảy ra tại Tuyên Quang, Tây Ninh, Đồng Tháp, Nghệ An… để lại nhiều bi kịch đau lòng. Từ những xung đột tưởng chừng rất nhỏ, nhiều người đã trượt dài trong cơn cuồng ghen, biến yêu thương thành tội ác.
Muốn xuất bản một chương trình âm nhạc nghiêm túc, ít nhất riêng phần nhạc cần thuê nhạc sĩ phối khí, dàn nhạc giao hưởng, ban nhạc nhẹ, dàn nhạc dân tộc, ca sĩ, hợp xướng, thu âm, hậu kỳ. Nhìn cấu hình, có thể áng được tiền tỷ theo nhân lực. Dàn nhạc nhẹ có thể chỉ từ 5-10 nhạc công nhưng dàn giao hưởng thì ít cũng khoảng 80 người. Nếu cứ thế thì làng nhạc làm không hết việc. Nhưng, công nghệ đã làm thay đổi tất cả...
AI (trí tuệ nhân tạo) ngày càng ảnh hưởng sâu rộng tới mọi mặt của đời sống. Trong sáng tác âm nhạc, AI đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ, từ hỗ trợ nhạc sĩ viết giai điệu đến hòa âm phối khí, thể hiện tác phẩm. AI là một “cộng sự” đắc lực hay mang đến những thách thức với người làm âm nhạc và đâu là dấu ấn cá nhân trong thời đại công nghệ lên ngôi là những vấn đề nhiều người băn khoăn...
Hơn một thế kỷ nay, kể từ khi được phát hiện năm 1909, văn hóa Sa Huỳnh nói chung và di tích quốc gia đặc biệt Văn hóa Sa Huỳnh (Quảng Ngãi) nói riêng được các chuyên gia trong và ngoài nước đánh giá là một "trầm tích lịch sử sống". Hiện di tích khảo cổ Văn hóa Sa Huỳnh đang hướng tới là Di sản văn hóa thế giới.
Đề xuất di dời Trường Đại học Dược Hà Nội, Khoa Hóa học (Đại học Khoa học tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội) để chuyển không gian “Đại học Tổng hợp Hà Nội” tại 19 Lê Thánh Tông thành khu Bảo tàng Đại học thời đại Hồ Chí Minh, là một phương án có trong dự thảo đồ án quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Những ngày qua, thông tin này đã trở thành tâm điểm thu hút dư luận với những luồng ý kiến trái chiều...
“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.
Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.
Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.
Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.
Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.
Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.
Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.
Lễ khai mạc Olympic Paris 2024: Nghệ thuật gây tranh cãi 
Những mẩu chuyện về đoàn Việt Nam tại Olympic Paris 
