“Chữa tivi… không hỏng”

Đôi khi cái ti vi (TV) còn tốt, nhờ thợ chỉnh sửa, kết quả là chữa xong mang về, mất cả hình lẫn tiếng. Dân ta gọi là vô tuyến “tàng hình”. Hình ảnh chữa TV không hỏng ấy khái quát những việc lãng phí, không đáng cũng làm.

Vừa rồi có văn bản yêu cầu hoàn thành trong năm 2023 việc đổi thông tin trên các bia mộ “Liệt sĩ vô danh” thành “Liệt sĩ chưa xác định được thông tin”.

Dư luận xôn xao hỏi cụm từ  “Liệt sĩ vô danh” có đáng để phải thay cụm từ “Liệt sĩ chưa xác định được thông tin” không? Vì sao xưa nay, khái niệm “liệt sĩ vô danh” mặc nhiên được chấp nhận không chỉ ở Việt Nam mà toàn thế giới? Không chỉ có những ngôi mộ “liệt sĩ vô danh” mà còn có nhiều đài tưởng niệm liệt sĩ vô danh sau những cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Cụm từ “liệt sĩ vô danh” mang nhiều tầng nghĩa, khái quát tình cảm thiêng liêng, xót xa, biết ơn những người con ngã xuống vì tự do của dân tộc. Lâm Thị Mỹ Dạ viết “Người vô danh, cỏ cũng vô danh/ Nhưng tôi biết suốt đời tôi mắc nợ”. Lời thơ của Nguyễn Đức Mậu trong âm nhạc của Thuận Yến: “Dòng tên anh khắc vào đá núi/ Mây ngàn hóa bóng cây tre”… Những người hy sinh âm thầm cho Tổ quốc chẳng cần gì cho riêng mình, “Không một tấm hình, không một dòng địa chỉ/ Anh chẳng để lại gì cho riêng anh trước lúc lên đường”.

Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng đặt câu hỏi rằng việc bia mộ ghi “Liệt sĩ vô danh” có vấn đề gì không mà phải thay đổi? Cụm “Liệt sĩ vô danh” chỉ có một nghĩa là liệt sĩ nhưng không tên. Cách ghi này mang đến cảm xúc vô cùng lớn lao, đẹp đẽ.

Theo tiến sĩ, nếu không có vấn đề gì mà lại đưa ra giải quyết thì giống như ta chữa cái TV không hỏng. Cụm “liệt sĩ chưa xác định được thông tin” hàm 2 nghĩa. Thứ nhất là liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Thứ hai có thể xảy ra, khi xác định đủ thông tin thì chưa chắc là liệt sĩ.        

Như vậy về mặt ngôn ngữ, cụm từ mới chưa chặt chẽ.

Chúng ta đến nghĩa trang liệt sĩ thắp hương, thả hoa tưởng nhớ trên sông Thạch Hãn hay biển Đông… không phải chỉ để tưởng nhớ những người ta biết danh tính. Lòng biết ơn tạo nên không gian đồng hiện, ở đó, trùng trùng điệp điệp những người con ngã xuống vì đất nước cùng trở lại. Họ từ Trường Sơn, Quảng Trị, Quảng Nam, Rừng Sác, Vị Xuyên, Đồng Đăng, Gạc Ma, Trường Sa…

Xa hơn, còn lớp lớp cha ông dựng nước, giữ nước, dậy sóng Bạch Đằng dựng nền độc lập, chống giặc phương Bắc, mở nước phương Nam. Cha ông bỏ xương máu vì Tổ quốc, làm sao biết được tất cả tên tuổi. Họ trở thành linh khí quốc gia. Trong trường ca “Phía sau mặt trời”, Trần Thế Tuyển viết: “Thân ngã xuống thành đất đai Tổ quốc/ Hồn bay lên hóa linh khí quốc gia”. Người lính trẻ thời bảo vệ biên giới viết: “Anh ngã xuống cũng hướng về phía trước/ Cho đất mẹ thêm một mét bảy mươi”.

Nhìn ra thế giới, có  những dân tộc không đủ sức đấu tranh đã mất nước, không tên trên bản đồ, thậm chí bị diệt chủng. Có dân tộc mất 2.000 năm mới phục quốc thành công. Có những dân tộc tới tận thế kỷ 21 vẫn không sao lập được quốc để có được một tấm bản đồ.

Tấm bản đồ thật đơn giản chỉ là những đường biên giới. Có bao nhiêu người từng hỏi ai đã vẽ nên những đường biên giới và những quần đảo ấy? Người thợ đồ bản chỉ đồ lại những gì tiền nhân ghi dấu mà thôi. Suốt chiều dài lịch sử, người vẽ những đường biên giới chính là những người lính qua từng trận đánh. Những dấu chân nơi Chi Lăng, Bạch Đằng, Đống Đa, Điện Biên Phủ, Khe Sanh, Vị Xuyên… Họ vẽ bằng máu của mình.

Khi bị ngàn năm đô hộ, chúng ta không có một tấm bản đồ quốc gia nào. Cha ông đã cống hiến sinh mạng của mình để có thể nói “Sông núi nước Nam vua Nam ở/ Rành rành định phận tại sách trời”.

Thế kỷ 20, kẻ thù đã dùng bom đạn vẽ lại biên giới bằng đường chia Nam sẻ Bắc. Những người lính đã dùng máu của mình xóa tan biên giới và tặng cho con cháu một tấm bản đồ hình chữ “S” hoàn mỹ sau 117 năm chống thực dân. Những liệt sĩ đã trở thành trời, thành đất. Xin đừng để những tư duy cụ thể ngây ngô làm mất đi cảm xúc của hồn thiêng sông núi!

Bây giờ, con cháu hân hoan mua bán bất động sản với sổ hồng, sổ đỏ cũng cần nhớ, mỗi mét vuông đất này không phải tự nhiên mà có.

Năm 2020-2021, một tỉnh miền Trung đã chuẩn hóa thông tin cho 6.892 ngôi mộ liệt sĩ với kinh phí 4,5 tỷ đồng. Tỉnh này sẽ tiếp tục chuẩn hóa 13.000 ngôi mộ, cần Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội hỗ trợ thêm 8,8 tỷ đồng. Bạn hãy tính thử, nếu làm cả 63 tỉnh, có thể ước đoán kinh phí dành cho việc này trên toàn quốc lớn thế nào.

Người đã khuất không cần hậu thế tô vẽ gì thêm. Anh linh các tiền nhân hẳn vẫn mong muốn những gì tốt đẹp nhất hãy dành cho đồng đội còn sống và con cháu của họ. Kinh phí sửa thông tin trên bia mộ hoàn toàn có thể chuyển sang hỗ trợ những gia đình liệt sĩ, người có công hiện đang khó khăn.

Tại sao không?

Lê Tâm

Các tin khác

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Nếu họa sĩ Nguyễn Thế Sơn kể chuyện Hà Nội bằng nhiếp ảnh phù điêu thì kiến trúc sư Trần Huy Ánh tiếp cận thành phố bằng trực giác của người “khảo cổ” đô thị. Cuộc đối thoại về những ký ức đô thị trong triển lãm “Những ngã rẽ” đang diễn ra ở ngôi biệt thự Pháp cổ ở Hà Nội gợi mở nhiều suy tư về hồn cốt của đô thị, về di sản trong cơn lốc đô thị hóa hiện nay.

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Mối quan hệ Nga - Syria đang bước vào một giai đoạn mới, khi chuyến thăm mới nhất của Tổng thống lâm thời Syria tới Moscow đi cùng những cam kết được đánh giá là "món quà địa chính trị" dành cho Điện Kremlin. Trong bối cảnh các cục diện quyền lực ở Trung Đông tiếp tục dịch chuyển, những thỏa thuận này không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn phản ánh chiến lược dài hơi của Moscow trong việc củng cố vị thế khu vực và đối trọng ảnh hưởng phương Tây.

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Chưa từng có cuộc chiến nào trong lịch sử hiện đại lại cướp đi mạng sống của nhiều nhà báo như ở Gaza. Chỉ trong 2 năm, hơn 200 phóng viên và nhân viên truyền thông đã ngã xuống, biến vùng đất nhỏ bé ven Địa Trung Hải thành nơi nguy hiểm nhất hành tinh cho tự do báo chí. Không chỉ là chết chóc, Gaza còn là minh chứng cho một sự thật đáng sợ khác: khi nhà báo bị giết, thế giới sẽ bị tước đoạt quyền được biết.

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Cuộc biểu tình với hơn 100.000 người tham gia tại London vừa qua đánh dấu bước ngoặt mới của phe cực hữu trong việc đưa vấn đề nhập cư thành trung tâm chú ý trên chính trường Anh. Mặc dù những người biểu tình khẳng định đất nước đang "bị xâm lược", nhưng đằng sau những khẩu hiệu mạnh mẽ ấy là gì? Liệu đó có phải là sự thật hay chỉ là chiến lược chính trị của một phong trào đang lớn mạnh?

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

"Buồn" và "shock" là những gì mà cộng đồng nhận xét về vụ nam sinh lớp 7 túm tóc, nhấn đầu cô giáo ngay trong lớp học ở trường THCS Đại Kim, Định Công, Hà Nội. Trớ trêu thay, vụ việc đó lại xảy ra ngay sau khi Thông tư 19 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về khen thưởng và xử phạt học sinh vừa được ban hành.

Bạn thân yêu

Bạn thân yêu

Ta thường nghe câu "Đời chẳng ai cho không ai cái gì bao giờ". Thế mà có những mối quan hệ người trao đi không hy vọng gì nhận lại, bởi hoàn cảnh người nhận như tận cùng của hoạn nạn.

Phỏng vấn một KOL

Phỏng vấn một KOL

PV: Xin chào anh KOL! Anh cho độc giả một hình dung ngắn gọn về công việc của mình được chứ?