Chiến dịch Opera: Đòn sấm sét của Tel Aviv

Bất chấp luật pháp quốc tế, ngang nhiên xâm phạm chủ quyền lãnh thổ của một quốc gia láng giềng, phớt lờ mọi lời chỉ trích của dư luận…

Thế nhưng, không ai có thể phủ nhận, cuộc tập kích mang tên Chiến dịch Opera (ngày 7-6-1981) vào lò phản ứng hạt nhân Osirak của Iraq là một trong những chiến dịch táo bạo và thành công nhất trong lịch sử quân sự thế giới cận đại.

Xuất kỳ bất ý

16h55 giờ địa phương (tức 12h55 giờ GMT) ngày Chủ Nhật ấy, 8 máy bay cường kích F-16As (4 chiếc thuộc phi đoàn 110, 4 chiếc còn lại thuộc phi đoàn 117) của Không quân Israel được lệnh xuất kích.

Mỗi máy bay này mang theo hai quả bom Mark 84 nặng 2000 pound (hơn 900 kg), cùng rất nhiều thùng dầu phụ. Từ căn cứ quân sự Etzion trên bán đảo Sinai, chúng hướng thẳng đến mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Iraq. Hộ tống phi đoàn ấy là biên đội gồm 6 tiêm kích F-15As.

Không thể tin nổi, qua 1600km, đội bay ấy không hề bị phát hiện bởi bất cứ radar phòng không nào, dù là của Jordan, Saudi Arabia hay Iraq. Đó là bởi chúng đều bay ở độ cao rất thấp, rất gần mặt đất. 

Và một câu chuyện khôi hài diễn ra, ở cuối chặng đường: Vua Hussein của Jordan nhìn thấy những chiếc máy bay ấy bay qua du thuyền của mình, khi đang nghỉ ngơi trên vịnh Aqaba. Ông nhận ngay ra phù hiệu của không quân Israel.

Chắp nối các dữ kiện, nhà vua nhanh chóng xác định: Mục tiêu của phi đội này là Iraq. Ông lập tức gọi điện cho chính phủ của mình, yêu cầu phát tín hiệu cảnh báo gấp đến nước láng giềng. Song, như một trò đùa của số mệnh, do trục trặc về đường truyền nên thông điệp ấy không bao giờ đến được địa chỉ.

Chi tiết vụ tấn công trên tạp chí TIME.
Chi tiết vụ tấn công trên tạp chí TIME.

Tiến vào không phận Iraq, phi đội Israel chia làm đôi. Hai chiếc tiêm kích F-15As tiếp tục hộ tống những chiếc F-16As. Số còn lại tỏa ra áp sát các khu căn cứ không quân của Iraq, và sẵn sàng ứng cứu. Đội hình dội bom lúc đó chỉ còn bay ở khoảng cách 30m (100 feet) cách mặt cát sa mạc, luồn qua mọi mạng lưới radar phòng ngự.

18h35 giờ địa phương (14h35 giờ GMT), phi đội chỉ còn cách lò phản ứng hạt nhân Osirak 20 km, tức là khoảng 12 dặm. Những chiếc F-16As vọt lên độ cao 2100m và bổ nhào góc 35 độ với vận tốc 1100km/h, tới tấp dội bom xuống mục tiêu. 

Từng cặp bom Mark 84 được cắt xuống, 5 giây 1 lần. 8 trong số 16 trái bom giã trúng mái vòm Osirak. Lúc đó, lực lượng phòng không Iraq mới bắt đầu kịp phản ứng.

Pháo phòng không bắt đầu nhả đạn, nhưng đã quá muộn. Phi đội tấn công, cả tiêm kích lẫn cường kích, bốc lên độ cao an toàn (12.200m) rồi quay trở về hướng Israel. Họ hạ cánh xuống căn cứ an toàn, không một chút tổn thất nào.

Cuộc tập kích chỉ diễn ra trong vòng hai phút. Đổi lại, Osirak xem như đã hoàn toàn bị vô hiệu hóa. 10 người lính Iraq và 1 chuyên gia Pháp thiệt mạng. Chiến dịch Opera đã thành công.

Ngày 19-6-1981, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ra nghị quyết lên án vụ tập kích này của Israel vào lãnh thổ Iraq "rõ ràng là hành động bạo lực xâm phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc". Đáp lại, Tel Aviv ngang ngạnh tuyên bố: Họ chỉ hành động nhằm dập tắt một mối đe dọa về hạt nhân đối với mình, và vẫn sẽ bảo vệ lãnh thổ của mình bằng mọi giá. 

Thậm chí, họ còn chỉ trích ngược lại Pháp và Ý - những nước bán cho Iraq cả công nghệ, linh kiện lẫn nguyên liệu để tiến hành xây dựng lò phản ứng Osirak ấy. 

Cơ sở lập luận của họ là đây: Iraq đã vi phạm Hiệp ước cấm phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Hơn thế, việc Iraq sở hữu công nghệ hạt nhân được Israel xem là mối đe dọa trực tiếp đối với mình.

Giữa muôn trùng vây

Đặt câu chuyện vào bối cảnh đương thời, không khó để bất cứ ai lý giải động thái cứng rắn đến vô lý ấy của Tel Aviv. 

Quốc gia Do Thái non trẻ và gần như đơn độc ấy đã bị bao vây bởi cộng đồng các quốc gia Hồi giáo Arab ngay từ khi lập quốc (năm 1948), từ một quyết định gây rất nhiều tranh cãi của các đại cường Mỹ, Anh, Pháp. 

Họ, trong thế tựa lưng vào tường, đã đương đầu và (đáng ngạc nhiên cũng như khâm phục) đánh bại mọi hành động quân sự của khối Arab. Họ là thiểu số, nhưng họ lại là kẻ mạnh. Họ chiếm được bán đảo Sinai, cao nguyên Golan, rồi dải Gaza…dựa trên sự yếu kém trong phối hợp của các kẻ địch, hết cuộc đọ sức này đến lần đối đầu khác.

Và sự hiện hữu của quốc gia ấy cũng chính là ý chí duy trì quyền lực, phân chia tầm ảnh hưởng nhằm bảo vệ lợi ích cốt lõi của các cường quốc. Đặc biệt, nước Mỹ, với khả năng tác động mạnh mẽ đến chính trường của các đại tài phiệt phố Wall gốc Do Thái, luôn tạo điều kiện thuận lợi nhất cho mọi hành động của chính quyền Tel Aviv.

Báo chí Mỹ có thể lên tiếng phản đối cuộc tập kích này, như Guardian nhấn mạnh: "Thế giới phẫn nộ với cuộc tập kích ngày 7/6/1981 của Israel", nhưng ở những góc khuất của chính trường, các chính khách Mỹ có lẽ lại có những lựa chọn khác.

Thực tế, ngoài nghị quyết lên án, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc không đưa ra được thêm biện pháp trừng phạt nào mang tính răn đe đúng nghĩa. Và thực tế, giữa nước Mỹ - quyền lực mới - với Anh và Pháp - những quyền lực cố cựu trước hai cuộc Đại chiến Thế giới ở Trung Đông, không phải không có những xung đột về lợi ích.

Chuyện Thủ tướng Anh Margaret Thatcher khi ấy gầm lên rằng: "Đây là tấm bia mộ của luật pháp quốc tế!", hay chuyện Pháp ra sức chứng minh với Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) rằng sự hợp tác Pháp - Iraq tại Osirak không đi kèm với những uy hiếp quân sự mà chỉ phục vụ các mục đích khoa học kỹ thuật cũng chỉ là phản ứng "cho có" trước một "sự đã rồi".

Từ cuối những năm 1960, Iraq đã hướng đến chương trình này. Nhưng, phải đến năm 1968, khi đảng Baath lên nắm quyền, nó mới được thúc đẩy mạnh mẽ. Đến cuối những năm 1970, thỏa thuận hợp tác Pháp - Iraq mới bắt đầu được xúc tiến. 

Năm 1981 ấy, mọi chuyện tưởng đã xuôi chèo mát mái, thì sau cuộc tấn công, tấn cả mọi tiến trình bị đẩy ngược lại. Chỉ 10 năm sau, đất nước cổ xưa này đã bị nhấn chìm trong binh lửa.   

Osirak sau vụ oanh kích.
Osirak sau vụ oanh kích.

Và câu chuyện này, khi đặt cạnh những diễn biến của dòng chảy các sự kiện quốc tế trong hiện tại, có thể cũng sẽ vẫn còn ít nhiều giá trị chiêm nghiệm.

Trong vòng nửa năm qua, không chỉ các lực lượng binh sĩ Israel tiếp tục hành động cứng rắn theo cách quen thuộc với những người láng giềng, mà người đồng minh hùng mạnh bên kia Đại Tây Dương của họ cũng không ngồi yên.

Nước Mỹ đã chính thức thừa nhận thủ đô mới của Israel là Jerusalem, đã chính thức chuyển Đại sứ quán của mình tại Israel về đó. Nước Mỹ đã, đang, và chắc chắn là sẽ làm mọi cách để chính thức thừa nhận rằng cao nguyên Golan - phần lãnh thổ Syria bị chiếm đóng - là lãnh thổ hợp pháp của Israel.

Tất cả những điều đó diễn ra, bất kể những lời khuyên can hay phản đối, của cả các đồng minh châu Âu EU lẫn những người bạn cũ trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương NATO (Thổ Nhĩ Kỳ), khối Arab (Saudi Arabia) hay ở Bắc Phi (Ai Cập).

Và đó là cách để tiến trình hòa bình Trung Đông, với giải pháp "hai nhà nước" nhằm hướng tới chuyện Palestine tồn tại hòa bình bên cạnh Israel, vẫn mãi chỉ là những tính toán rất thiếu tính khả thi… 

* Mất đến nửa giờ đồng hồ để phi đội Israel bay từ biên giới vào đến mục tiêu, nhưng theo cuốn "The Law of Armed Conflict: International Humanitarian Law in War" (D.Gary, Giáo sư Khoa báo chí trường Đại học Cambridge, năm 2010): một số binh sĩ phòng không của Iraq đã bỏ vị trí để đi ăn trưa, và đã tắt các radar.

* Theo Ze'ev Raz, người chỉ huy cuộc tấn công, các phi công Israel đã cùng nhau…đọc Kinh Thánh (của người Do Thái) qua radio, trong suốt quãng đường trở về Israel.

* Điều kỳ lạ là không quân Iraq, không hiểu vì lý do gì, cũng không cố gắng cất cánh để truy kích. Các tiêm kích F-15As phục sẵn của Israel không phải hành động, và cả quãng đường quay về của phi đội cũng khá yên bình.

* Đây cũng là vụ oanh tạc một lò phản ứng hạt nhân đầu tiên trên thế giới mà không gây ra thảm họa phóng xạ, do lò phản ứng Osirak chưa vận hành đến giai đoạn nạp nhiên liệu hạt nhân, khi bị tấn công.

Đông Quân

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?