Chiến dịch Opera: Đòn sấm sét của Tel Aviv

Bất chấp luật pháp quốc tế, ngang nhiên xâm phạm chủ quyền lãnh thổ của một quốc gia láng giềng, phớt lờ mọi lời chỉ trích của dư luận…

Thế nhưng, không ai có thể phủ nhận, cuộc tập kích mang tên Chiến dịch Opera (ngày 7-6-1981) vào lò phản ứng hạt nhân Osirak của Iraq là một trong những chiến dịch táo bạo và thành công nhất trong lịch sử quân sự thế giới cận đại.

Xuất kỳ bất ý

16h55 giờ địa phương (tức 12h55 giờ GMT) ngày Chủ Nhật ấy, 8 máy bay cường kích F-16As (4 chiếc thuộc phi đoàn 110, 4 chiếc còn lại thuộc phi đoàn 117) của Không quân Israel được lệnh xuất kích.

Mỗi máy bay này mang theo hai quả bom Mark 84 nặng 2000 pound (hơn 900 kg), cùng rất nhiều thùng dầu phụ. Từ căn cứ quân sự Etzion trên bán đảo Sinai, chúng hướng thẳng đến mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Iraq. Hộ tống phi đoàn ấy là biên đội gồm 6 tiêm kích F-15As.

Không thể tin nổi, qua 1600km, đội bay ấy không hề bị phát hiện bởi bất cứ radar phòng không nào, dù là của Jordan, Saudi Arabia hay Iraq. Đó là bởi chúng đều bay ở độ cao rất thấp, rất gần mặt đất. 

Và một câu chuyện khôi hài diễn ra, ở cuối chặng đường: Vua Hussein của Jordan nhìn thấy những chiếc máy bay ấy bay qua du thuyền của mình, khi đang nghỉ ngơi trên vịnh Aqaba. Ông nhận ngay ra phù hiệu của không quân Israel.

Chắp nối các dữ kiện, nhà vua nhanh chóng xác định: Mục tiêu của phi đội này là Iraq. Ông lập tức gọi điện cho chính phủ của mình, yêu cầu phát tín hiệu cảnh báo gấp đến nước láng giềng. Song, như một trò đùa của số mệnh, do trục trặc về đường truyền nên thông điệp ấy không bao giờ đến được địa chỉ.

Chi tiết vụ tấn công trên tạp chí TIME.
Chi tiết vụ tấn công trên tạp chí TIME.

Tiến vào không phận Iraq, phi đội Israel chia làm đôi. Hai chiếc tiêm kích F-15As tiếp tục hộ tống những chiếc F-16As. Số còn lại tỏa ra áp sát các khu căn cứ không quân của Iraq, và sẵn sàng ứng cứu. Đội hình dội bom lúc đó chỉ còn bay ở khoảng cách 30m (100 feet) cách mặt cát sa mạc, luồn qua mọi mạng lưới radar phòng ngự.

18h35 giờ địa phương (14h35 giờ GMT), phi đội chỉ còn cách lò phản ứng hạt nhân Osirak 20 km, tức là khoảng 12 dặm. Những chiếc F-16As vọt lên độ cao 2100m và bổ nhào góc 35 độ với vận tốc 1100km/h, tới tấp dội bom xuống mục tiêu. 

Từng cặp bom Mark 84 được cắt xuống, 5 giây 1 lần. 8 trong số 16 trái bom giã trúng mái vòm Osirak. Lúc đó, lực lượng phòng không Iraq mới bắt đầu kịp phản ứng.

Pháo phòng không bắt đầu nhả đạn, nhưng đã quá muộn. Phi đội tấn công, cả tiêm kích lẫn cường kích, bốc lên độ cao an toàn (12.200m) rồi quay trở về hướng Israel. Họ hạ cánh xuống căn cứ an toàn, không một chút tổn thất nào.

Cuộc tập kích chỉ diễn ra trong vòng hai phút. Đổi lại, Osirak xem như đã hoàn toàn bị vô hiệu hóa. 10 người lính Iraq và 1 chuyên gia Pháp thiệt mạng. Chiến dịch Opera đã thành công.

Ngày 19-6-1981, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ra nghị quyết lên án vụ tập kích này của Israel vào lãnh thổ Iraq "rõ ràng là hành động bạo lực xâm phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc". Đáp lại, Tel Aviv ngang ngạnh tuyên bố: Họ chỉ hành động nhằm dập tắt một mối đe dọa về hạt nhân đối với mình, và vẫn sẽ bảo vệ lãnh thổ của mình bằng mọi giá. 

Thậm chí, họ còn chỉ trích ngược lại Pháp và Ý - những nước bán cho Iraq cả công nghệ, linh kiện lẫn nguyên liệu để tiến hành xây dựng lò phản ứng Osirak ấy. 

Cơ sở lập luận của họ là đây: Iraq đã vi phạm Hiệp ước cấm phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Hơn thế, việc Iraq sở hữu công nghệ hạt nhân được Israel xem là mối đe dọa trực tiếp đối với mình.

Giữa muôn trùng vây

Đặt câu chuyện vào bối cảnh đương thời, không khó để bất cứ ai lý giải động thái cứng rắn đến vô lý ấy của Tel Aviv. 

Quốc gia Do Thái non trẻ và gần như đơn độc ấy đã bị bao vây bởi cộng đồng các quốc gia Hồi giáo Arab ngay từ khi lập quốc (năm 1948), từ một quyết định gây rất nhiều tranh cãi của các đại cường Mỹ, Anh, Pháp. 

Họ, trong thế tựa lưng vào tường, đã đương đầu và (đáng ngạc nhiên cũng như khâm phục) đánh bại mọi hành động quân sự của khối Arab. Họ là thiểu số, nhưng họ lại là kẻ mạnh. Họ chiếm được bán đảo Sinai, cao nguyên Golan, rồi dải Gaza…dựa trên sự yếu kém trong phối hợp của các kẻ địch, hết cuộc đọ sức này đến lần đối đầu khác.

Và sự hiện hữu của quốc gia ấy cũng chính là ý chí duy trì quyền lực, phân chia tầm ảnh hưởng nhằm bảo vệ lợi ích cốt lõi của các cường quốc. Đặc biệt, nước Mỹ, với khả năng tác động mạnh mẽ đến chính trường của các đại tài phiệt phố Wall gốc Do Thái, luôn tạo điều kiện thuận lợi nhất cho mọi hành động của chính quyền Tel Aviv.

Báo chí Mỹ có thể lên tiếng phản đối cuộc tập kích này, như Guardian nhấn mạnh: "Thế giới phẫn nộ với cuộc tập kích ngày 7/6/1981 của Israel", nhưng ở những góc khuất của chính trường, các chính khách Mỹ có lẽ lại có những lựa chọn khác.

Thực tế, ngoài nghị quyết lên án, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc không đưa ra được thêm biện pháp trừng phạt nào mang tính răn đe đúng nghĩa. Và thực tế, giữa nước Mỹ - quyền lực mới - với Anh và Pháp - những quyền lực cố cựu trước hai cuộc Đại chiến Thế giới ở Trung Đông, không phải không có những xung đột về lợi ích.

Chuyện Thủ tướng Anh Margaret Thatcher khi ấy gầm lên rằng: "Đây là tấm bia mộ của luật pháp quốc tế!", hay chuyện Pháp ra sức chứng minh với Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) rằng sự hợp tác Pháp - Iraq tại Osirak không đi kèm với những uy hiếp quân sự mà chỉ phục vụ các mục đích khoa học kỹ thuật cũng chỉ là phản ứng "cho có" trước một "sự đã rồi".

Từ cuối những năm 1960, Iraq đã hướng đến chương trình này. Nhưng, phải đến năm 1968, khi đảng Baath lên nắm quyền, nó mới được thúc đẩy mạnh mẽ. Đến cuối những năm 1970, thỏa thuận hợp tác Pháp - Iraq mới bắt đầu được xúc tiến. 

Năm 1981 ấy, mọi chuyện tưởng đã xuôi chèo mát mái, thì sau cuộc tấn công, tấn cả mọi tiến trình bị đẩy ngược lại. Chỉ 10 năm sau, đất nước cổ xưa này đã bị nhấn chìm trong binh lửa.   

Osirak sau vụ oanh kích.
Osirak sau vụ oanh kích.

Và câu chuyện này, khi đặt cạnh những diễn biến của dòng chảy các sự kiện quốc tế trong hiện tại, có thể cũng sẽ vẫn còn ít nhiều giá trị chiêm nghiệm.

Trong vòng nửa năm qua, không chỉ các lực lượng binh sĩ Israel tiếp tục hành động cứng rắn theo cách quen thuộc với những người láng giềng, mà người đồng minh hùng mạnh bên kia Đại Tây Dương của họ cũng không ngồi yên.

Nước Mỹ đã chính thức thừa nhận thủ đô mới của Israel là Jerusalem, đã chính thức chuyển Đại sứ quán của mình tại Israel về đó. Nước Mỹ đã, đang, và chắc chắn là sẽ làm mọi cách để chính thức thừa nhận rằng cao nguyên Golan - phần lãnh thổ Syria bị chiếm đóng - là lãnh thổ hợp pháp của Israel.

Tất cả những điều đó diễn ra, bất kể những lời khuyên can hay phản đối, của cả các đồng minh châu Âu EU lẫn những người bạn cũ trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương NATO (Thổ Nhĩ Kỳ), khối Arab (Saudi Arabia) hay ở Bắc Phi (Ai Cập).

Và đó là cách để tiến trình hòa bình Trung Đông, với giải pháp "hai nhà nước" nhằm hướng tới chuyện Palestine tồn tại hòa bình bên cạnh Israel, vẫn mãi chỉ là những tính toán rất thiếu tính khả thi… 

* Mất đến nửa giờ đồng hồ để phi đội Israel bay từ biên giới vào đến mục tiêu, nhưng theo cuốn "The Law of Armed Conflict: International Humanitarian Law in War" (D.Gary, Giáo sư Khoa báo chí trường Đại học Cambridge, năm 2010): một số binh sĩ phòng không của Iraq đã bỏ vị trí để đi ăn trưa, và đã tắt các radar.

* Theo Ze'ev Raz, người chỉ huy cuộc tấn công, các phi công Israel đã cùng nhau…đọc Kinh Thánh (của người Do Thái) qua radio, trong suốt quãng đường trở về Israel.

* Điều kỳ lạ là không quân Iraq, không hiểu vì lý do gì, cũng không cố gắng cất cánh để truy kích. Các tiêm kích F-15As phục sẵn của Israel không phải hành động, và cả quãng đường quay về của phi đội cũng khá yên bình.

* Đây cũng là vụ oanh tạc một lò phản ứng hạt nhân đầu tiên trên thế giới mà không gây ra thảm họa phóng xạ, do lò phản ứng Osirak chưa vận hành đến giai đoạn nạp nhiên liệu hạt nhân, khi bị tấn công.

Đông Quân

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.