Chết trong cạm bẫy

Cái chết của Jamal Khashoggi, nhà báo người Saudi Arabia, sống lưu vong tại Mỹ, với nhiều bài viết phản biện về tình hình Saudi Arabia và khu vực Trung Đông đang làm dấy lên nhiều đồn đoán rằng ông không chỉ là một nhà báo mà còn là một tình báo viên. 

Đúng như nhiều tờ báo mô tả, nhà báo này đã chết trong cạm bẫy của những sự rắc rối Trung Đông.

Chết trước giờ hạnh phúc

Báo Bưu điện Washington hôm 18-10 đã cho đăng bài báo được cho là cuối cùng của nhà báo người Saudi Arabia, Jamal Khashoggi, trong đó ông cảnh báo rằng các chính phủ ở Trung Đông "được quyền tự do kiểm soát để tiếp tục bịt miệng truyền thông ở mức độ ngày một tăng". 

Bài báo này xuất hiện sau hơn hai tuần nhà báo Khashoggi được nhìn thấy lần cuối, khi ông đi vào Tổng Lãnh sự quán Saudi Arabia ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), hôm 2-10 để làm thủ tục kết hôn với một phụ nữ Thổ Nhĩ Kỳ.

Hãy cùng nhìn vào nội dung của bài báo này sẽ hiểu một phần tại sao nhà báo Khashoggi lại “mất tích”. Biên tập viên Karen Attiah nói bà đã nhận được bài viết này từ phiên dịch và là trợ lý của Khashoggi một ngày trước khi ông được thông báo mất tích. 

Khashoggi bắt đầu viết cho mục ý kiến toàn cầu từ tháng 9-2017 và những bài viết của ông thường chỉ trích Thái tử Mohammed Bin Salman và sự điều hành của Quốc vương Saudi Arabia liên quan tới việc kiểm soát báo chí cũng như những chính sách thôn tính quốc gia khác. Trong bài báo, Khashoggi cảnh báo rằng, những hành động này không còn phải nhận hậu quả mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế nữa.

Bạn bè, người thân của nhà báo Jamal Khashoggi biểu tình trước Tổng Lãnh sự quán Saudi Arabia ở Istanbul.
Bạn bè, người thân của nhà báo Jamal Khashoggi biểu tình trước Tổng Lãnh sự quán Saudi Arabia ở Istanbul. 

Biên tập viên Karen Attiah, người từng nhiều lần nhận bài của Khashoggi, cho rằng, mức độ phê phán của Khashoggi ngày một tăng lên liên quan tới việc Thái tử Mohammed bin Salman sử dụng quyền lực của mình để liên kết với các “đối tác” trong và ngoài Saudi Arabia nhằm chi phối, kiểm soát các chính phủ khác ở khu vực Trung Đông. 

Khashoggi viết: “Để đạt được mục đích chính trị, ông ta sẵn sàng dùng mọi chính sách ngăn cản việc tiếp cận internet hòng ngăn chặn, kiểm soát chặt chẽ thông tin phản hồi tới người dân. Điều này còn giúp che giấu ý đồ thực sự của Saudi Arabia và các nước đồng minh của Saudi Arabia trong mục tiêu thực sự đối với cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố mà Saudi Arabia là nước đứng đầu ở khu vực... chỉ là để giành quyền kiểm soát, chi phối... Đẩy "thế giới Arab đối mặt với một bức màn sắt được dựng lên không chỉ bởi các nhân tố bên ngoài mà còn thông qua các lực lượng đang tranh giành quyền lực ở bên trong”.

Sau bài báo của tờ Bưu điện Washington, Tổng thống Donald Trump bắt đầu chỉ trích Saudi Arabia, dù trước đó vẫn luôn ủng hộ Saudi Arabia bởi những hợp đồng “béo bở” về vũ khí, công ăn việc làm cho nửa triệu người Mỹ, cũng như vai trò quan trọng của Saudi Arabia trong chiến lược của Mỹ ở Trung Đông. 

Ngày 18-10, Tổng thống Trump tuyên bố, giờ đây ông tin rằng nhà báo Khashoggi đã chết, đồng thời cảnh báo về "những hậu quả hết sức nghiêm trọng" nếu Saudi Arabia được chứng minh là phải chịu trách nhiệm.

Đây là giọng điệu cứng rắn nhất của chính quyền Tổng thống Trump đối với đồng minh Saudi Arabia kể từ khi bắt đầu xảy ra sự việc. Hiện, cả Thổ Nhĩ Kỳ lẫn Mỹ đều chưa chính thức công khai khẳng định rằng Khashoggi đã chết hay chính thức tuyên bố buộc tội Riyadh. 

Nhưng, việc cho các cơ quan chức năng “rò rỉ” một phần thông tin lên các trang báo thân chính phủ về nhân thân của các nghi can, trong đó có quan chức an ninh Saudi Arabia Maher Abdulaziz Mutreb, nhân vật thân cận với Thái tử với hàm ý đây là nhân vật chỉ đạo vụ giết hại đã cho thấy quan điểm của Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ trong vụ việc này.

Khá nhiều nhà hoạt động nhân quyền lên tiếng về vụ việc này.
Khá nhiều nhà hoạt động nhân quyền lên tiếng về vụ việc này.      

Cái chết của nhà báo này cơ bản là đã rõ. Như các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ nói, ông là nạn nhân của một nhóm đặc vụ Saudi Arabia, vì ông từ chối không chịu về nước. 

Đúng như tờ Washington Post dẫn lời một số bạn bè của nhà báo này mô tả, trong khoảng 4 tháng trở lại đây, các quan chức cao cấp của Saudi Arabia thân cận với Thái tử Mohammed Bin Salman đã động viên ông về nước, hứa bảo vệ an toàn và thu xếp cho ông một công việc tốt nhưng ông đã từ chối... và hậu quả được tiên đoán trước đã xảy ra.

Ai đang trục lợi ai?

Một cuộc chiến ngoại giao là mầm mống cho một cuộc khủng hoảng mới ở Trung Đông dường như đã bắt đầu khi mà Chính phủ Saudi Arabia và Thái tử Mohammed bin Salman, đã phủ nhận sự liên quan. Chưa rõ Saudi Arabia có dám “trảm tướng” để “cứu chúa” nhằm tìm cách tháo ngòi nổ cuộc khủng hoảng ngoại giao quốc tế đang lan rộng ra khắp Trung Đông hay không?

Nước Mỹ cần Saudi Arabia bởi những lợi ích chung rất lớn. Cho nên, cũng không ít người hoài nghi, tuyên bố “quay 180 độ” của Tổng thống Trump chỉ là con bài chính trị. 

Chẳng vậy mà không phải ngẫu nhiên, ngay sau khi xảy ra sự việc, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã lên đường đến Riyadh gặp Vua Salman và Thái tử Mohammed Bin Salman, sau đó sang Ankara gặp Ngoại trưởng Mevlut Cavusoglu và Tổng thống Recep Tayyip Erdogan. 

Điều đáng lưu ý như báo New York Times ngày 18-10 đưa tin, ngay sau khi ông Pompeo đến Riyadh, tài khoản của Bộ Ngoại giao Mỹ đã tăng lên 100 triệu USD do Saudi Arabia  chuyển vào.

Không chỉ có Mỹ muốn “trục lợi” trên số phận một nhà báo được coi là đã bị giết hại. Các phân tích của nhiều tờ báo cũng chỉ ra, chính Thổ Nhĩ Kỳ cũng muốn trục lợi như vậy. 

Việc các cơ quan an ninh của chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ sở hữu những bằng chứng liên quan đến Saudi Arabia trong vụ việc nhà báo Khashoggi khiến ông Erdogan có một vị thế hoàn hảo để đạt được những sự nhượng bộ từ Riyadh. 

Đặc biệt, chiến lược ngoại giao bảo vệ mối quan hệ hợp tác với Saudi Arabia của chính quyền Tổng thống Trump khiến Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ có ảnh hưởng chi phối tới Saudi Arabia mà còn cả với Mỹ. 

Mỗi lần Thổ Nhĩ Kỳ "nhỏ giọt" thông tin, mỗi một báo cáo rằng cảnh sát Thổ Nhĩ Kỳ có đoạn thu âm về vụ sát hại nhà báo Saudi Arabia, rằng ông Khashoggi đã bị tra tấn trước khi bị giết, rằng có 15 người Saudi Arabia đã đến và rời đi vào ngày mà nhà báo này biến mất... đều là một thông điệp mà Ankara muốn gửi đến Riyadh và Washington, rằng Thổ Nhĩ Kỳ có thể là ngòi nổ làm cho Trung Đông dậy sóng, hoặc cũng có thể là người kiến tạo giúp ổn định tình hình.

Các nhà báo Saudi Arabia biểu thị tình đoàn kết với nhà báo Jamal Khashoggi.
Các nhà báo Saudi Arabia biểu thị tình đoàn kết với nhà báo Jamal Khashoggi. 

Sự thật vùi lấp và lý thuyết một trò chơi

Sự thật rất có thể một lần nữa lại bị vùi lấp bởi lợi ích. Cái chết của một nhà báo dám tố cáo sự bẩn thỉu trong chính trị một lần nữa có thể bị vùi lấp bởi lợi ích của các quốc gia. Song, cái chết ấy gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về những bất ổn do chính con người tạo ra để lấy cớ thôn tính và chi phối độc lập chủ quyền quốc gia khác.

Theo các chuyên gia nghiên cứu về Trung Đông, nguyên nhân sâu xa hơn việc cần phải “bịt miệng” một nhà báo chính là lo ngại về khả năng thông tin “khủng” của Khashoggi có thể làm lung lay chiếc ghế của Thái tử Salman. 

Những nghiên cứu của các chuyên gia cho biết: Khashoggi biết rõ chuyện “thâm cung bí sử” của Hoàng gia Saudi Arabia. Bởi, Khashoggi không chỉ là nhà báo mà còn là người gần gũi với bộ tộc Turki - bộ tộc cạnh tranh với bộ tộc đang lãnh đạo hoàng gia.

Ngoài ra, còn một giả thiết khác khá chắc chắn là Khashoggi từng viết trên tờ Washington Post rằng, ông biết một số điều về sự liên quan của Saudi Arabia đối với vụ khủng bố tấn công Trung tâm thương mại thế giới (WTC) tại New York ngày 11-9-2001.

Người ta nghi ngờ rằng, Khashoggi còn có thể biết nhiều hơn nhưng chưa công bố. Các chuyên gia nhận định, một nhà báo biết quá nhiều mà không “ẩn dật” chính là lý do ông phải chết.

Một số chuyên gia Arab chuyên nghiên cứu về các vấn đề liên quan tới những phần tử thánh chiến (yêu cầu giấu tên) cho biết: “Jamal Khashoggi chỉ là một phần của “trò chơi” do CIA điều khiển từ đầu đến cuối”. 

Nguồn tin này tiết lộ: “Jamal Khashoggi rốt cuộc là một nhân viên tình báo đội lốt nhà báo. Nếu ông ấy không còn sống, ông ấy chính là nạn nhân của một trò chơi, nơi mà một số cơ quan báo chí và tình báo luôn có “sự hòa nhập lẫn nhau”. Và điều mà ông ta không bao giờ có thể tưởng tượng được, đó là sẽ có ngày cuộc chơi này làm hại chính bản thân mình”.

Phúc Vinh

Các tin khác

Những con đường quanh co bên hàng rào đá

Èze - xứ sở của đá

Nói tới nước Pháp, người ta thường trầm trồ trước những kiến trúc tráng lệ luôn thách thức vượt thời gian. Nhưng ẩn sau vẻ hào nhoáng ấy, vẫn có những ngôi làng cổ giữ được nét đẹp nguyên sơ, mà nếu đặt chân đến, du khách như lạc vào một vùng ký ức xưa cũ. Èze chính là một trong những ngôi làng đó.

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

"Đến Ý rồi mới cảm nhận được rằng chỉ một ánh nhìn thôi cũng như đã đi qua ngàn năm lịch sử". Có người lại nói nước Ý ngày nay giống như một bức tranh thêu hai mặt tuyệt mỹ. Một mặt là những lâu đài, cung điện, nhà thờ và đền đài, lăng tẩm cổ xưa, mang hơi thở ngàn năm bên cạnh các hồ lớn, dòng sông; một mặt lại là ánh đèn điện rực rỡ của thành phố hiện đại đang không ngừng chuyển động.

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.