“Bóng ma” súng đạn ở Mỹ: Ác mộng chưa có hồi kết

Thời gian gần đây, các vụ xả súng xảy ra liên tiếp khiến xã hội Mỹ trở nên bất ổn. Thống kê của Liên Hiệp Quốc cho thấy, không một quốc gia nào trên thế giới phải đối mặt với tỉ lệ bạo lực súng đạn cao như Mỹ.

Bất chấp mọi nỗ lực thắt chặt các quy định kiểm soát, súng đạn dường như ngày càng phổ biến ở Mỹ. Trong bối cảnh “xứ cờ hoa” vẫn chưa thể thông qua hai dự luật kiểm soát súng đạn đã được Hạ viện nhất trí từ tháng 2-2019, thứ vũ khí chết người này đang dần trở thành một dạng “bóng ma” đáng sợ và đầy ám ảnh.

Bóng ma ám ảnh

Ngày 31-8 (giờ địa phương), một vụ xả súng đã khiến hai thành phố Midland và Odessa rung chuyển, cướp đi sinh mạng của 5 người và làm bị thương hàng chục người khác.

Súng đạn ngày càng phổ biến ở Mỹ, dần trở thành một dạng “bóng ma” đầy ám ảnh.

Súng đạn ngày càng phổ biến ở Mỹ, dần trở thành một dạng “bóng ma” đầy ám ảnh.

Trước đó chưa đầy một tháng, trong vòng 13 tiếng đã diễn ra hai vụ xả súng đẫm máu, lần lượt tại siêu thị Walmart ở thành phố El Paso (Texas), khiến ít nhất 22 người thiệt mạng và khoảng 40 người bị thương, và tại khu giải trí ở Dayton, bang Ohio khiến 36 nạn nhân đổ máu. Những vụ việc mới nhất này đã phản ánh mức độ nguy hiểm tăng rất nhanh của vấn nạn súng đạn ở Mỹ.

Tính từ đầu năm đến nay, tại Mỹ đã xảy ra gần 260 vụ xả súng, cướp đi sinh mạng của hơn 500 người và làm bị thương ít nhất 2.000 người. Những con số này có thể tiếp tục tăng khi còn 4 tháng nữa mới hết năm 2019.

Trước năm 2000, khoảng cách giữa những vụ xả súng lên đến 6 tháng. Thế nhưng, khoảng cách này ngày càng thu hẹp khi hiện nay, trung bình cứ 5-6 tuần lại xảy ra một vụ tấn công. Độ tuổi những tay súng của Mỹ đang trẻ hóa khi xuất hiện những thanh niên chỉ mới ngoài 20 tuổi, trong khi đó địa điểm xả súng biến động theo thời gian và có vẻ phụ thuộc vào... sở thích của các tay súng.

Đáng chú ý, Mỹ chiếm chưa tới 5% dân số toàn cầu, nhưng sở hữu khoảng 45% vũ khí tư nhân của thế giới. Và con số 3 vụ xả súng trong tháng 8-2019 vừa qua đã tiếp thêm dầu vào lửa, chính thức hâm nóng lại chủ đề kiểm soát súng đạn, đặt ra yêu cầu đến lúc nước Mỹ cần nghiêm túc hơn đối với vấn đề này.

Có ý kiến cho rằng, nhịp độ bạo động súng đạn tại Mỹ càng ngày càng gia tăng, và nhiều vụ này gần đây có liên hệ đến kỳ thị chủng tộc với tư tưởng “người da trắng thượng đẳng”.

Ví dụ như, bản tuyên ngôn của tay súng ở El Paso kêu gọi người Mỹ trắng chống lại “sự xâm lăng” của dân nhập cư, phỉ báng và kêu gọi bạo động với chính nhóm người này. Thú vị hơn, kẻ xả súng đã lấy cảm hứng từ ngôn ngữ thù địch của chính Tổng thống Mỹ khi miêu tả người nhập cư là “kẻ xâm lược tràn vào Mỹ” - một thuật ngữ mà ông Trump thường xuyên sử dụng để tranh luận về bức tường biên giới Mỹ - Mexico.

Hắn còn dựa trên những phản biện tranh cử của ông Trump để đưa ra các ý tưởng phân cực chính thống và đề cập tới những người từng bị đẩy ra rìa của xã hội Mỹ.

Thế nhưng, lý do thực sự nằm sau Hiến pháp Mỹ, vốn cho phép người dân được sở hữu súng đạn, và khó có thể bị “đảo ngược” vì cần phải được thông qua tại cả Hạ viện và Thượng viện.

Năm 2008, Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ những quy định hạn chế quyền sở hữu súng với phán quyết khẳng định quyền sở hữu súng, bao gồm quyền giữ súng đã lên đạn để tự vệ. Dư luận kêu gào thảm thiết, nhưng chính quyền Washington có vẻ bất lực và luôn tìm cách trốn tránh trách nhiệm. Phản ứng tiêu biểu của đảng Cộng hòa chỉ là tỏ ra buồn rầu, thương tiếc các nạn nhân và lên án hung thủ.

Nhịp độ bạo động súng đạn tại Mỹ gia tăng, cùng với sự trẻ hóa của những tay súng.

Nhịp độ bạo động súng đạn tại Mỹ gia tăng, cùng với sự trẻ hóa của những tay súng.

Cũng dễ hiểu khi mà ngành công nghiệp súng đạn có ảnh hưởng tới chính trị vô cùng to lớn, khi mà kinh doanh vũ khí đem lại siêu lợi nhuận. Có rất ít những thay đổi về luật quản lý súng đạn ở tầm quốc gia trong nhiều năm qua do vị thế của đảng Cộng hòa nhận được sự chống lưng mạnh mẽ của giới cử tri ủng hộ quyền sở hữu súng đạn, cũng như ngành công nghiệp súng đạn vận động hành lang rất dữ dội.

Chưa một lần nào các chính khách Cộng hòa đổ lỗi cho sự lan tràn súng đạn tại Mỹ, mà thường hùng hồn tuyên bố cấm súng đạn không thay đổi được gì cả.

Phe Cộng hòa lấy những luận điệu kiểu này từ Hiệp hội Súng trường quốc gia Mỹ (NRA) - tổ chức sẵn sàng ngăn chặn bất kỳ nỗ lực kiểm soát, cấm súng đạn nào, đồng thời cung cấp cho họ rất nhiều tiền thông qua các quỹ tranh cử.

Cứ sau mỗi vụ xả súng, NRA mở chiến dịch vận động ủng hộ súng đạn; thế nên, các dự luật của Nhà Trắng đưa ra đều bị “treo” là điều không tránh khỏi. Với khả năng chi phối những quyết sách nhằm kiểm soát súng đạn, NRA sẽ không dễ dàng từ bỏ hay thu hẹp quy mô ngành kinh doanh đầy lợi nhuận này. Đối với các chính trị gia có khuynh hướng ủng hộ việc gia tăng kiểm soát súng đạn, NRA sẽ tìm cách để loại bỏ họ ra khỏi hệ thống chính trị.

Mâu thuẫn dai dẳng

NRA được đánh giá như là một thế lực chính trị có thể tác động tới lá phiếu của cử tri. NRA đã châm ngòi cho cuộc tranh cãi ngày càng gay gắt giữa phe hậu thuẫn quyền sở hữu súng đạn và phe ủng hộ siết chặt mọi quy định.

Giới quan sát cho rằng, mâu thuẫn này đã và đang trở thành công cụ chính trị để các bên đổ lỗi và chèn ép nhau vào thời điểm đảng Dân chủ và Cộng hòa khởi động chiến dịch tranh cử cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2020. Số lượng ứng viên Dân chủ tập trung về kiểm soát súng đạn nhiều nhất từ trước tới nay với việc kêu gọi chống lại bạo lực liên quan tới súng đạn và cam kết chống lại các hoạt động của NRA.

NRA đã châm ngòi cho cuộc tranh cãi gay gắt giữa phe hậu thuẫn quyền sở hữu súng đạn và phe ủng hộ siết chặt mọi quy định.
NRA đã châm ngòi cho cuộc tranh cãi gay gắt giữa phe hậu thuẫn quyền sở hữu súng đạn và phe ủng hộ siết chặt mọi quy định.

Phe Dân chủ lao vào công kích Tổng thống Trump, cáo buộc ông chủ Nhà Trắng “truyền cảm hứng” cho chủ nghĩa cực đoan thông qua những phát ngôn đầy thù địch.

Đồng thời, họ chỉ trích Thượng viện “làm việc không ra gì”, lên án chính sách nhập cư cứng rắn của ông Trump là yếu tố khiến nảy sinh tâm lý thù hận của một bộ phận người dân.

Trong khi đó, các đồng minh của Donald Trump ngay lập tức bác bỏ, cho rằng đối thủ chính trị của Tổng thống đang cố khai thác “bi kịch súng” để phục vụ tham vọng chính trị của họ. Vô hình trung, câu chuyện bạo lực súng đạn càng khoét sâu thêm sự chia rẽ nội bộ ở nước Mỹ.

Thực tế cho thấy, bất chấp bối cảnh mật độ các vụ xả súng đang ngày càng dày lên thì Chính phủ Mỹ vẫn chưa thực sự triển khai được một chính sách nào hiệu quả để ngăn chặn những thảm kịch súng đạn trong tương lai.

Tổng thống Donald Trump luôn đổ lỗi cho các thông tin bạo lực cực đoan tràn lan trên các nền tảng mạng xã hội đã tác động rất lớn đến tâm trí rối loạn của những tay súng, đặc biệt là thanh thiếu niên, từ đó làm gia tăng nhanh chóng số lượng và mức độ các vụ xả súng.

Tổng thống Donald Trump từng đe dọa phủ quyết hai dự luật liên quan đến kiểm soát súng đạn do Hạ viện thông qua.

Tổng thống Donald Trump từng đe dọa phủ quyết hai dự luật liên quan đến kiểm soát súng đạn do Hạ viện thông qua.

Ông chủ Nhà Trắng cũng chỉ trích các đạo luật súng đạn nghiêm khắc tại các nước như Pháp và Anh, cho rằng các vụ tấn công có thể ngăn chặn được nếu người dân được trang bị vũ khí.

Trái ngược với chính quyền Trump, đảng Dân chủ mới đây đã có một bước đi chưa từng có trong tiền lệ. Hạ viện thông qua hai dự luật liên tiếp liên quan đến bạo lực súng đạn, cho phép mở rộng việc kiểm tra lý lịch đối với gần như mọi trường hợp mua bán súng và kéo dài thời gian xem xét kiểm tra thông tin đối với hoạt động mua bán súng từ 3 đến 10 ngày.

Dù vậy, tới nay Tổng thống Trump và Thượng viện vẫn không đả động tới hai dự luật. Theo ông Trump, các ý kiến nghị sĩ Dân chủ chưa hợp lý trong bối cảnh Mỹ phải chịu các mối đe dọa quân sự, và sẽ không làm thay đổi được Hiến pháp. Tổng thống Mỹ còn đe dọa phủ quyết nếu hai dự luật này được Quốc hội thông qua.  

Rõ ràng, sự chia rẽ sâu sắc giữa hai đảng là Dân chủ - nắm Hạ viện, và Cộng hòa - kiểm soát Thượng viện khiến chính giới Mỹ khó lòng tìm được tiếng nói chung. Có vẻ câu chuyện bạo lực súng đạn ở nước Mỹ đang bị “mắc kẹt” trong vòng xoáy của lợi ích nhóm và chia rẽ đảng phái. Nhiều ý kiến lo ngại một khi cục diện chính trường Mỹ còn trong thế đối trọng như hiện nay thì cuộc tranh cãi siết chặt sở hữu súng đạn được xới lên sau mỗi vụ xả súng nhiều khả năng lại sa vào lối mòn bế tắc.

Không ai biết, cho đến khi nào Mỹ mới kiểm soát được “bóng ma” súng đạn. Chỉ có một điều chắc chắn: việc Tổng thống Trump cứ mãi lặng im sẽ khiến uy tín của ông suy giảm trong bối cảnh cuộc chạy đua vào Nhà Trắng đang trở nên gấp rút.

Hồng Hạnh - Nguyễn Tuyết

Các tin khác

Những con đường quanh co bên hàng rào đá

Èze - xứ sở của đá

Nói tới nước Pháp, người ta thường trầm trồ trước những kiến trúc tráng lệ luôn thách thức vượt thời gian. Nhưng ẩn sau vẻ hào nhoáng ấy, vẫn có những ngôi làng cổ giữ được nét đẹp nguyên sơ, mà nếu đặt chân đến, du khách như lạc vào một vùng ký ức xưa cũ. Èze chính là một trong những ngôi làng đó.

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

"Đến Ý rồi mới cảm nhận được rằng chỉ một ánh nhìn thôi cũng như đã đi qua ngàn năm lịch sử". Có người lại nói nước Ý ngày nay giống như một bức tranh thêu hai mặt tuyệt mỹ. Một mặt là những lâu đài, cung điện, nhà thờ và đền đài, lăng tẩm cổ xưa, mang hơi thở ngàn năm bên cạnh các hồ lớn, dòng sông; một mặt lại là ánh đèn điện rực rỡ của thành phố hiện đại đang không ngừng chuyển động.

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.