Bi kịch của những "thợ cày 4.0"

Khi cuộc chơi kết thúc, liệu người cày game thuê còn lại gì ngoài đôi tay mỏi mệt, một trí óc rã rời và một tương lai mờ mịt?

Con đường không lối thoát?

Trên con phố Lê Thanh Nghị (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội), khi chúng tôi bước vào một quán game, cảm nhận ban đầu là không khí đặc quánh mùi thuốc lá, mồ hôi, đồ ăn nhanh và cà phê nguội. Căn phòng chật chội, chỉ vừa đủ không gian để kê san sát những bộ máy tính cấu hình cao, màn hình rực sáng phản chiếu những pha combat căng thẳng. Ánh đèn led nhấp nháy từ bàn phím cơ, chuột gaming tạo ra một thứ ánh sáng lạnh lẽo, đối lập với không gian u tối và ngột ngạt.

Hàng chục thanh niên cúi gằm mặt vào màn hình, tay lướt nhanh trên bàn phím, chuột liên tục click không ngừng nghỉ. Không khí im lặng đến mức chỉ có thể nghe thấy tiếng gõ phím lạch cạch, tiếng chuột nhấp liên hồi và thỉnh thoảng là tiếng hét đầy bực tức khi một trận đấu thất bại. Một số người cắn chặt môi vì căng thẳng, mắt đỏ ngầu vì thiếu ngủ, có người đeo tai nghe kín đầu để tập trung cao độ, mặc cho xung quanh chẳng khác gì một chiến trường ảo.

Góc phòng là chồng giấy mì tôm chưa kịp vứt đi, lon nước tăng lực bò húc, sting vứt ngổn ngang dưới sàn nhà. Đối với những "thợ cày", bữa ăn thường chỉ là vài gói bim bim, một lon nước tăng lực, hoặc "sang" hơn, họ gọi tạm một suất cơm hộp nhưng cũng chỉ ăn vội rồi tiếp tục chơi. Không ai dám rời màn hình quá lâu, bởi mỗi trận đấu đều là tiền, là thứ quyết định ngày hôm đó họ kiếm được bao nhiêu.

Có những người đã ngồi lỳ ở đây suốt 10 - 12 tiếng đồng hồ, đôi mắt trũng sâu vì thiếu ngủ, bàn tay tê cứng vì hoạt động liên tục. Một số người thi thoảng vươn vai, nhưng cũng chỉ là vài động tác qua loa rồi lại dán mắt vào màn hình. Cái vòng lặp này diễn ra mỗi ngày, không có ngày nghỉ, không có kỳ nghỉ lễ, bởi chỉ cần ngừng chơi, họ sẽ mất đi thu nhập ít ỏi của mình.

Trong căn phòng ấy, có người đang sung sướng vì vừa hoàn thành một hợp đồng lớn, nhưng cũng có kẻ thất thần vì thua sạch số tiền vừa kiếm được trong một trận cá cược. Ở nơi này, những giấc mơ về cuộc sống giàu sang nhờ game dần bị sự thật phũ phàng bóp nghẹt, chỉ còn lại sự mệt mỏi, chán chường và một tương lai mờ mịt.

Cày game thuê thực chất là việc người chơi dùng kỹ năng của mình để nâng cấp tài khoản game cho khách hàng, giúp họ đạt thứ hạng cao trong các trò chơi trực tuyến như Liên Quân, Liên Minh Huyền Thoại, PUBG, hay Valorant… Mỗi tài khoản được cày có thể mang lại từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng, nhưng để có thu nhập tạm ổn, các "thợ cày" phải thức trắng đêm, chơi từ 12-16 tiếng/ngày.

Không ít bạn trẻ ban đầu xem đây như một nghề tay trái, một cách kiếm thêm thu nhập trong lúc rảnh rỗi. Thế nhưng, nhiều người dần bị cuốn vào vòng xoáy của những trận đấu không hồi kết, bỏ bê việc học, công việc chính, thậm chí từ bỏ cả những ước mơ và hoài bão khác. Đối với một số người, cày game thuê không chỉ là một thú vui kiếm tiền, mà trở thành một công việc toàn thời gian. Việc này dẫn đến hệ quả là họ ngày càng phụ thuộc vào nó, mất đi sự linh hoạt trong lựa chọn nghề nghiệp và khả năng phát triển bản thân.

Nguyễn Văn Thắng (22 tuổi, Uông Bí, Quảng Ninh) từng bỏ ngang đại học để theo đuổi nghề này, chia sẻ: "Ban đầu em nghĩ đơn giản là vừa chơi vừa kiếm tiền, nhưng càng về sau càng thấy kiệt sức. Công việc không ổn định, lúc có lúc không, mà suốt ngày ngồi lì trước màn hình khiến sức khỏe ngày càng sa sút. Bây giờ thực sự em rất bế tắc không biết mình sẽ làm gì, làm được gì nữa".

Bên cạnh những vấn đề về sức khỏe, cày game thuê còn là một nghề bấp bênh. Không phải lúc nào cũng có đơn đặt hàng đều đặn, thu nhập phụ thuộc vào nhu cầu của thị trường và khả năng cạnh tranh với những "thợ cày" khác. Hơn nữa, do tính chất phi chính thống, công việc này không có chế độ bảo hiểm, không có quyền lợi lao động, và hoàn toàn không có bất kỳ sự đảm bảo nào về mặt tài chính trong tương lai.

Ngoài ra, không phải ai cũng có đủ năng lực để trụ vững trong nghề này. Để đạt được cấp độ chơi cao và cày game hiệu quả, đòi hỏi kỹ năng tốt, khả năng phản xạ nhanh và sự kiên trì. Tuy nhiên, ngay cả những game thủ giỏi nhất cũng không thể duy trì phong độ mãi mãi. Việc liên tục đối mặt với áp lực thành tích, sự cạnh tranh khốc liệt giữa các "thợ cày" khiến không ít người rơi vào trạng thái căng thẳng, kiệt quệ về cả tinh thần lẫn thể chất.

Không những vậy, nghề cày game thuê đối mặt với rủi ro pháp lý. Một số game cấm hình thức này vì ảnh hưởng đến sự cân bằng của trò chơi, dẫn đến việc nhiều tài khoản bị khóa hoặc thu hồi. Hơn thế nữa, các giao dịch liên quan đến việc mua bán tài khoản game cũng tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo, khiến nhiều người rơi vào tình trạng mất trắng công sức mà không có cách nào khiếu nại. Bên cạnh đó, một số "thợ cày" còn bị các trung gian ép giá, nhận được thù lao ít ỏi so với công sức họ bỏ ra, nhưng lại không có tiếng nói trong việc thương lượng hay bảo vệ quyền lợi của mình.

"Em đã nhiều lần bị khóa tài khoản do chơi game bất hợp pháp, không những mình không nhận được công cày mà còn bị khách hàng phạt. Lúc đó cũng chẳng biết làm gì, không biết kêu đến ai để đòi lại tiền. Em nghĩ chơi giải trí thì được chứ không nên coi nó là một nghề vì có quá nhiều rủi ro", Hoàng Minh Thắng - một "thợ cày" chia sẻ.

Ngoài những khó khăn về tài chính và pháp lý, nghề cày game thuê còn ảnh hưởng đến kỹ năng xã hội của người chơi. Việc dành phần lớn thời gian trước màn hình khiến họ dần xa lánh thế giới thực, giảm tương tác với gia đình, bạn bè. Dần dần, họ mất đi các mối quan hệ quan trọng, khả năng giao tiếp cũng bị hạn chế, dẫn đến cuộc sống ngày càng cô lập. Điều này khiến nhiều người dù muốn rời bỏ nghề cũng không biết bắt đầu từ đâu, vì họ đã mất đi nhiều cơ hội học tập, rèn luyện kỹ năng và định hướng nghề nghiệp từ trước đó.

Rõ ràng, cày game thuê không đơn thuần là một nghề tay trái vô hại, mà còn là một con đường tiềm ẩn nhiều rủi ro, có thể khiến người trẻ lạc lối nếu không biết điểm dừng.

Hậu quả khôn lường

"Cày game" không chỉ chịu ảnh hưởng về sức khỏe mà còn đối diện với nhiều nguy cơ khác. Việc ngồi lâu, thiếu vận động dẫn đến bệnh cột sống, béo phì, suy giảm thị lực. Nhiều người còn bị rối loạn giấc ngủ, căng thẳng, thậm chí trầm cảm, đột quỵ vì áp lực thành tích và thời gian làm việc quá sức.

Không chỉ vậy, nhiều "thợ cày" còn bị cuốn vào những cạm bẫy như cờ bạc, cá độ hoặc bị các chủ lò ép giá, bóc lột sức lao động. Một số người còn tham gia giao dịch tài khoản game bất hợp pháp, có nguy cơ dính vào các vụ lừa đảo.

Trần Minh H. (24 tuổi, Dịch Vọng, Cầu Giấy, Hà Nội) là một ví dụ điển hình. Ban đầu, H. chỉ cày game thuê để kiếm thêm thu nhập, nhưng dần dần, cậu bị lôi kéo vào các trận cá cược, đặt tiền vào những ván đấu có tính may rủi. Khi thua lỗ, H. vay mượn từ bạn bè, thậm chí cả các tổ chức cho vay nặng lãi để gỡ gạc. Cuối cùng, nợ nần chồng chất, H. không chỉ mất tiền mà còn đánh mất cả sự tin tưởng từ gia đình, bạn bè, rơi vào khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng.

Xa hơn nữa, nghề cày game thuê có thể tạo ra sự lệ thuộc vào thế giới ảo, khiến người chơi dần đánh mất khả năng định hướng tương lai. Theo thống kê từ Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), có sự gia tăng số lượng thanh thiếu niên nghiện game đến khám và điều trị tại viện. Mỗi tháng có nhiều thanh thiếu niên đến khám vì nghiện game, trong đó có 3-4 trẻ phải nhập viện điều trị. Lứa tuổi nghiện game chủ yếu là từ 10-24 tuổi. Đa số các em nhập viện trong tình trạng nặng, chơi game lâu năm, có các rối loạn cảm xúc, hành vi kèm theo.

Bác sĩ Nguyễn Văn Dũng, Phó viện trưởng Viện Tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai, cho biết: "Nghiện game không đơn thuần là một vấn đề tâm lý, mà thực chất là một bệnh lý của não bộ, gây ra những thay đổi cả về thể chất lẫn tinh thần cho người mắc."

Bác sĩ Dũng cho biết thêm, các nhà khoa học phân chia mức độ chơi game thành bốn cấp độ: Mức độ 1, chơi trong thời gian ngắn, không gây ra bất kỳ ảnh hưởng nào. Còn ở mức độ 2 chơi trong các dịp nghỉ lễ, nghỉ hè nhưng không tác động tiêu cực đến sức khỏe. Sang đến mức độ 3 là lạm dụng game để thay thế các hoạt động khác, bắt đầu xuất hiện những biến đổi về tâm lý và thể chất như mệt mỏi, rối loạn ăn uống, mất ngủ. Nguy hiểm nhất là nghiện game, khi đó người chơi hoàn toàn phụ thuộc vào việc chơi. Khi không được chơi, người nghiện trở nên bồn chồn, bất an, cáu gắt, thậm chí có thể có những hành vi tiêu cực.