Bầy chuột trên con tàu đắm

Có lẽ mấy ai biết, Adolf Hitler đã quyết định thực hiện ý tưởng tự sát với một tâm thế giằng xé đến như thế nào. Đã tròn 75 năm kể từ phút giây huy hoàng của lương tri nhân loại, khi bóng tối của chủ nghĩa phát-xít Đức chính thức bị xóa tan trong khoảnh khắc người chiến sĩ Hồng quân Liên Xô cắm lá cờ đỏ lên nóc tòa nhà Quốc hội Đức ở Berlin. Adolf Hitler - tai ách khủng khiếp nhất của loài người trong thế kỷ XX - đã tự sát từ trước đó.

Song, mấy ai biết, ông ta đã quyết định thực hiện ý tưởng đó với một tâm thế giằng xé đến như thế nào.

Cơn thịnh nộ của Hitler

"Hắn ta - Hermann Goering, hắn ta đã làm phản. Hắn ta đã bỏ rơi cả tôi lẫn Tổ quốc. Hắn ta đã tiếp xúc với kẻ thù sau lưng tôi. Hắn ta đã kháng lệnh tôi mà rút về (tổng hành dinh SS) tại Berchtesgaden, và ở đó, hắn ta gửi cho tôi một bức điện bất kính. Đó là một tối hậu thư! Một tối hậu thư khẩn cấp. Bây giờ, tôi không còn gì nữa cả. Tôi đã lãnh đủ. Không ai còn trung kiên, không ai còn sống theo danh dự, không còn nỗi thất vọng nào lớn hơn. Không có sự phản bội nào mà tôi chưa bị trải qua, nhưng lần này vượt trên mọi lần khác. Không còn gì nữa cả! Tôi đã bị đối xử tồi tệ theo mọi cách. Tôi đã ra lệnh bắt giữ Goering, với tội danh "phản bội Đế chế". Tôi đã tước hết tất cả mọi chức vụ của hắn ta, và trục xuất hắn ra khỏi mọi biên chế…".

Đó là những gì Hitler gầm thét lên về Hermann Goering - người từng nghiễm nhiên được chính ông ta chỉ định làm kẻ kế vị mình, trước mặt hai nhân chứng là Đại tướng Không quân Đức Quốc xã Ritter von Greim và người nữ phi công Hanna Reitsch, vào đêm 26/4/1945. Theo lời kể của họ, và được tác giả William L.Shirer ghi lại cặn kẽ trong cuốn Lịch sử Đức Quốc xã - sự trỗi dậy và suy tàn của Đế chế thứ ba, Hitler đã nói những lời ấy với "da mặt giật giật và hơi thở dồn dập", trước khi phong Ritter von Greim làm Tư lệnh Không quân thay cho vị trí của kẻ vừa bị truất phế.

Goering - Thống chế Đế chế. Goering - nhân vật số 2 của chế độ Đức Quốc xã. Goering - chiến hữu thân thiết, cánh tay đắc lực trong suốt thời gian nắm quyền của Adolf Hitler, đã làm gì để Fuehrer (Lãnh tụ) của mình tức giận đến như vậy?

Hitler, Goering (áo sáng) và Himmler (ngoài cùng bên phải) trên đỉnh cao quyền lực.
Hitler, Goering (áo sáng) và Himmler (ngoài cùng bên phải) trên đỉnh cao quyền lực.

Từ Goering đến Himmler

Quả thực, ông ta đã "làm phản", cho dù mưu đồ phản nghịch đó bất thành, và cho dù không phải là nó không được đặt trên những cơ sở pháp lý cụ thể.

Tất cả những điều này diễn ra vào thời điểm vòng vây của Hồng quân Liên Xô đã siết chặt quanh Berlin, còn Hitler thì dường như đã đánh mất khả năng điều tiết mọi việc một cách tỉnh táo. Một mặt, ông ta vẫn hạ lệnh cho binh tướng và quân dân Đức chuẩn bị chiến tranh tiêu thổ, thực hiện "vườn không nhà trống", chuẩn bị sẵn sàng tiếp tục chiến đấu. Một mặt, ông ta không giấu diếm ý định sẽ tự sát cùng Berlin, và đã bắt đầu cho tiến hành tiêu hủy tài liệu. Trong khi đó, ông ta cũng vẫn xác định rằng: "Để nói chuyện với đối phương thì Goering sẽ làm tốt hơn tôi", và nhắn nhủ Goering "đừng phí thì giờ".

Có thể đó là một cái bẫy, cũng có thể không. Song, Hermann Goering đã háo hức với quyền lực đến độ lập tức bập vào. Ông ta, ở Berchtesgaden, cho mời Bộ trưởng Văn phòng Thủ tướng - Hans Lammers - tới, nhờ tìm hộ ông ta một bản nghị định được ký ngày 29/6/1941. Trong nghị định đó, chính Hitler xác định: Nếu Hitler chết, Goering sẽ lên thay. Nếu Hitler không còn năng lực điều hành, Goering sẽ đảm nhiệm vai trò trợ lý.

Thuộc hạ của Goering tán đồng: Hiện tại chính là lúc đó, bởi Hitler đã chọn ở lại chết tại Berlin, chọn bị cô lập khỏi quân đội cũng như chính phủ, nghĩa là không còn năng lực điều hành. Và thế là Goering gửi một bức điện đến cho lãnh tụ của mình:

"Lãnh tụ của tôi!”

Xét qua quyết định muốn lưu lại trong công sự ở Berlin của ông, liệu ông có đồng ý cho tôi lập tức đảm nhiệm quyền lãnh đạo Đế chế, được toàn quyền hành động như phụ tá của ông, theo tinh thần nghị định ngày 19/6/1941? Nếu 22h đêm nay không nhận được phúc đáp từ ông, tôi sẽ hiểu rằng ông đã mất quyền tự do hành động, và sẽ xem là tình hình đạt đủ điều kiện như đã nêu trong nghị định đó, để hành động vì lợi ích của đất nước và nhân dân Đức. Hẳn ông hiểu tôi cảm nhận như thế này trong thời khắc trầm trọng nhất này của đời tôi. Ngôn bất tận ý. Xin Thượng Đế phù hộ cho ông, và nhanh chóng mang ông tới đây, cho dù tình thế ra sao chăng nữa.

Kẻ trung thành với ông.

Hermann Goering".

Bất cứ ai, không cần phải là một người giàu tâm cơ, đa nghi và hiểu Goering như Hitler, cũng khó có thể nói rằng vị thống chế Đế chế mập mạp viết những lời này mà vẫn giữ vẹn "lòng trung thành với Quốc trưởng".

Nhưng, đau đớn cho Hitler, không chỉ mình Goering có mưu đồ ấy. Một cánh tay đắc lực khác - Heinrich Himmler, trùm SS, đơn phương đến gặp đại sứ quốc gia trung lập Thụy Điển là bá tước Bernadotte, để nói rằng "cuộc đời lãnh tụ của tôi đang đi đến hồi kết", và thúc giục vị Bá tước liên hệ với tướng Mỹ Eisenhower. Thậm chí, Himmler còn sẵn sàng tự cho phép mình ký vào một văn bản đầu hàng sơ bộ, trong bóng tối của căn hầm mất điện, dưới một trận oanh kích của Không lực Hoàng gia Anh quốc.

Nói như William L.Shirer, Himmler thậm chí còn không buồn yêu cầu quyền kế vị Hitler, mà đã tự cho mình cái quyền đó. Ông ta ngây thơ đến độ ngu xuẩn, khi đề nghị Anh và Mỹ tiếp quản mặt trận chống Liên Xô ở phía Đông.

Hitler (giữa), Goebbels (sau lưng Hitler) và Himmler (ngoài cùng bên trái) thuở hàn vi.
Hitler (giữa), Goebbels (sau lưng Hitler) và Himmler (ngoài cùng bên trái) thuở hàn vi.

Cái chết là sự giải thoát

Rất nhanh chóng, hãng Reuters và đài BBC của Anh đưa tin về cuộc tiếp xúc của trùm SS với bá tước Bernadotte. Ngồi trong boong-ke của mình, nghe tin ấy, Adolf Hitler "lên cơn như một người điên" (lời Hanna Reitsch).

Còn hơn cả Goering, sự phản bội của một người bạn cố cựu từ thuở hàn vi như Himmler khiến Hitler đau đớn đến tận cùng. "Da ông ta chuyển sang một màu đỏ bầm, khuôn mặt méo mó đến không ai nhận ra nữa. Sau một tràng dài mắng mỏ, ông ta ngồi choáng váng, trong khi cả boong-ke im lặng". Ít nhất, Goering còn có ý xin phép được lên nắm quyền thay Hitler, còn người đứng đầu lực lượng thân binh SS thì không. Với Hitler, "đây là sự phản trắc nặng nề nhất mà tôi từng phải trải qua".

Và Hitler quyết định, vào lúc Hồng quân chỉ còn cách Dinh Thủ tướng Đức một khu phố. Rạng sáng 29/4, ông ta cử hành hôn lễ với vị hôn thê Eva Braun. Trước đó, ông ta phái Hanna Reitsch và von Greim đi huy động lực lượng còn lại của không quân Đức dội bom vào Hồng quân, đồng thời ra lệnh cho họ bắt giữ "tên phản bội Himmler".

"Một kẻ phản bội không bao giờ được phép kế vị tôi làm lãnh tụ. Hãy đi đi, để bảo đảm rằng mọi chuyện phải như thế!" - nhà độc tài ra lệnh. Rồi sau khi trở thành chú rể, sửa soạn bản di chúc. Trong bản di chúc đó, nỗi căm hận vẫn hằn lên từng dòng chỉ thị:

"Trước khi tôi chết, tôi trục xuất cựu Thống chế Đế chế Hermann Goering ra khỏi đảng (Quốc xã) và rút lại mọi quyền hành đã trao cho ông ta qua nghị định ngày 29/6/1941. Thay cho ông ta, tôi bổ nhiệm Thủy sư đô đốc Karl Doenitz làm Tổng thống Đế chế và Tư lệnh tối cao quân đội.

Trước khi tôi chết, tôi trục xuất cựu lãnh tụ SS và Bộ trưởng Nội vụ Heinricch Himmler khỏi đảng (Quốc xã) cũng như mọi chức vụ nhà nước. Ngoài sự bất trung đối với cá nhân tôi, Goering và Himmler còn gây nỗi nhục không gì sánh được cho cả đất nước, qua việc đàm phán với kẻ thù mà tôi không được biết và trái với ý muốn của tôi, cũng như qua các mưu đồ chiếm quyền kiểm soát nhà nước một cách bất hợp pháp".

Ta có thể hình dung, trong bối cảnh đó, sau những cú đòn tối tăm mặt mũi đó, cái chết lại trở nên dễ dàng đến đâu đối với Adolf Hitler.

Cũng còn may, trên con tàu đắm, không phải người cộng sự cũ nào cũng biến thành chuột cống. Joseph Goebbels - người gắn định mệnh của mình với Hitler và cùng Hitler tạo nên những huyền thoại tuyên truyền - là một thí dụ. Kháng lệnh của Hiter - rằng Goebbels phải ra đi để tiếp tục cuộc chiến đấu, ông ta chọn cái chết cho cả mình lẫn toàn gia đình, để làm rõ "sự bất trung tồi tệ nhất khi các tướng lĩnh phản bội lãnh tụ".

Dù sao, điều đó cũng tránh cho Goebbel việc phải ra tòa án binh Nuremberg, như Goering…

* Thống chế Đế chế là quân hàm cao hơn mọi quân hàm Thống chế khác của quân đội Đức, được Hitler xác lập để duy nhất Hermann Goering được quyền sở hữu nó.

* Heinrich Himmler tự sát ngày 23/5/1945, khi đang là tù binh của quân Anh, bằng một viên thuốc độc cyanur. Trước đó, bị cả quân Đồng minh lẫn binh sĩ Đức nhận lệnh Karl Doenitz săn lùng, Himmler đã cố gắng bỏ trốn về phía Nam, nhưng bị bắt lại ở Friedrichskoog.

Đông Quân

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?