Bầu cử Tổng thống Mỹ: Những bất ngờ tháng 10

Tháng 9-2020 đã đi tới hạ tuần. Rất nhiều nhà phân tích của các hãng thông tấn - báo chí quốc tế lớn bắt đầu đặt câu hỏi: Đâu sẽ là "Điều bất ngờ tháng 10" mà đương kim tổng thống Mỹ Donald Trump lựa chọn? Nhưng thế thì đầu tiên, "Bất ngờ tháng 10" là gì? Và chúng ta nên hình dung về nó ra sao?

Khái lược về một thuật ngữ

"Điều bất ngờ tháng 10" (October Surprise) là một thuật ngữ chính trị Mỹ đã trở nên vô cùng quen thuộc đối với thế giới. Đó là một sự kiện được cố tình sắp đặt (hoặc cũng có khi xảy đến một cách ngẫu nhiên) trong năm có bầu cử tổng thống Mỹ, để tác động mạnh mẽ đến kết quả của cuộc bầu cử ấy, thậm chí là lật ngược thế cờ.

Bởi vì ngày bầu cử Tổng thống Mỹ luôn được ấn định là thượng tuần tháng 11, nên tháng 10 trở thành quãng thời gian thích hợp nhất để các ứng viên tung ra "đòn quyết định". Nó sẽ có thời gian để dư chấn không bị lãng quên, để thuyết phục các cử tri còn dao động, cũng như để đối thủ trực tiếp "ngấm đòn".

Tất nhiên, trong bối cảnh đường đua ấy, những ứng viên đang là đương kim tổng thống Mỹ sẽ có nhiều cơ hội tạo nên một cú "October Surprise" giàu ấn tượng và nhiều sức "hủy diệt" đối thủ hơn, bởi họ sở hữu nhiều công cụ quyền lực hơn. Song, cũng không phải không từng có những cú "Bất ngờ tháng 10" thành công đến từ phe thách thức.

Cũng tất nhiên, thành bại của cả một cuộc đua quyền lực như vậy sẽ không chỉ phụ thuộc vào một sự kiện nào đó trong tháng 10, dù sự kiện đó có thể có sức ảnh hưởng rất lớn. Nền tảng của nó vẫn là cả một quá trình dài xây dựng chiến lược, triển khai tuyên truyền, gặp gỡ và thuyết phục cử tri, chỉ ra các khiếm khuyết trong lập luận của đối thủ, đưa ra các giải pháp cho hiện tại… nhằm chứng minh rằng mình sẽ là người thích hợp nhất để trở thành ông chủ Nhà Trắng.

Tuy vậy, kể từ khi được sử dụng rộng rãi lần đầu vào năm 1980 bởi William J.Casey - một nhân vật lão luyện trên chính trường Mỹ, thuật ngữ "October Surprise" đã, đang và sẽ luôn là một dấu ấn đặc sắc mang đậm phong cách chính trị Mỹ mà toàn thế giới chờ đợi trong mỗi mùa bầu cử. Cũng bởi vậy, giới nghiên cứu quốc tế thường không xem 1980 là thời điểm bắt đầu xuất hiện của những "Bất ngờ tháng 10".

Họ lùi sâu nữa về quá khứ, đến tận năm 1972.

Richard Nixon (phải) với "Hòa bình trong tầm tay".
Richard Nixon (phải) với "Hòa bình trong tầm tay".

 Những dấu ấn lịch sử

Năm 1972, đương kim tổng thống Mỹ khi ấy, Richard Nixon, quyết đấu với ứng viên tổng thống đảng Dân chủ đối lập là George Mc Govern. Đó cũng là năm mà dư luận nước Mỹ đã quá chán chường với sự can dự của Mỹ vào Việt Nam, còn các quan chức ngành ngoại giao Mỹ cũng đã quá mệt mỏi với Hội nghị Paris kéo dài đằng đẵng mà không tìm được điểm đột phá khỏi bế tắc. 

Ngày 26-10-1972, Cố vấn Quốc phòng của Richard Nixon - Henry Kissinger tuyên bố: "Chúng tôi tin rằng hòa bình đã ở trong tầm tay!". Điều này hẳn là đã có những tác động tích cực đến kết quả cuối cùng dành cho Nixon, khi ông ta tái đắc cử với 60% số phiếu phổ thông nhiều hơn Mc Govern trên toàn quốc. 

Thậm chí, như nhà bình luận của tờ Washington Post - Daniel W.Drezner, trong bài đăng ngày 9-9-2020 với tiêu đề "Liệu sẽ có một Bất ngờ tháng 10 trong chiến lược đối ngoại?", từ năm 1968, Richard Nixon đã cố gắng tạo nên October Surprise với những hứa hẹn về tương lai Việt Nam - cuộc chiến mà cả thế giới chú mục theo dõi thời điểm đó.

Tuy nhiên, thực tế, trong tháng 10 năm ấy, Mc Govern có lẽ đã phạm phải những sai lầm không thể cứu vãn thì đúng hơn là Richard Nixon đã tạo nên kỳ tích. Trong bối cảnh thế giới vẫn còn chia rẽ bởi Chiến tranh Lạnh, và khi vị thế của nước Mỹ vẫn còn đang bị thách thức dữ dội từ nhiều phía, đề xuất giảm chi tiêu quốc phòng mà Mc Govern hướng đến đã trở thành mục tiêu công kích ưa thích của phe Cộng hòa suốt cả hành trình tranh cử, với sự hậu thuẫn của cả giới tướng lĩnh diều hâu lẫn các nhà tài phiệt công nghiệp vũ khí.

Một thí dụ kinh điển khác về "Bất ngờ tháng 10" - cuộc cạnh tranh giữa đương kim tổng thống Mỹ khi ấy là Jimmy Carter, với ứng viên đảng Cộng hòa Ronald Reagan. 

Cùng muốn lợi dụng việc Iran bắt giữ các con tin Mỹ để phục vụ lợi ích chính trị của mình, nếu Jimmy Carter thậm chí còn dự định tiến hành một chiến dịch đột kích các con tin ấy, thì bằng những công cụ ngoại giao và tuyên truyền, ê-kíp đảng Cộng hòa của Ronald Reagan lại bảo đảm được rằng Iran sẽ thả các con tin, nhưng vào thời điểm ngay sau khi có kết quả bầu cử tổng thống Mỹ. Và những con tin được thả vào ngày 20-1-1981, khi Ronald Reagan đã chính thức đắc cử.

Có điều, sau này, nhắc đến chiến dịch tranh cử ấy, giới quan sát chú trọng nhiều hơn đến cương lĩnh tranh cử của Reagan - một cựu diễn viên Hollywood. Ông đề cao tính tự do. Ông chủ trương hạ thuế suất để kích thích nền kinh tế. Ông muốn chính phủ ít can thiệp hơn vào xã hội. Và ông đưa ra slogan: "Tôi tin vào quyền của các tiểu bang" - nghĩa là khả năng độc lập của các chính quyền địa phương.

Donald Trump được cho là có khá nhiều điểm tương đồng so với Ronald Reagan.
Donald Trump được cho là có khá nhiều điểm tương đồng so với Ronald Reagan.

Đừng quá trông đợi tháng 10

Như BBC từng đưa bài: "Liệu có ‘Bất ngờ tháng 10” nào thực sự ảnh hưởng đến các cuộc bầu cử Mỹ?" (October Surprise, does it ever swing an US eclection?), nếu lướt lại tất cả những lần "Bất ngờ tháng 10” được ghi nhận, bất cứ ai cũng sẽ có những cách nhìn khác so với khi mới nghe về thuật ngữ này.

Quả thật là vào năm 1992, Bill Clinton của đảng Dân chủ đã đắc cử sau khi phe Cộng hòa thiệt hại nặng nề bởi những thông tin bị rò rỉ từ vụ Iran-Contragate (vụ bán vũ khí Mỹ cho Iran - một quốc gia thù địch). Tuy nhiên, lời buộc tội ứng viên đảng Cộng hòa George W.Bush bị bắt vì lái xe trong tình trạng say rượu lại chẳng đủ đem đến chiến thắng cho ứng viên đảng Dân chủ khi ấy là Al Gore.

Bốn năm sau, ngày 27-10-2004, khi đội ngũ hậu thuẫn ứng viên đảng Dân chủ John Kerry cố gắng đổ lỗi quản lý kém cho chính quyền của đương kim tổng thống về một kho chứa chất nổ khổng lồ ở Iraq, George W. Bush dễ dàng "phản pháo" rằng kho chứa đó đã được dọn dẹp và chuyển đi nơi khác, trước khi vụ xâm nhập nào đó được cho là đã xảy ra. Và John Kery vẫn thất bại.

Tháng 10-2008, mẹ của ứng viên tổng thống da màu đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ - Barack Obama - bị cáo buộc sống như một người nhập cư bất hợp pháp ở Boston. Nhưng, điều đó cũng chẳng giúp đỡ gì được ứng viên đảng Cộng hòa John Mc Cain. Tháng 10-2012, đến lượt cơn bão Sandy được phe Cộng hòa mang ra công kích chính quyền Obama. Và nó chỉ có giá trị như một trò đùa.

2016 có lẽ là một kỳ bầu cử đỉnh điểm của những "đòn đánh", kể cả những "đòn dưới thắt lưng". Đảng Dân chủ của Hillary Clinton ra tay trước, với việc khai thác ngôn từ tục tĩu mà Donald Trump sử dụng trong một đoạn băng ghi âm. Điều này kích động được không ít các nhân vật nổi tiếng trong giới tinh hoa, lẫn cả đông đảo nữ giới trong xã hội. Song, những đòn đáp trả giá trị hơn nhiều. 

WikiLeaks hé lộ những khuất tất trong quản lý tài chính của Hillary Clinton, và sau đó, FBI tuyên bố điều tra việc bà Clinton sử dụng email cá nhân cho những công việc của đất nước - một động thái bị xem là bất cẩn đến vô trách nhiệm.

Như vậy, trái với cách hiểu hời hợt, "Bất ngờ tháng 10" chủ yếu sẽ là những đòn phép chính trị nhằm hủy hoại đối thủ chứ không phải là kiến tạo những thành tựu, đặc biệt là các thành tựu đối ngoại. Xét cho cùng, cử tri Mỹ quan tâm đến những gì liên quan mật thiết đến cuộc sống của họ hơn là những điều xa vời nào đó. Bởi vì, chính các biến động chính trường Mỹ mới khiến cả thế giới chờ đợi, cũng như điều chỉnh các chiến lược đối ngoại của mình.

Bởi vậy, trong trường hợp này, vì sao ngài Donald Trump lại phải cố gắng tiến gần đến Bình Nhưỡng? Động thái đó có quá khó đoán định để có thể bị phản kích bởi đảng Dân chủ không? Và tiến trình thực thi Thỏa thuận hòa bình Trung Đông mới, theo gợi ý của Nhà Trắng, không phải là đã đạt được khá nhiều thành tựu bất ngờ rồi hay sao?

* Trước cuộc so tài hiện tại giữa hai ứng viên tổng thống Donald Trump và Joe Biden, đã có 11 sự kiện được liệt kê vào danh sách những "Bất ngờ tháng 10". Trong đó, không chỉ có những lần bầu cử tổng thống Mỹ, còn có cả những ngoại lệ khác, như cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm thống đốc bang California năm 2003, hay hai cuộc bầu cử Nghị viện Mỹ giữa nhiệm kỳ các năm 2006 và 2018.

* Cần nhấn mạnh: Ngay sau khi tái đắc cử, Richard Nixon lập tức chỉ đạo không quân Mỹ đánh phá Miền Bắc Việt Nam dữ dội hơn, và chỉ chịu quay lại bàn đàm phán sau khi đã phải nhận những thất bại nặng nề sau 12 ngày đêm bão lửa "Điện Biên Phủ trên không".

Đông Quân

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.