60 và bao nhiêu nữa?

“Chỉ chưa đầy 5 ngày, ở Kon Tum đã có hơn 60 trận động đất, tần suất ngày càng dày đặc” là một trong những dòng tin được đăng tải trên báo chí hôm 1/8/2024. Và, tính cho tới ngày 5/8, động đất vẫn chưa chấm dứt. Chỉ nội trong buổi sáng ngày 5/8 thôi, đã có 4 trận động đất tại địa phương này. Tuy mức độ đều được đánh giá ở cấp độ rủi ro thiên tai cấp 0 nhưng chúng không khỏi khiến chúng ta phải suy ngẫm rất nhiều.

Khi những vụ động đất diễn ra liên tiếp ở Kon Tum, đặc biệt là ở huyện Kon Plông, vào giai đoạn cuối tháng 7/2024, nhiều người đã cảm thấy điều gì đó thật sự bất thường. Động đất thực ra không phải là chuyện quá hiếm hoi ở Việt Nam xưa nay, nhưng động đất với mật độ dày đặc như thế thì dường như là chưa bao giờ có. Và, lục lại thông tin, cách đây hơn 1 năm, vào khoảng tháng 2/2023, tin tức về động đất ở Kon Tum và Tây Bắc cũng đã được đưa ra. Điều gì khiến động đất bỗng nhiên xảy ra thường xuyên đến vậy?

60 và bao nhiêu nữa? -0
Một đập thủy điện ở Kon Tum.

Trước tiên, chúng ta cần phải tự trấn an nhau trước qua ý kiến chuyên gia cái đã. Tiến sĩ Nguyễn Xuân Anh, Viện trưởng Viện Vật lý địa cầu đã thông tin rất kịp thời khi tình trạng động đất xảy ra. Theo ông, động đất kích thích là nguyên nhân gây ra trận động đất mạnh 5 độ ở Kon Plông ngày 28/7 và các trận động đất khác ở Kon Tum. Và, động đất kích thích là do hoạt động của con người như xây dựng các hồ chứa, đập thủy điện, khai thác mỏ, vụ nổ hạt nhân... Ông cũng cho biết, theo các nghiên cứu sơ bộ, dự báo động đất ở Kon Tum vẫn sẽ tiếp diễn trong thời gian tới, nhưng khó có khả năng lớn hơn 5,5 độ. Như vậy, nguyên nhân gần như đã rõ.

Cũng từ những thông tin của Viện Vật lý địa cầu, trong khoảng thời gian từ năm 1903 cho tới năm 2020, ở Kon Tum chỉ xảy ra chừng 30 trận động đất có mức độ tối đa là 3,9 độ richter. Nhưng, từ đầu tháng 4/2024 tới nay thôi, đã có hàng trăm trận động đất ở Kon Tum với mức độ lớn nhất là 5 độ richter xảy ra sáng hôm 29/7. Sự biến động nào dưới thềm lục địa, đứt gãy nào đã tạo ra những thay đổi thế kỷ như thế? Các câu hỏi đó đều mơ hồ với người thường như chúng ta và chỉ có thể được trả lời bởi các chuyên gia, sau những số liệu quan trắc kỹ lưỡng và lâu dài. Nhưng, có một điều chúng ta có thể trả lời được. Khi chúng đã được chính chuyên gia nêu ra lý do là do động đất kích thích, với các nguyên nhân vô cùng nhân tạo, chúng ta mù mờ hiểu ra dường như có mối liên hệ giữa phát triển thủy điện ồ ạt khoảng 20 năm trở lại đây và những biến động địa chất bất thường này.

Theo một nhà đầu tư uy tín chuyên về điện gió, thực tế, việc phát triển thủy điện ở Việt Nam nhiều năm qua, gần như chỉ có những dự án của EVN và PVN là chuẩn chỉ mà thôi. Còn lại, các dự án vừa và nhỏ, có công suất từ 10-50 MW, được tư nhân hoặc địa phương đầu tư, đã và vẫn là nhức nhối của nhiều địa phương suốt bao nhiêu năm qua. Theo ước tính, khu vực Kon Tum hiện có hơn 20 nhà máy thủy điện cỡ vừa và nhỏ mà hơn 3/4 số nhà máy đó được xây dựng trong khoảng chục năm trở lại đây. Đó là một số lượng rất lớn, chiếm gần 1/4 tổng số thủy điện hiện có tại Tây Nguyên (88 nhà máy).

Một địa phương có diện tích 9.677 km2 mà có tới ngần ấy nhà máy thủy điện. Việc xây hồ chứa, đập xả, nắn dòng chảy chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới địa chất rất lớn. Thêm vào đó, hơn một nửa số thủy điện ở Kon Tum mới được xây dựng từ 2015 tới nay. Và, với những rung lắc đang xảy ra trước mắt như thế, liệu thông tin báo chí có đủ đánh thức lương tri của những người có trách nhiệm khi được trình ký vào những tờ giấy cấp phép xây dựng công trình thủy điện trong tương lai không?

Kon Tum, hay Tây Nguyên nói chung, không phải là điểm nóng duy nhất về thủy điện trong cả nước. Với những trận động đất cũng xảy ra thường xuyên hơn ở Tây Bắc thời gian qua, chúng ta hãy thử kiểm kê có bao nhiêu thủy điện lớn và nhỏ ở vùng đất này. 118 nhà máy thủy điện nhỏ và vừa là con số tính đến hôm nay và con số ấy có đủ khiến chúng ta bàng hoàng chưa?

60 và bao nhiêu nữa? -0
Gạch ốp tường của hộ dân huyện Kon Plông bị bong tróc sau động đất trưa 30/7/2024. Ảnh Vnexpress.net

Còn nhớ, để xây dựng những công trình thủy điện tạo nên những thay đổi bước ngoặt cho đời sống như Yaly, Sesan, nhà đầu tư đã dày công nghiên cứu rất kỹ, với nhiều kịch bản được xét đến. Tất cả những hệ quả mang lại, cả tích cực lẫn tiêu cực, đối với dân sinh đều được cân đong đo đếm kỹ lưỡng. Mục tiêu lợi nhuận không phải là mục tiêu chính ở đó mà hai chữ “dân sinh” mới là quan trọng nhất. So sánh lợi ích dân chúng nhận được trước và sau khi hình thành dự án như thế nào? Tác động tích cực từ nền kinh tế đối với dân sinh ra sao? Tất cả đều được mổ xẻ trước khi nhát cuốc đầu tiên xẻ đất làm công trình. Và, đó đều là những công trình của Nhà nước, gánh trên vai mục tiêu quốc gia. Còn những công trình thủy điện vừa và nhỏ hiện nay thì sao? Bao nhiêu phần trăm trong số đó đã bắt đầu từ những tính toán vì xã hội đi kèm với mục tiêu lợi nhuận đơn thuần? Chúng ta không dám võ đoán để trả lời. Nhưng, những vấn đề phát sinh từ điện, từ đất rừng cho điện và cả những thứ để đổi lấy điện được mổ xẻ nhiều năm qua hẳn có liên quan.

Từ câu chuyện ấy, một chuyện cũ cũng nên được khơi gợi lại. Cách đây nhiều năm, khi cơn sốt thủy điện bắt đầu, đã có không ít những “ý kiến chuyên gia mạng xã hội” lên tiếng phản bác các đề xuất về điện hạt nhân, điện gió, điện mặt trời, nhiệt điện... Những chuyên gia ấy là ai? Họ là những người “lĩnh vực nào cũng chém gió nhưng chẳng có chuyên môn cụ thể ở lĩnh vực nào”. Ngay cả việc cho rằng nhiệt điện là lạc hậu cũng đã cho thấy cái thiếu hiểu biết của họ rồi. Họ lên tiếng chống lại những đề xuất kia, nhưng với thủy điện thì lại không (!?). Và, hôm nay, họ đang ở đâu? Phần đông im lặng trước những độ richter được đăng tải. Có một số không phải nhỏ đã hoặc đang vướng vào lao lý. Họ có hay không những liên quan riêng tư với những chủ đầu tư thủy điện nhỏ và vừa, những người sẵn sàng có thể san phẳng một cánh rừng, cho nổ bay một quả đồi chỉ để phục vụ một mục tiêu duy nhất: lợi nhuận.

Mà, nghịch lý thay, lợi nhuận từ điện không phải đã có. Chuyện than lỗ khi đầu tư điện; chuyện yêu sách được hòa mạng lưới của EVN bất chấp thực tiễn dự án thủy điện chưa qua được vòng gửi xe với những tiêu chuẩn được đề ra theo đúng khung pháp lý và chuẩn chất lượng quốc gia... vẫn như cơm bữa. Thấy lỗ mà vẫn làm, ấy là vì lý do gì? Câu trả lời này, chỉ có chính họ, đối diện với mình trong gương, mới có thể trả lời trung thực nhất mà thôi.

60 trận động đất trong 5 ngày và hàng trăm trận động đất kể từ đầu tháng 4/2024 tới nay là con số không nhỏ. Nhưng, sẽ còn bao nhiêu cơn địa chấn xảy ra nữa, nhất là khi kết quả quan trắc của Viện Vật lý địa cầu cho thấy trong tương lai sẽ còn xảy ra động đất nữa. Nhưng, câu hỏi bao nhiêu kể trên không đáng quan tâm bằng câu hỏi bao nhiêu khác. Ấy là sẽ còn bao nhiêu dự án thủy điện nhỏ và vừa như trên còn được phê duyệt mà thiếu đi các đánh giá tác động môi trường với cơ sở khoa học đáng tin cậy?

Để trả lời cho câu hỏi bao nhiêu này, sẽ còn cần một câu trả lời khác, cũng mang hai chữ bao nhiêu. Chỉ cần con số bao nhiêu cá nhân liên quan đến bao nhiêu dự án thủy điện vừa và nhỏ sẽ được đưa ra pháp luật để chịu trách nhiệm, chắc chắn sẽ có một răn đe đủ để tương lai không còn những dự án đầu tư một cách thiếu cẩn trọng, thiếu cân nhắc và thậm chí còn có thể liên quan đến cái gọi là “lợi ích nhóm”.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...