15.600 tỷ và chính sách với mạng xã hội

15.600 tỷ đồng là khoản thuế mà các sàn thương mại điện tử đã nộp, trong đó có cả khoản thu từ thương mại điện tử trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok... Con số này vừa được Bộ trưởng Tài chính Hồ Đức Phớc thông báo trên diễn đàn Quốc hội.

Nghe thì có vẻ là một tín hiệu rất đáng mừng nhưng trên thực tế, có thể nói 15.600 tỷ đó vẫn còn nhỏ xíu so với những trách nhiệm thuế mà các nền tảng mạng xã hội cần phải thực hiện khi hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng ở Việt Nam.

1. Thật tình cờ, ở đúng thời điểm họp Quốc hội, với phát biểu của Bộ trưởng Thông tin - Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng đại ý là "cần dùng công nghệ để quản lý công nghệ", có thông tin được đưa ra là ở Indonesia, chính phủ của họ cảnh báo có thể sẽ chặn mạng xã hội X (Twitter cũ) nếu đăng tải nội dung người lớn. Đây là động thái được đưa ra khi X cho phép người dùng hiển thị nội dung liên quan đến chủ đề tình dục miễn là được gắn nhãn và không hiển thị ở vị trí nổi bật. Cảnh báo trên là một động thái bảo vệ người dùng của một quốc gia có dân số trên 270 triệu, một thị trường tiềm năng lớn, hứa hẹn nhiều doanh thu béo bở đối với các ông lớn công nghệ hiện nay.

15.600 tỷ và chính sách với mạng xã hội -0
15.600 tỷ đồng là khoản thuế mà các sàn thương mại điện tử đã nộp.

Việt Nam cũng là một thị trường tương tự Indonesia, thậm chí còn có nhiều tiềm năng hơn do không phải là một quốc gia bị chi phối bởi một tôn giáo duy nhất với nhiều ràng buộc khắt khe về giới luật. Và, câu chuyện 15.600 tỷ đồng tiền thuế thu được từ hoạt động thương mại điện tử kể trên chưa lột tả được hết phần chìm của tảng "doanh thu" các ông lớn công nghệ đang khai thác ở Việt Nam mà trong đó, nổi bật nhất, cơ bản nhất, cốt lõi nhất chính là hoạt động quảng cáo.

Hãy thử mở một video bất kỳ trên Facebook, YouTube..., chúng ta sẽ nhận thấy chỉ sau một khoảng thời gian ngắn theo dõi, sẽ có quảng cáo được lồng vào, bắt buộc người dùng phải xem quảng cáo đó ít nhất trong vòng chục giây. Còn nếu muốn xem không quảng cáo, mời đăng ký tài khoản YouTube premium với phí thu định kỳ là 259.000 đồng/6 tháng hoặc 479.000 đồng/năm. Khoản doanh thu này đã được khai báo và nộp thuế ở Việt Nam hay chưa thì vẫn còn là một câu hỏi bỏ ngỏ thực sự.

Sự thay đổi của môi trường số đã làm biến đổi công nghiệp quảng cáo trên thế giới rất nhiều. Google và Facebook không chỉ là hai ông lớn công nghệ đơn thuần nữa mà họ là hai đại lý quảng cáo sừng sỏ nhất, hoạt động đúng kiểu một mình một chợ nhờ vào số lượng người dùng phổ cập toàn cầu của mình. Nhưng, tính đến lúc này, các ông lớn kể trên vẫn chưa chịu mở văn phòng đại diện ở rất nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Lý do rất đơn giản: nghĩa vụ thuế và nghĩa vụ quản lý kiểm soát nội dung.

Năm 2016, một loạt quốc gia EU và Anh đã có động thái mạnh đối với Google khi tuyên bố tạm thời cấm một loạt nhãn hàng nội địa được phép quảng cáo trên các nội dung của YouTube. Áp lực mà các chính phủ này đưa ra đối với Google là ông lớn công nghệ này cần phải kiểm soát chặt các nội dung bẩn trên YouTube, nhất là các nội dung mang tính thù địch, kích động, gây chia rẽ, tin giả... Cú cấm tạm thời ấy đã là một đòn nặng nề khi chỉ trong vòng vài tháng, doanh thu của YouTube ở EU và Anh sụt giảm cả chục tỷ bảng Anh. Và, một khi bị đánh vào bầu sữa, Google đã phải thỏa hiệp. Họ đã phải tuân thủ nghiêm ngặt hơn các quy định về kiểm duyệt nội dung ở các quốc gia và vùng lãnh thổ châu Âu này.

Thực tế, các chính phủ hiện nay đều nhìn nhận mạng xã hội ở cả hai phía nguy và cơ. Cơ hội phát triển xúc tiến thương mại, cơ hội quảng bá truyền thông, cơ hội tuyên truyền là rất lớn nhưng mối nguy từ những nội dung bẩn cũng không nhỏ chút nào. Chính vì thế, mỗi chính phủ đều có một đối sách phù hợp với tình hình xã hội riêng của quốc gia mình để đưa ra các đòi hỏi thiết thực đối với Google hay Facebook. Thậm chí, với những quốc gia có tiềm lực công nghệ và có thị trường ở tầm vóc lớn như Trung Quốc, mạng xã hội nước ngoài còn bị ngăn chặn để dễ dàng kiểm soát các nội dung cũng như tránh để thất thoát các khoản thu cơ bản như thuế.

15.600 tỷ và chính sách với mạng xã hội -0
Không hiếm kênh YouTube có nội dung nhảm nhí vẫn tồn tại.

2. Việt Nam là một thị trường đông dân, với lượng người dùng mạng xã hội rất lớn. Một điều khá lạ lẫm là một khi người dùng đưa nội dung nào đó mà bộ lọc đầy máy móc của các trang mạng xã hội này cho rằng "đi ngược lại lợi ích cộng đồng", các nền tảng ấy sẽ tự động xóa nội dung hoặc thậm chí ngăn chặn tài khoản chỉ trong nháy mắt. Đa số, bộ lọc của họ hoạt động rất hữu hiệu và đưa ra phán quyết đúng nhưng cũng không ít trường hợp phán quyết của họ là sai hoàn toàn.

Điển hình như gần đây, một nữ ca sĩ thính phòng ở phía Bắc có đăng đoạn video ghi hình trực tiếp cô hát một bản aria cổ điển cùng dàn nhạc, Facebook đã lầm lẫn, tưởng rằng đó là bản ghi âm của nghệ sĩ nước ngoài và đưa cảnh báo xóa nội dung. Phải mất mấy lần khiếu nại, Facebook mới "trả lại sự trong sạch" cho tài khoản của cô. Hay ở trường hợp khác, YouTube cũng thường xuyên "đánh gậy" sai các sản phẩm được đăng tải, bất chấp việc người đăng tải chính là nhạc sĩ sáng tác ra tác phẩm đó cũng như là người đầu tư cho bản ghi âm đó.

Trong khi đó, có rất nhiều nội dung bẩn, thậm chí có tính chống phá tình hình an ninh, trật tự của Việt Nam lại được các nền tảng kể trên để tồn tại một cách nghiễm nhiên. Đơn cử như trường hợp gần nhất là các video của Angela Phương Trinh chẳng hạn. Rõ ràng, các nội dung của cô này có tính kích động chia rẽ tôn giáo, có tính chất tạo thù địch trong tôn giáo và nó vi phạm nghiêm trọng chính cái gọi là tiêu chuẩn cộng đồng mà Facebook đề ra. Thậm chí, cơ quan chức năng còn thẩm tra và mời Angela Phương Trinh lên làm việc và xử lý. Vậy mà Facebook vẫn coi đó là "nội dung không bẩn" và có thể nói, chính họ đã và đang làm vấy bẩn môi trường mạng xã hội, nơi mà rất nhiều đại biểu Quốc hội đã đưa ra ý kiến về việc người dùng cần phải được bảo vệ trong kỳ họp Quốc hội vừa rồi.

Rõ ràng, Việt Nam rất cần một chính sách cụ thể đối với các nền tảng mạng xã hội, kể cả việc các nền tảng ấy vẫn chưa mở văn phòng đại diện ở nước ta. Họ cần gì ở Việt Nam, chúng ta cần xác định rõ điểm này để đưa ra đối sách cụ thể nhất, hữu dụng nhất. Thực chất, một thị trường 100 triệu dân là miếng bánh béo bở vô cùng. Chỉ cần Việt Nam có chính sách "cấm các nhãn hàng quảng cáo chèn vào các video nội dung bẩn", theo như cách EU và Anh từng làm trước đây, đảm bảo chỉ sau một vài tháng, chính các ông lớn công nghệ sẽ phải đàm phán và đưa ra những đề nghị phù hợp. Thậm chí, kể cả phương án cảnh báo chặn vĩnh viễn, như cách Indonesia đang tạo áp lực với trang X, cũng không nên loại trừ.

Không có Facebook, người dùng Việt Nam có thể sẽ cảm thấy trống vắng thời gian đầu nhưng chắc chắn cái gì lâu dài cũng thành quen. Và, người dùng  cũng đâu chỉ có một mình Facebook, X, Instagram... để tham gia mạng xã hội. Chẳng qua, cái gì quen thuộc và phổ cập thì họ sử dụng mà thôi và chính các ông lớn công nghệ đang ỷ trên lợi thế thói quen này để chưa đáp ứng các yêu cầu cần phải thực hiện khi tham gia hoạt động kinh doanh ở Việt Nam mà thôi.

Nếu như chúng ta có một chính sách chặt chẽ, chắc chắn không gian mạng xã hội ở Việt Nam sẽ sạch sẽ hơn rất nhiều và chắc chắn, khoản thuế thu được từ mạng xã hội sẽ không chỉ dừng lại ở con số 15.600 tỷ đồng và chỉ từ hoạt động thương mại điện tử đơn thuần. Cần phải để các ông lớn công nghệ hiểu rằng, nếu họ muốn khai thác thị trường Việt Nam, họ cần phải "chơi theo cách của người Việt" chứ không phải giương cao lá cờ "tự do" đầy lập lờ và trốn tránh những trách nhiệm mà chính họ chứ không phải ai khác, phải là người đảm nhận.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...