Vượt trùng dương

Khi những chiếc tàu chở nhiên liệu mang cờ Iran cứ nối tiếp nhau vào cảng Venezuela bất chấp những lệnh tuyên bố trừng phạt mạnh mẽ của Mỹ, người ta dễ đặt ra câu hỏi: “Uy quyền” của nước Mỹ đã không còn như trước nữa?

Tự mình cứu mình

Việc Iran thông báo sẽ đưa 5 tàu chở nhiên liệu tới Venezuela vào đầu tháng 5 vừa qua đã gây bất ngờ với khá nhiều người. Vào thời điểm đó, tình hình ở Trung Đông đang có dấu hiệu nóng trở lại sau giai đoạn chìm lắng vì đại dịch COVID-19. Mỹ - quốc gia luôn giữ thái độ thù địch với cả Iran và Venezuela - vẫn đang duy trì những lệnh cấm vận nghiêm ngặt lên hai quốc gia này.

Với quyết tâm ngăn chặn một-chương-trình-tên-lửa-có-thể-có của Iran và bảo vệ những đồng minh của mình trong khu vực, chính quyền Tổng thống Donald Trump luôn quan tâm tới bất cứ động thái nào của phía Iran và luôn tỏ ra hết sức cứng rắn. Những quả tên lửa hồi đầu năm bắn thẳng vào vị tướng của quân đội Iran vẫn là bài học nhãn tiền đối với bất cứ ai dám thách thức lại sức mạnh Mỹ.

Thế nhưng, bất chấp những lời đe dọa sử dụng vũ lực của Mỹ, Iran vẫn quyết định đưa đoàn tàu của mình lên đường vào hôm 17-5. Tới lúc này, cả 5 chiếc tàu ấy đều tới đích.

Những cái bắt tay như thế này đang khiến Mỹ đau đầu.
Những cái bắt tay như thế này đang khiến Mỹ đau đầu.

Nhìn từ phía Iran, nước đi lần này tuy có mạo hiểm nhưng chắc chắn đã được tính toán kỹ và thậm chí là cần thiết. Trước hết, nhiên liệu không phải là mặt hàng bị cấm giao dịch giữa Iran với Venezuela. Không có một nghị quyết nào của Liên Hợp quốc cấm các quốc gia này trao đổi hàng hóa với nhau.

Thêm vào đó, trong bối cảnh khó khăn của nền kinh tế cả đôi bên, hành động tăng cường giao dịch giữa Iran và Venezuela lại càng trở nên cần thiết. Venezuela, do bị ảnh hưởng bởi những lệnh cấm của Mỹ trong 2 năm qua, đang rơi vào cảnh thiếu thốn nhiên liệu trầm trọng. Ước tính 1,5 triệu thùng nhiên liệu được Iran mang tới lúc này (có giá trị khoảng 45 triệu USD) sẽ giúp giải quyết khó khăn của đất nước Nam Mỹ trong một tháng, đồng thời đem về lượng tiền đáng kể cho Iran trong bối cảnh họ cũng đang gặp khó khăn thời gian qua.

Khi đại dịch COVID-19 lan tràn, nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu thế giới giảm mạnh, Iran không thể bán được cho các đối tác lớn nên họ cần một người mua mới. Hai đối tác, một có hàng, một có tiền, dù cho có khó khăn ngăn trở thế nào họ cũng sẽ tìm cách để đến được với nhau. Ngoài ra, khi đã đưa được tàu tới Venezuela, Iran còn có thể đem gì đó trở về từ Nam Mỹ, để giải quyết những khó khăn khác của mình.

Không chỉ vậy, ở một khía cạnh nào đó, câu chuyện này cũng đang khiến cho thế giới chú ý trở lại tới dầu mỏ - mặt hàng thiết yếu nhưng đang mất giá trên thị trường thế giới. Cứu được giá dầu, cũng có nghĩa là cứu được cả hai nền kinh tế vốn rất phụ thuộc vào nguồn thu từ mặt hàng này.

Bên hô, bên ứng

Nhưng dù sao, hành động của cả Iran và Venezuela lúc này cũng là một sự thách thức nghiêm trọng đối với “thể diện” nước Mỹ. Nằm ở Nam Mỹ - vùng ảnh hưởng truyền thống của Mỹ, dưới sự lãnh đạo của chính quyền cánh tả từ thời Hugo Chavez đến nay, Venezuela luôn là cái gai trong mắt Washington. Chưa bao giờ, Mỹ có được cái cớ để can thiệp sâu vào tình hình nội bộ của Venezuela như kể từ sau cuộc bầu cử năm 2018 làm chia rẽ nghiêm trọng đất nước này.

Dù chưa đạt được mục đích cuối cùng là lật đổ chính quyền của tổng thống đương nhiệm Maduro nhưng Mỹ đang khá thành công với những biện pháp cấm vận và chắc chắn sẽ không từ bỏ mục tiêu.

Trong khi đó, dù luôn giữ thái độ cứng rắn, Iran có lẽ vẫn không phải là đối thủ của Mỹ trong một cuộc xung đột tiềm tàng. Chúng ta hẳn còn nhớ hồi đầu năm, khi những quả tên lửa của Mỹ hạ sát tướng Soleimani, dù rất tức giận, Iran cũng chỉ phản ứng hạn chế. Nhưng lần này, khi "quốc tế hóa" những căng thẳng trong khu vực bằng cách tiến vào sân sau của Mỹ, Iran đang phát đi một thông điệp rất đáng chú ý.

Chính vì mức độ nghiêm trọng của vụ việc lần này nên cách để Iran và Venezuela chuẩn bị đương đầu với Mỹ cũng rất "nóng". Iran ngay từ đầu đã đưa ra những cáo buộc phản đối Mỹ lên Liên Hợp quốc. Họ không ngần ngại gọi chính quyền Mỹ là "cướp biển" nếu dám đụng đến hàng hóa của họ. Iran đã hết sức chủ động trong cuộc chơi này.

Đội tàu Iran được chào đón tại Venezuela.
Đội tàu Iran được chào đón tại Venezuela.

Trước đó, những vụ việc như mang xuồng cao tốc ra áp sát tàu hải quân Mỹ trên vịnh Ba Tư hay thử nghiệm phóng vệ tinh quân sự có thể coi là những bước đệm thăm dò. Iran có niềm tin rằng: Chính quyền của ông Trump, vì đang ngập trong những khó khăn nội bộ, sẽ cố tránh những rắc rối khác ở bên ngoài.

Còn với Venezuela, hành động diễn tập quy mô lớn ngay trên bờ biển trước khi chiếc tàu đầu tiên cập bến cũng là chưa có tiền lệ. Quân đội Venezuela đã được huy động ở mức tối đa bởi họ biết mình đang đứng trước thách thức gì. Tất nhiên, nếu người Mỹ không nổ súng trước, chẳng đời nào quân đội Venezuela lại làm điều đó. Có điều, khi những quả tên lửa phòng ngự bờ biển của Venezuela được lắp lên bệ phóng với lời cảnh báo rõ ràng, đó vẫn là một hành động cực kỳ dũng cảm của chính quyền ông Maduro, giữa muôn trùng vây.

Hành động lần này của Iran và Venezuela dường như rất ăn ý với nhau, để cùng thách thức những lệnh cấm mang đậm màu sắc “uy quyền Mỹ”. Một “cuộc chơi tất tay” của những người bạn có chung một kẻ thù.

Lốc xoáy trong sân sau

Hành động đưa tàu vượt đại dương tới Nam Mỹ của Iran không chỉ đơn giản là một cuộc giao dịch riêng của hai nước. Sẽ thật ngây thơ nếu nghĩ rằng Iran và Venezuela dám làm điều gì đó nếu không có sự ủng hộ ngấm ngầm của các thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc như Nga hay Trung Quốc. Từ góc nhìn toàn cầu, những hành động này của Iran và Venezuela cũng chỉ là các vận động trong tổng thể một tiến trình xây dựng trật tự thế giới mới...

Nối tiếp những sự kiện ở Syria hay Lybia gần đây, chúng ta thấy rõ tiếng nói của Mỹ tại các điểm nóng trên thế giới đang giảm sút nhanh chóng. Lúc này, Venezuela đang dần trở thành một chiến địa mà người Mỹ đã nhìn thấy thất bại. Từ chỗ là "gã sen đầm quốc tế”, nước Mỹ đang bị các đối thủ tiến sâu vào sân sau của mình. Nếu Iran và Venezuela cũng có thể hợp tác với nhau để vượt qua những lệnh cấm của Mỹ thì điều gì có thể ngăn cản các quốc gia khác làm điều tương tự?

Ngay lúc này, chiến lược kiềm tỏa của Mỹ ở Venezuela có thể nói là đã thất bại. Việc không thể huy động được cộng đồng quốc tế rộng rãi đứng về phía mình hòng lật đổ chính quyền của ông Maduro đã kéo theo việc tiếng nói của Mỹ trong các vấn đề khu vực bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Nên nhớ, ngoài các quốc gia như Nga, Trung Quốc, Iran hay Thổ Nhĩ Kỳ thì còn có cả các nước trong khu vực như Mexico, Bolivia, Uruguay hay Nicaragua vẫn đang đứng về phía ông Maduro. Những quốc gia này hoàn toàn có thể trở nên tự tin hơn để không tán đồng các quan điểm của Mỹ, khi được khích lệ bởi sự dũng cảm của Iran và Venezuela..

Từ nay, có lẽ nước Mỹ sẽ phải tiếp cận những vấn đề trong khu vực theo một cách nhìn hoàn toàn khác, nếu không muốn một liên minh đối nghịch với họ chính thức hình thành.

Tử Uyên

Các tin khác

 Trung Á và bài toán cân bằng lợi ích

Trung Á và bài toán cân bằng lợi ích

Hòa bình, đối thoại, hợp tác đa phương và phát triển bền vững là những chủ đề nổi bật trong phát biểu của đại diện các quốc gia Trung Á tại phiên thảo luận chung Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, diễn ra tháng 9/2026 tại New York. Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh các quốc gia phải xử lý nhiều khác biệt ngày càng lớn giữa những trung tâm quyền lực, trong khi nhu cầu hợp tác kinh tế và giải quyết hàng loạt vấn đề an ninh xuyên biên giới không ngừng gia tăng.

Một yếu huyệt khác dưới eo biển Hormuz

Một yếu huyệt khác dưới eo biển Hormuz

Ngày 19/10, nhiều hãng thông tấn thế giới dẫn nguồn từ hãng truyền thông Iran International, người phát ngôn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Hossein Mohebbi tuyên bố: "Có 7 tuyến cáp lớn chạy ngầm dưới eo biển Hormuz, và phần rất lớn dữ liệu internet cũng như dữ liệu thương mại của thế giới đều phụ thuộc vào các tuyến cáp này. Chúng tôi nhắc nhở kẻ thù về điều này để họ biết". Một lời đe dọa mới mẻ, nhưng không kém sức nặng so với kịch bản phong tỏa các tuyến hải trình thương mại qua eo biển Hormuz đã xảy ra.

Bầu cử giữa kỳ của Mỹ: Cuộc chiến quyết định

Bầu cử giữa kỳ của Mỹ: Cuộc chiến quyết định

Ngày 3/11 tới sẽ diễn ra bầu cử giữa kỳ của Mỹ. Dù không có tên trên lá phiếu nhưng lịch trình của Tổng thống Donald Trump trong cả tháng qua lại gần như kín các chuyến vận động tranh cử, bỏ qua một danh sách dài những vấn đề quốc tế đang chờ xử lý. Điều này cho thấy, cuộc bầu cử ngày 3/11 rất quan trọng với chính quyền của ông.

Từ một báo cáo thanh tra đến cuộc khủng hoảng niềm tin

Từ một báo cáo thanh tra đến cuộc khủng hoảng niềm tin

Bản báo cáo dài vài chục trang của Tổng Thanh tra Bộ Quốc phòng Mỹ, công bố tối 14/9/2026, đáng lẽ chỉ là một tài liệu kế toán về chi phí chiến tranh, nhưng đặt vào đúng thời điểm chỉ còn chưa đầy 2 tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ, bản báo cáo ấy đã trở thành chất xúc tác phơi bày một cuộc đấu tranh nội bộ sâu sắc hơn nhiều trong lòng nước Mỹ.

Xung đột Trung Đông: Đợi chờ một điểm vỡ

Xung đột Trung Đông: Đợi chờ một điểm vỡ

Ngày 19/9, lần đầu tiên kể từ khi xung đột với Houthi tái bùng phát, còi báo động phòng không lại vang rền trên bầu trời thủ đô Riyadh của Saudi Arabia. Cùng lúc, theo truyền thông Qatar, nước Mỹ phát đi cảnh báo gửi tới mọi công dân của mình tại Iraq, Bahrain, Oman, Saudi Arabia, Iran, Qatar, Lebanon, Kuwait và Jordan về việc "nâng cao cảnh giác", trong bối cảnh "môi trường an ninh vẫn phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ leo thang ngoài dự kiến".
Cục diện Trung Đông vẫn khó đoán định, khi bất cứ người chơi nào trong bàn cờ địa chính trị đều đang hướng tới những mục tiêu lợi ích đối lập hoặc đan cài, và tạo nên một nút thắt chưa thể tháo gỡ.

Cái giá của tự chủ công nghệ

Cái giá của tự chủ công nghệ

Không có con đường phát triển nào miễn phí. Nói ra cái giá không làm nó lớn thêm, chỉ làm chúng ta chuẩn bị tốt hơn để trả.

Những kỳ vọng từ BRICS 2026

Những kỳ vọng từ BRICS 2026

Sau 20 năm hình thành và phát triển, Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) đã mở rộng thành cơ chế tập hợp 11 quốc gia thành viên: Brazil, Trung Quốc, Ai Cập, Ethiopia, Ấn Độ, Indonesia, Iran, Nga, Saudi Arabia, Nam Phi và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE); ngoài ra còn có 10 nước đối tác, trong đó có Việt Nam.
Hiện, BRICS đại diện cho gần một nửa dân số thế giới, khoảng 40% GDP và 26% thương mại toàn cầu. Quy mô và tầm vóc, một mặt, làm tăng đáng kể sức nặng kinh tế và ngoại giao của BRICS, song mở rộng cũng đồng nghĩa việc diễn đàn này quy tụ nhiều hệ thống chính trị, cơ cấu kinh tế, lợi ích năng lượng và quan hệ an ninh khác nhau.

Từ tư duy bảo vệ đến kiến tạo an ninh trong kỷ nguyên mới

Từ tư duy bảo vệ đến kiến tạo an ninh trong kỷ nguyên mới

Trong một thế giới biến động nhanh, phức tạp và khó dự báo, những rủi ro từ kinh tế, công nghệ, dữ liệu, môi trường, năng lượng, nguồn nước, lương thực và không gian số có thể liên kết và tạo thành những thách thức đối với năng lực phát triển của quốc gia. Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Chiến lược An ninh quốc gia đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa căn bản: chuyển mạnh từ tư duy bảo vệ, ứng phó sang tư duy an ninh tổng thể, toàn diện, chủ động, bao trùm và kiến tạo. Cao hơn, phải nhìn thấy nguy cơ trước khi nguy cơ trở thành khủng hoảng, tạo dựng sức chống chịu trước khi cú sốc xảy ra và kiến tạo môi trường an ninh cho phát triển.

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Một phần tư thế kỷ đã trôi qua kể từ buổi sáng kinh hoàng 11/9/2001, loạt hồ sơ vừa được giải mật cho thấy những cảnh báo về Osama bin Laden và al-Qaeda đã xuất hiện từ nhiều năm trước vụ tấn công, đồng thời hé lộ những hệ lụy về sức khỏe mà người dân New York và lực lượng cứu nạn phải đối mặt trong nhiều năm về sau.

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Ngày 18/8, Đặc phái viên Mỹ về Syria kiêm nhiệm Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Tom Barrack cảnh báo: Một sự cố quân sự ngoài ý muốn nào đó hoàn toàn có thể nhanh chóng khiến tình hình khu vực vượt khỏi tầm kiểm soát. Gần 2 năm sau ngày cựu Tổng thống Syria Bashar Al Assad rời khỏi Damascus, khoảng trống quyền lực vẫn chưa thể được lấp đầy, trong khi nguy cơ về sự xuất hiện của cuộc chiến mới lại một lần nữa bùng lên.

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Gần một tháng sau làn sóng người di cư ồ ạt tràn từ Morocco vào vùng lãnh thổ hải ngoại Ceuta của Tây Ban Nha, châu Âu vẫn loay hoay với bài toán khó: kiểm soát biên giới mà không vượt qua những giới hạn pháp lý, nhân đạo và chính trị, dù các diễn ngôn từ Brussels có vẻ đã cứng rắn
hơn.

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Từ một phán quyết của tòa án bị bóp méo trên mạng xã hội, những hình ảnh được diễn giải sai lệch và tin đồn lan rộng, hàng chục nghìn người đã đổ về Ceuta trong vài giờ cuối tháng 7, tạo ra một cuộc khủng hoảng tại biên giới Tây Ban Nha - Morocco.

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Trong gần nửa thế kỷ, thông qua những thỏa thuận về dầu mỏ, tài chính và hợp tác quân sự, nhiều quốc gia Trung Đông đã dựa vào "chiếc ô an ninh" của Mỹ để tập trung phát triển kinh tế. Nhưng, một thỏa thuận quân sự mới được ký vào những ngày đầu tháng 8 này đang làm thay đổi tất cả, mở ra một giai đoạn mới, khi các quốc gia trong khu vực muốn tự bảo đảm an ninh của chính mình.

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Độc lập và tự do là những giá trị có ý nghĩa đặc biệt đối với sự tồn tại, phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc và mỗi con người. Không có dân tộc nào có thể phát triển bền vững nếu không có quyền tự quyết đối với vận mệnh của mình; cũng không có xã hội tiến bộ nếu con người không được sống trong môi trường hòa bình, an toàn, có quyền làm chủ và điều kiện phát triển toàn diện. Đối với Việt Nam, độc lập, tự do là những giá trị được hình thành, hun đúc và bảo vệ qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước.

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Ngày 5/8/2026, Bộ Công an tổ chức Hội thảo góp ý xây dựng “Đề án Phát triển văn hóa Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới”. Đề án là sự cụ thể hóa, triển khai thiết thực việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong lực lượng Công an nhân dân (CAND).

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

LTS: Trong kỷ nguyên mới, đặc biệt là bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, để bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, lực lượng Công an nhân dân (CAND) đứng trước yêu cầu phải phát triển theo hướng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm chủ khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt mỗi cán bộ, chiến sĩ cần không ngừng nâng cao bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ.
Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống CAND, Chuyên đề ANTG Cuối tháng trân trọng giới thiệu bài viết của Trung tướng Trần Bá Thiều, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND về vấn đề này.

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

“Giang hồ mạng” không phải là khái niệm pháp lý, mà là cách cộng đồng gọi những cá nhân gây dựng ảnh hưởng trên mạng xã hội bằng hình ảnh đầu gấu đầu mèo, xăm trổ ngang tàng, phát ngôn gây sốc, khoe tiền bạc, các mối quan hệ hoặc công khai chửi bới người khác bằng những lời lẽ rất vô văn hóa... Việc cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam một loạt "giang hồ mạng" như: Khánh "Sky", Hồ Văn Khoa, “Vua Quạt” Trần Đình Tiệp, vợ chồng Huấn “Hoa Hồng”, vợ chồng Phú Lê, “Tế điên" Nam Định thời gian gần đây khiến số "giang hồ mạng" khác có vẻ lo ngại sẽ tới lượt mình nên đã tìm cách thay đổi nội dung. Mạng xã hội vì thế cũng đỡ rác hẳn.

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Giữa lúc dòng chảy thương mại từ Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz bị bóp nghẹt bởi xung đột Mỹ-Iran, một huyết mạch hàng hải khác của thế giới đang đứng trước nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy chiến sự. Căng thẳng Houthi - Arab Saudi tái bùng phát, cùng những cảnh báo cứng rắn từ Tehran, đang đặt eo biển Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành điểm nghẽn tiếp theo, có thể đẩy cú sốc năng lượng vượt khỏi Trung Đông, lan rộng ra nền kinh tế toàn cầu.

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Trong nhiều năm sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, câu hỏi thường trực đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có lẽ vẫn luôn là: Liên minh này có còn lý do để tồn tại? Thực tế thách thức lớn nhất hiện nay với một tổ chức an ninh phòng thủ 77 tuổi đời là có thể thích nghi với một thế giới nơi cạnh tranh giữa các cường quốc trở thành trạng thái thường trực, hàng loạt cuộc khủng hoảng phủ bóng không gian an ninh châu Âu - Đại Tây Dương, và thậm chí là cả sức ép từ những tranh luận về chia sẻ gánh nặng quốc phòng hay các phát biểu gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Nghị sĩ Andy Burnham chính thức được xác nhận là lãnh đạo Công đảng và trở thành Thủ tướng thứ 7 của Vương quốc Anh chỉ trong một thập niên. Với những cải cách đầy tham vọng, liệu người đàn ông đến từ Manchester này có thể tái định hình nền chính trị Anh sau một chuỗi khủng hoảng kéo dài hay không?