"Trồng người" giữa Trường Sa

Ra Trường Sa những ngày giữa tháng 4 vừa qua, tôi đặc biệt ấn tượng với những người thầy lặng lẽ "trồng người" nơi đảo xa. Dù đang công tác, sinh sống ổn định tại đất liền, họ đã gác lại hạnh phúc riêng tư để ra với Trường Sa vì sự nghiệp chung là ươm mầm tri thức, gieo con chữ cho trẻ em sinh sống trên các điểm đảo...

Một lớp hai trình độ

Khi tàu KN491 thả neo tại đảo Sinh Tồn lúc sáng sớm, những chiếc xuồng máy như con thoi lần lượt đưa các thành viên trong đoàn vào thăm đảo. Đúng như tên gọi, cây cối nơi đây nào bàng vuông, tra, phong ba, hoa giấy... đều vươn lên mạnh mẽ để sinh tồn giữa biển khơi nhiều bão táp, mang lại không gian xanh mướt cho quân và dân trên đảo. Chúng tôi có mặt tại lớp học của thầy Phạm Xuân Diệu khoảng 7h sáng, từ đằng xa đã nghe văng vẳng tiếng học sinh luyện đọc.

hs2.jpg -0
Lớp học của thầy giáo Phạm Xuân Diệu ở xã đảo Sinh Tồn.

Lớp học khang trang không kém gì trong đất liền, trên bục giảng có chân dung Bác Hồ và 5 lời dạy của Bác, phía dưới là góc học tập (góc Toán, Tiếng Việt, góc Sử - Địa, Hoạt động giáo dục, An toàn giao thông) do thầy và trò nơi đây cùng trưng bày, trang trí bởi những bài viết của các em, hình vẽ trực quan có tính giáo dục cao của thầy, hay những tranh vẽ, bưu thiếp do học sinh làm để minh họa cho từng hoạt động... Phía cửa sổ, ngoài những giò phong lan, chậu cây bon-sai nho nhỏ còn có hoa ốc - cây hoa trang trí xinh xinh đặc trưng của những điểm đảo do người dân nơi đây khéo tay thiết kế mà thành.

Chia bảng thành hai nửa, một bên dạy Toán, một bên luyện đọc, thầy Phạm Xuân Diệu, giáo viên Trường tiểu học xã đảo Sinh Tồn cho biết, lớp có 5 em học sinh nhưng hai trình độ, ba cháu lớp 2 và hai cháu lớp 5. Tuy học ghép như vậy nhưng thầy và trò vẫn duy trì hai buổi học mỗi ngày, với chương trình như trong đất liền. Trong khi thầy Diệu kiểm tra khả năng đọc của các cháu lớp hai bên cánh phải, phía cánh trái lớp, hai nữ sinh lớp 5 cặm cụi giải Toán...

Sinh năm 1993, quê huyện Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, thầy Diệu tình nguyện viết đơn ra Trường Sa từ 5 năm trước. Lúc đó, người yêu anh làm về nha khoa. Dù ban đầu nghe tin xa xôi cách trở cũng có chút ngại ngùng, nhưng sau đó được anh động viên nên chị cũng an tâm. Vượt qua những cơn say sóng nhớ đời, anh đặt chân lên đảo Sinh Tồn, bắt đầu những giờ dạy đầu tiên tại một môi trường hoàn toàn khác. Sau một năm học ở đảo, tranh thủ thời gian nghỉ hè, anh về đất liền cưới vợ và may mắn vợ chồng có luôn bé gái hiện giờ đã 3 tuổi. "Con gái biết nói chuyện bi bô, hát múa nhưng ba chỉ nghe được âm thanh, không nhìn được hình ảnh, cũng nhớ lắm", anh nói.

Về khó khăn ở đảo, thầy giáo Phạm Xuân Diệu cho biết, anh từng công tác ở vùng sâu, vùng xa nên trải qua hết và thấy cũng bình thường vậy. Điều kiện học tập của các cháu ở đây do không có mạng Internet nên việc tham gia các cuộc thi giải toán qua mạng, hay học tiếng Anh qua phần mềm... bị hạn chế. Thêm vào đó, trong đất liền, dù công tác ở đâu cũng có nhà trường, nhiều đồng nghiệp, học sinh đông vui; còn ở đảo chỉ một mình nên lúc đầu anh cảm thấy buồn. Tuy nhiên, hằng ngày tiếp xúc, trò chuyện thân thiết với các em học sinh và phụ huynh nên nỗi buồn dần vơi bớt. Đặc biệt, được sự quan tâm của các cấp chỉ huy, CBCS ở đảo thường xuyên xuống phụ giúp dọn dẹp vệ sinh, trang trí lớp những ngày lễ, ngày khai giảng, tổng kết năm học, quân và dân gắn bó như một gia đình nên niềm vui được nhân lên ngày càng nhiều.

"Kỷ niệm sâu sắc nhất với tôi là vào dịp 20/11, mặc dù nơi đầu sóng ngọn gió điều kiện thiếu thốn nhưng các em vẫn nhớ ơn thầy, mang những trái khổ qua nhà trồng được, hay vẽ những bức tranh về thầy làm quà tặng. Lớp ít, học sinh ít, nhưng chính vì vậy mà tôi có điều kiện quan tâm, hiểu hơn về từng cháu, các cháu cũng rất tình cảm, chăm ngoan học tập", anh tâm sự. Cháu Võ Đan Như, học sinh lớp 2 xã đảo Sinh Tồn, những lúc đi học cháu cảm thấy vui vẻ vì được gặp thầy và các bạn. "Thầy tận tụy chỉ bảo cho con, rất thương con. Tan học về, con cùng các bạn chơi cầu trượt rất vui", Như háo hức khoe.

Giấu nỗi nhớ vào tim

Tại đảo Trường Sa, thầy giáo Bành Hữu Tình (SN 1983), quê Cam Lâm, Khánh Hoà hiện đang đảm nhiệm 3 nhóm lớp với hai cấp học: mầm non và tiểu học, trong đó cháu nhỏ nhất 3 tuổi, lớn nhất là lớp 5. "Thời gian đầu thầy trò khá vất vả, có em đang tuổi ăn tuổi chơi, nằm luôn ra bàn bảo, "con mệt quá". Rồi có em đang giờ học đòi đi vệ sinh, kêu con đói bụng, con đi uống nước, con muốn ăn bánh... Mặc dù được tập huấn trước rồi nhưng mình không tránh khỏi bỡ ngỡ", anh kể. Do không quen nên những ngày đầu lên lớp ở đảo anh mệt quá, mất nhiều sức do phải vận hành cả khối lớp, tan học về chỉ muốn ngủ luôn, bỏ cả bữa. Tuy nhiên sau 3 tháng mọi thứ dần đi vào khuôn khổ, nề nếp được ổn định hơn.

hs1.jpg -0
Những học sinh ở đảo Trường Sa háo hức cùng bố mẹ đón đoàn công tác.

Qua tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý từng cháu, những sở thích, thói quen, thầy Tình tìm ra phương pháp dạy học sao cho phù hợp. Chẳng hạn, mẫu giáo, mầm non dạy một chút phải cho nghỉ giải lao, ăn bánh, uống sữa, thiên về vận động, hoạt động chứ không chỉ ngồi theo từng tiết, từng môn như tiểu học. Anh kết hợp cho các cháu tô màu, vẽ tranh, xem truyện tranh, nghĩa là không gò bó, cứng nhắc mà thay đổi các trò chơi, học mà chơi, chơi mà học cho linh hoạt.

"Do dạy cùng lúc, mình không dùng bảng nhiều vì sẽ phân tâm, mà chia thành 3 nhóm kèm lẫn nhau, giảng bài mới theo hình thức làm việc nhóm, khi nào các cháu của nhóm này hiểu bài, làm được bài mới quay qua nhóm khác. Các trò chơi chung giữa ba nhóm có thể là cá ngựa, xếp hình, thi tô màu...", thầy Bành Hữu Tình chia sẻ.

Trước khi ra Trường Sa, anh có 3 năm công tác tại huyện miền núi Khánh Vĩnh, 10 năm công tác tại huyện đồng bằng Cam Lâm. "So với miền núi, đảo Trường Sa rất đặc biệt vì cách xa, đi lại cũng khác, không phải như ở bờ, muốn về là về, lên tàu, lên xe là về được ngay. Tuy nhiên, vì đã tình nguyện ra đây nên mình đã xác định tư tưởng. Thời gian rảnh nhiều mình hay đọc những câu châm ngôn trong lịch vạn niên, trong đó có một câu mình nhớ mãi: "Lấy nỗi buồn làm niềm vui mỗi ngày để thời gian qua nhanh". Ban đầu mình cũng nhớ nhà lắm, mỗi lần xem tivi thấy cảnh gia đình hạnh phúc, bố con trò chuyện là buồn rười rượi. Sau đó mình không xem nữa, thời gian rảnh làm việc khác, một cách để giấu nỗi nhớ vào tim, cho nỗi nhớ tạm ngủ yên vậy", anh tâm sự.

Vợ cũng là giáo viên dạy cấp hai, con gái nay đã học lớp 8, anh cho biết, 5 năm ở đảo thời gian cũng dài nhưng tình cảm ấm áp vì nhiều đoàn công tác ra thăm, thể hiện sự quan tâm, yêu thương của đất liền dành cho Trường Sa. "Tôi thấy vinh dự khi được làm thầy giáo ở đảo Trường Sa - trái tim của quần đảo Trường Sa - bởi tôi biết nhiều đồng nghiệp của mình trong đất liền luôn ao ước được một lần đến với Trường Sa, mong có cơ hội được sinh sống tại đây. Tôi cũng xác định ngay từ đầu là ra đảo công tác thì trách nhiệm càng cao, nên luôn nỗ lực khắc phục khó khăn để làm sao truyền tải hết những gì mình có, góp phần bù đắp thiếu thốn cho các em học sinh, để các em khi vào đất liền vẫn theo kịp bè bạn", thầy Tình chia sẻ thêm.

Và, dường như nỗ lực của thầy đã được đền đáp khi năm học trước có 3 em học lớp 5 sau khi vào bờ đều học khá, giỏi, một em được chọn vào đội tuyển học sinh giỏi, một em vào lớp chọn trường cấp hai thị xã. Đó là câu trả lời thuyết phục nhất về tâm huyết của những "người lái đò" giữa đảo xa.

"Nhớ nhất là lần đầu tiên đón Ngày Nhà giáo Việt Nam tại đảo năm 2018. Buổi lễ rất xúc động, được tổ chức trong không gian phòng học nhỏ, là buổi gặp mặt phụ huynh, có sự tham dự của chỉ huy đảo, chỉ huy một số đơn vị phối thuộc trên đảo. Tôi được nhận một bó hoa chúc mừng rất đặc biệt, được kết từ hoa bàng vuông và các loại hoa có trên đảo, bức ảnh tôi vẫn còn giữ", anh nói.

Có lẽ, nơi đảo xa còn nhiều thiếu thốn nhưng tình cảm luôn đong đầy. Quân và dân thuận hòa, gắn kết đã tiếp thêm niềm vui, động lực cho anh và những đồng nghiệp yên tâm bám đảo, giữ biển, gieo chữ, "trồng người", vì sự nghiệp bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc giữa trùng khơi... 

Quỳnh Vinh

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.