Trăm năm bia đá, nghìn năm bia miệng... (bài 3)

Bởi thế, với người dân trong chống "giặc nội xâm" không có chuyện bàn lùi, không thể e ngại, cầm chừng, để những kẻ vơ vét, bòn rút của dân sống sa đọa ngoài vòng pháp luật.

Xưa, ông cha ta răn dạy, làm quan phải biết giữ liêm, giữ danh bởi quan trường chỉ là hữu hạn, nhân dân mới là vạn đại. Xem sự thể các vụ án xử lý cán bộ "dính chàm" mấy năm qua thì thấy, người đời đánh giá, phán xét về các "quan" công bằng lắm.

Xem trên mạng xã hội tối 18/5/2023, khi Cơ quan CSĐT thi hành lệnh bắt, khám xét tư gia của cựu Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Nguyễn Văn Vịnh và cựu Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Doãn Văn Hưởng, nhiều bạn đọc "thả mặt cười", bày tỏ sự đồng tình trước việc làm của cơ quan tiến hành tố tụng. Nhiều bạn đọc cho rằng, sai phạm của ông Vịnh và đồng phạm đã diễn ra kéo dài, người dân bản địa bức xúc và đã có nhiều phản ánh, tố giác, họ thực sự mong đợi từ lâu ngày ông cựu bí thư "vào lò" nhưng sự chờ đợi ấy là khá dài. Trong quãng thời gian đó, quan điểm bàn lùi đã xuất hiện và dẫn tới những nghi ngại trong dân chúng, liệu vụ việc có "chìm xuồng"? Nay, khi quyết định khởi tố, bắt tạm giam được tống đạt, có rất đông người dân kéo đến chứng kiến cơ quan điều tra khám xét “tư dinh” của ông Nguyễn Văn Vịnh, thể hiện thái độ ủng hộ. Bạn đọc cũng phản ánh nhiều lô đất "vàng" mà ông Vịnh đang nắm giữ hoặc đứng tên người khác, bày tỏ sự bức xúc khi người đứng đầu tỉnh ở vùng biên lại giàu khủng như vậy, trong khi đời sống nhân dân bản địa rất khó khăn, miếng ăn cái mặc còn lận đận.

Xem ra, trong "công cuộc đốt lò" mấy năm nay, quan chức cấp cao ở bộ, ngành, địa phương "vào lò" đã khá nhiều và tâm lý dân chúng cũng có những cung bậc khác nhau. Có những vụ bị can "vào lò" là lòng dân hỉ hả, như tháo gỡ được ung nhọt, bức xúc trong lòng bấy lâu.

Lại nhớ hồi cơ quan điều tra thi hành lệnh bắt tạm giam ông Tất Thành Cang, một "củi tươi" khiến dư luận bàn tán mấy năm liền. Trên mạng xã hội, người dân bày tỏ sự phấn chấn và củng cố thêm niềm tin công cuộc "đốt lò", chống tham nhũng với phương châm "không vùng cấm, không ngoại lệ". Có người mô tả trên Facebook rằng, tối hôm đó, trên nhiều tuyến phố ẩm thực TP Hồ Chí Minh, người dân "nhậu ăn mừng" như vừa gỡ được một nút thắt nhức nhối bấy lâu nay. Một Facebooker có lượng người theo dõi khá lớn, bình luận: "Một cán bộ đoàn trưởng thành từ bộ đội, bước vào chính quyền chừng chục năm, giàu nứt vách, đến khi bị bắt thì cả nước hoan hỉ"!

Thiết nghĩ, nói "cả nước hoan hỉ" thì có lẽ quá mức nhưng ở mức độ nào đó cho thấy lòng dân và miệng thế gian trong sự kiện này. Trong sự việc liên quan ông Tất Thành Cang, dư luận ồn ào đã lâu. Nhưng, sự việc này cứ âm ỉ, đến mức có người đặt câu hỏi, liệu "củi" này có tươi quá hay vướng cái gì khó mà lâu không "cháy" được? Hãy trở lại diễn tiến vụ việc.

Tại kỳ họp thứ 31, tháng 11/2018, Ủy ban Kiểm tra Trung ương kết luận: "Những vi phạm của đồng chí Tất Thành Cang là rất nghiêm trọng, gây bức xúc trong xã hội, làm ảnh hưởng lớn đến uy tín của Thành ủy, đến mức phải xem xét, thi hành kỷ luật" - thông cáo kỳ họp 31 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương nêu rõ. Hơn một tháng sau, ngày 26/12/2018, Hội nghị Trung ương 9, Khóa XII đã thông qua việc kỷ luật ông Tất Thành Cang bằng hình thức: Cách chức Ủy viên Trung ương Đảng Khóa XII, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy TP Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2015-2020 vì đã có những khuyết điểm, vi phạm rất nghiêm trọng.

Sau khi bị Trung ương thi hành kỷ luật, phần việc còn lại thuộc thẩm quyền Thành ủy, chính quyền TP Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, trường hợp ông Tất Thành Cang lại dần "lặng yên" suốt cả năm 2019, kéo sang năm 2020. Khi tổ đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh tiếp xúc cử tri quận 9 ngày 8/10/2019, nhiều cử tri bày tỏ mối quan tâm về công tác quản lý cán bộ. Ông Trương Thế Cần (phường Phước Long B, quận 9) nói rằng, ông Tất Thành Cang bị Trung ương kỷ luật bằng hình thức cách chức Ủy viên Trung ương Đảng Khóa XII, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy và Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy vì đã có những khuyết điểm, vi phạm rất nghiêm trọng. Nhưng, hiện nay ông Cang vẫn ngồi ghế đại biểu HĐND thành phố. "Ông ấy vẫn làm lãnh đạo một cơ quan, họp hành, phát biểu dõng dạc. Sao không cho ông ấy nghỉ mà vẫn để ngồi ghế đại biểu của dân. Làm như vậy là coi thường cử tri, sẽ khiến người dân rất mất niềm tin" - cử tri bức xúc.

Chiều 14/7/2020, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Dương Anh Đức cùng tổ đại biểu HĐND thành phố, đơn vị số 5 có buổi tiếp xúc với cử tri quận 5. Tại đây, cử tri Mai Thanh Hà viện dẫn trường hợp ông Tất Thành Cang có quan lộ quá nhanh, từ Bí thư Quận ủy quận 2 lên Giám đốc Sở Giao thông - Vận tải TP Hồ Chí Minh, lên Phó Chủ tịch, rồi Phó Bí thư Thành ủy. Trong quá trình đi lên lại dính nhiều sai phạm. Đến nay, Trung ương kỷ luật nhưng thành phố vẫn giữ tư cách đại biểu HĐND, Thành ủy viên. Vi phạm như vậy, "sao không xử lý mà vẫn tiếp tục để ông Cang nằm trong bộ máy nhà nước. Cán bộ như vậy có còn uy tín với nhân dân nữa đâu mà giữ" - cử tri Mai Thanh Hà gay gắt. Có ý kiến cho rằng, liệu có tình trạng "che chắn" rồi bàn lùi nhằm gác vụ việc lại để "giữ ổn định nội bộ"?

Gần một tháng sau, ngày 7/8/2020, thông tin về ông Tất Thành Cang được phát đi từ thông báo của Ủy ban Kiểm tra Thành ủy, nhưng là một thông báo khiến dư luận thực sự bất ngờ. Theo đó, Ban Chấp hành Đảng bộ TP Hồ Chí Minh thống nhất kết luận phê bình đối với 3 thành ủy viên nhiệm kỳ 2015-2020 (có khuyết điểm, vi phạm đến mức phải thi hành kỷ luật, nhưng do đến nay đã hết thời hiệu xử lý kỷ luật đảng), trong đó có ông Tất Thành Cang, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo công trình lịch sử thành phố, nguyên Giám đốc Sở Giao thông - Vận tải.

Sai phạm đến mức phải thi hành kỷ luật nhưng do đã hết thời hiệu nên chỉ... phê bình! Quy định nào cũng do cơ quan hữu quan đặt ra, đúng quy định mà trái lòng người, trái lẽ phải thì giải thích thế nào với cử tri, nhân dân? Công cuộc chống tham nhũng đang ở thế cao trào, mạnh mẽ, sự việc "hết thời hiệu kỷ luật" liên quan ông Tất Thành Cang đã gây ra những luồng phân tâm dư luận bởi một lẽ đơn giản, tại sao suốt năm 2018, 2019, khi còn thời hiệu, chính quyền địa phương không thi hành kỷ luật, để vào thế đã rồi?

Chính vì diễn tiến đó, sự việc cơ quan điều tra Công an TP Hồ Chí Minh khởi tố, bắt tạm giam bị can Tất Thành Cang ngày 16/12/2020 đã thực sự gỡ bỏ mọi hoài nghi và là câu trả lời dứt khoát cho những quan điểm bàn lùi, muốn "ngâm" hay né vụ việc. Đến khi ông Cang ra lĩnh án ở 2 phiên tòa với tổng cộng 14 năm, 6 tháng tù thì dư luận về có hay không "vùng cấm" trong vụ án mới thực sự được giải tỏa. Rõ ràng, nếu chỉ nghe theo quan điểm "xử êm" rồi bàn lùi, bỏ qua để "giữ nội bộ" chỉ dẫn tới sự nhờn pháp luật, kích vào sự nhức nhối, bức xúc trong dân chúng.

Nhưng, cũng thấy rằng, không phải cứ người nào bị bắt, xử lý thì người dân đều "ăn mừng" như nhận xét trên. Có người bị kỷ luật, bị bắt vì liên quan sai phạm ở lĩnh vực nào đó, vụ việc nào đó và họ phải chịu án phạt theo quy định thì dư luận vẫn phán xét, nhìn nhận họ ở những khía cạnh khác toàn diện, đầy đủ hơn. Cứ như vụ xét xử ông Nguyễn Quang Tuấn, cựu Giám đốc Bệnh viện Tim (Tuấn “tim”) vừa rồi thì thấy, chính người dân, dư luận báo chí dành tình cảm cho ông khá nhiều và họ nể phục tài năng cũng như những đóng góp của vị bác sĩ. Cũng bởi lẽ đó, xét trên các yếu tố giảm nhẹ hình phạt, tòa đã tuyên mức án dưới khung (3 năm tù và không bị cấm đảm nhiệm chức vụ hay cấm hành nghề sau khi chấp hành bản án), nhẹ hơn cả mức mà viện kiểm sát đề nghị. Bản án nhận được sự đồng tình từ dư luận.

Xem như vậy thì miệng thế gian không phải cứ xấu thì cho chìm, đen thì tối hẳn mà ngược lại, tình lý phân minh, cái gì là sáng thì vẫn luôn được người đời ghi nhận. Trong cơ chế thị trường ngày nay, thói tham lam, cá nhân ích kỷ sẽ trỗi dậy trong tư tưởng nhiều người nếu không được uốn vào khuôn khổ. Câu chuyện dân gian "Cây khế" ngẫm ngày nay sát với đời sống quan trường lắm, sẽ là túi bao nhiêu gang và con chim chở "người anh" trong câu chuyện có cưỡng nổi dặm dài? Bây giờ, khi có trong tay hàng trăm tỷ thì người ta sẽ nghĩ đến việc bỏ túi nghìn tỷ và khi có nghìn tỷ, họ lại nghĩ phải ôm về hàng vạn tỷ và cứ như thế, làm sao có độ dừng?

Mà xem ra trong xã hội ta, quan tham gây bức xúc trong dân chúng như thế không ít. Lại còn sinh sôi, nảy nở dưới nhiều vỏ bọc khác nhau. Thế thì làm sao mà dừng lại cuộc chiến chống tham nhũng, tiêu cực? Làm sao mà nói dừng cuộc chiến này để "lo phát triển kinh tế"?

Rõ ràng, phải xóa bỏ tư tưởng bàn lùi. Phải làm tiếp, làm nghiêm như lòng dân mong đợi...

(Còn nữa)