Thảo Duyên (thực hiện)
- Thưa nhạc sĩ Minh Đạo, ngay sau khi những bộ phim phát sóng, nhiều khán giả bày tỏ tình cảm đặc biệt với những ca khúc do anh sáng tác như “Bông hoa của người lính Cảnh sát Hình sự” (phim “Đội điều tra số 7”), “Dâng hiến” (Phim “Tận hiến”). Anh đến với những sáng tác về lực lượng CAND như thế nào?
+ Vốn là người làm công việc sản xuất, đạo diễn âm nhạc nên từ cách đây hơn 10 năm tôi đã tham gia thực hiện một số chương trình nghệ thuật như Kỷ niệm 70 năm ngày thành lập lực lượng CAND, sản xuất album “10 ca khúc truyền thống tiêu biểu về lực lượng CAND”… Nhờ đó, tôi có được những hiểu biết nhất định về ngành.
Sau này, qua những lần gặp gỡ, trò chuyện cùng Trung tướng Đỗ Triệu Phong, Cục trưởng Cục Truyền thông CAND, chúng tôi đồng quan điểm mong muốn có thêm những sáng tác mang màu sắc mới, gần gũi nhân dân hơn. Sáng tác đầu tiên của tôi về lực lượng CAND là “Để dân mãi tin yêu” - ca khúc chủ đề cho “Liên hoan Truyền hình, phát thanh CAND lần thứ XIII” (năm 2022).
Tới năm 2023, khi Điện ảnh CAND sản xuất bộ phim “Đội điều tra số 7” tôi được mời viết ca khúc cho phim. Và gần đây, ở dự án phim “Tận hiến”, tôi cũng may mắn có được vinh dự này. Với tôi, sáng tác về đề tài CAND vừa khó vừa dễ. Dễ là sự cống hiến của họ luôn có giá trị lớn và được sự quan tâm, ghi nhận của xã hội. Khó vì đã nhiều người viết, mình phải tìm kiếm góc nhìn mới và âm nhạc khác.
- Đi vào khai thác chiều sâu tâm lý, những đặc trưng riêng nào trong nhiệm vụ của từng lực lượng đã làm nên thành công trong các sáng tác của anh về lực lượng CAND?
+ Tôi muốn khai thác hình ảnh người chiến sĩ CAND ở góc độ gần gũi, bình dị nhất. Khi nhận lời viết ca khúc cho phim, tôi nghiên cứu kỹ kịch bản. Cả hai bộ phim đều có nội dung hấp dẫn, cuốn hút tới mức tôi đọc chỉ 2 - 3 ngày là xong.
Ở phim “Đội điều tra số 7”, nhân vật chính là những người lính hình sự trẻ trung, đầy nhiệt huyết. Mà người trẻ thì gắn liền với tình yêu. Vì thế, tôi đi sâu vào khai thác khía cạnh này. Bên cạnh giai điệu mạnh mẽ, tôi miêu tả người chiến sĩ hình sự dũng cảm “Lao vào hang cọp, xông pha chiến đấu, chấp nhận nguy hiểm, hy sinh máu xương”. Với họ, niềm vui trong công việc như hạnh phúc trong tình yêu thế nên sau mỗi trận đánh án “Để mang tặng em bông hoa chiến công, ngày bên nhau”.
Bộ phim “Tận hiến” khắc họa hình ảnh người chiến sĩ tình báo CAND nên ca khúc “Dâng hiến” cũng mang màu sắc thâm trầm, điềm tĩnh như những hy sinh thầm lặng mà người chiến sĩ tình báo phải trải qua. Tôi chọn nói về nỗi cô đơn - bi kịch không thể sẻ chia - cũng chính là sự khốc liệt của cuộc chiến mà họ phải đối mặt: “Cô đơn trong chính ngôi nhà mình/ Mong manh ranh giới trong lòng mình/… Chông chênh ván cờ chưa rõ tướng”... Họ vẫn “độc hành bước đi, ung dung đón phút cuối cùng/ Một mình chiến đấu cho mai này tin chiến thắng”.
Nhưng, với người chiến sĩ Công an, dù công tác ở lĩnh vực nào thì khí phách, bản lĩnh, danh dự luôn được đặt lên cao nhất. Ở người chiến sĩ cảnh sát hình sự là “Vì một niềm tin dân đã trao/ Vì một lời hứa với đồng chí”. Còn ở người chiến sĩ tình báo thì "Nguyện ghi tâm khắc cốt lời thề năm ấy" đã giữ họ trước mọi cám dỗ, nguy nan.
- Là nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc nổi tiếng… nhưng hình như việc anh đến với âm nhạc chuyên nghiệp không phải là sớm?
+ Tôi sinh ra ở Hà Nội, trong một gia đình không có ai làm âm nhạc. Từ thời phổ thông tôi đã chơi thân với nhạc sĩ Ngọc Châu, Ngọc Hưng (chơi trống) trong ban nhạc “Hoa sữa”. Vốn yêu âm nhạc lại có chút năng khiếu, tôi cũng được “rủ rê” tham gia ban nhạc. Trong khi các thành viên ban nhạc thời kỳ đó như Ngọc Châu, Vũ Quang Trung, Lương Minh, Ngọc Khôi… đều là “con nhà nòi” và theo học âm nhạc từ rất sớm. Duy nhất tôi là người ngoại đạo.
Tốt nghiệp phổ thông, tôi đã từng đi học rồi trở thành giáo viên một trường kỹ thuật. Nhưng đam mê âm nhạc cứ lớn dần. Năm 1994, tôi quyết định xin nghỉ công việc, quyết tâm thi đỗ vào khoa Sáng tác của Nhạc viện Hà Nội. Năm 1998, tôi tốt nghiệp dưới sự hướng dẫn của Giáo sư, nhạc sĩ Chu Minh.
- Giới trong nghề đều biết, anh là người giữ vai trò quan trọng định hình nên “vóc dáng” ca khúc của các nhạc sĩ nổi tiếng như Nguyễn Cường, Trần Tiến, Dương Thụ, Phó Đức Phương, Lê Minh Sơn…
+ Đúng là trong quá trình làm nghề, tôi may mắn được làm việc với nhiều nhạc sĩ tài năng. Họ đều là những người anh, người thầy trong công việc với vốn sống, vốn kiến văn rất rộng. Ban đầu nhạc sĩ Nguyễn Cường gặp tôi là để nhờ sửa giúp bàn phím máy tính (vì biết tôi có chuyên môn kỹ thuật). Khi tôi đưa anh Nguyễn Cường bản nhạc tốt nghiệp của mình, nhờ anh nghe hộ. Nghe xong, anh bảo: “Sau này mày sẽ là một thằng viết nhạc tử tế đấy”. Khi đó, tôi rất vui nhưng vẫn nghĩ là nhạc sĩ đàn anh động viên mình.
Rồi một hôm, nhạc sĩ Nguyễn Cường đưa ca khúc “Nghiêng nghiêng rừng chiều” nhờ tôi phối khí cho ca sĩ Minh Ánh (ban nhạc 3A) hát. Bản phối đầu tiên này không những được nhạc sĩ Nguyễn Cường ưng ngay mà ca sĩ Minh Ánh còn đề nghị mua độc quyền. Điều này khiến tôi vô cùng bất ngờ vì chưa có tiền lệ, khi đó tôi chưa có tên tuổi trong làng hòa âm phối khí. Sau lần đầu tiên đó, chúng tôi đồng hành với nhau tới hơn 20 năm.
Từ nhạc sĩ Nguyễn Cường, tôi được làm việc với nhạc sĩ Trần Tiến. Ca khúc đầu tiên tôi nhận phối khí là “Mưa bay tháp cổ” cho ca sĩ Tùng Dương. Ca khúc không chỉ nhận được bình chọn cao nhất ngay từ lần ra mắt đầu tiên mà còn mang về cho tôi giải thưởng “Phối khí hiệu quả” trong chương trình “Bài hát Việt” (năm 2005). Đây là một giải thưởng vô cùng ý nghĩa và có tính chất dấu ấn trong sự nghiệp âm nhạc của tôi.
- Gần đây, nhạc sĩ Minh Đạo còn được công chúng yêu nhạc biết đến với vai trò phối khí và chỉ huy những vở nhạc kịch thuần Việt như “Sóng”, “Lửa từ Đất”. Anh đánh giá thế nào về vị trí của nhạc kịch trong đời sống âm nhạc Việt Nam hiện nay?
+ Nhạc kịch là tổng hòa của ngôn ngữ sân khấu, âm nhạc và vũ đạo. Vì thế, được làm và làm được nhạc kịch là niềm tự hào của mỗi nhạc sĩ. Nhạc kịch phải khai thác những đề tài có ý nghĩa xã hội rộng lớn, mang tính chất thời đại thì mới thu hút sự quan tâm của nhiều người. Tôi quan niệm nhạc kịch là tập hợp của nhiều tác phẩm vừa có tính độc lập vừa có tính thống nhất. Ví dụ như ở nhạc kịch “Lửa từ Đất” lấy cảm hứng từ cuộc đời nhà cách mạng Nguyễn Ngọc Vũ - Bí thư Thành ủy Hà Nội chính thức đầu tiên - chúng tôi phải thực hiện hơn 20 sáng tác mới bao gồm các Aria, Duo, Trio, tứ tấu, Acapella, các mảng khí nhạc được viết mới hoàn toàn theo tiêu chuẩn khắt khe của thể loại nhạc kịch.
Trong nền âm nhạc thế giới, nhạc kịch được xem là đỉnh cao của trí tuệ. Tuy nhiên hiện nay ở Việt Nam, nhạc kịch vẫn gặp phải rào cản là tâm lý khán giả, cho rằng nhạc kịch khó hiểu. Nhưng tôi tin rằng, theo thời gian, với những thế hệ nghệ sĩ và công chúng mới, nhạc kịch sẽ có vị trí xứng đáng trong đời sống.
- Là người được giới chuyên môn đánh giá cao nhưng anh lại ít xuất hiện trên truyền thông?
+ Tôi thích sống như một người bình thường. Hơn nữa, thời gian của tôi chủ yếu dành cho âm nhạc. Không làm công việc người khác đặt hàng thì tôi tự “đặt hàng” mình. Tôi quan niệm nhạc sĩ chuyên nghiệp là người phải làm việc để ép cho cảm xúc ra chứ không phải thụ động ngồi đợi cảm xúc đến. Với tôi, làm việc là cách để tôi khám phá bản thân, chinh phục giới hạn mới của chính mình.
- Xin cảm ơn nhạc sĩ!
