Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Chất liệu vàng của màn ảnh

Ngay sau thành công của “Tử chiến trên không”, Điện ảnh CAND tiếp tục hợp tác với đạo diễn Hàm Trần thực hiện bộ phim điện ảnh “Nữ biệt động Sài Gòn”. Bộ phim lấy bối cảnh những năm 1970 khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn vô cùng cam go, khốc liệt. Nhân vật trung tâm là Giang và Gấm, hai chị em ruột lạc nhau trong chiến tranh. Ngày gặp lại thì mỗi người lại ở hai đầu chiến tuyến. Một người là điệp viên nằm vùng mưu trí, người còn lại là nữ du kích kiên cường. Giữa những tình huống ngàn cân treo sợi tóc, họ bị kẹt bởi nhiều giằng xé, một bên là nhiệm vụ, một bên là máu mủ, tình thân.

Ngoài ra, tuyến nhân vật phụ cùng tạo nên không gian phim còn có Luân - Trưởng ty Cảnh sát tỉnh Bến Tre ăn chơi khét tiếng. Nhung và Nam, 2 thành viên đội biệt động. Theo tiết lộ của ê-kíp sản xuất, bộ phim không chỉ tập trung vào những màn đấu trí căng thẳng và các pha hành động nghẹt thở mà còn khai thác chiều sâu cảm xúc với câu chuyện về tình thân trong chiến tranh. Theo dự kiến, phim sẽ được công chiếu vào dịp 30/4/2027.

Một bộ phim nữa cũng đang được đưa vào sản xuất là “Mật mã Đông Dương” (đạo diễn Trần Ka My). Bộ phim lịch sử - tình báo do điện ảnh CAND sản xuất được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam.

Nhân vật chính của phim là Trần Thắng - một chiến sĩ Công an Việt Nam hoạt động sâu trong lòng bộ máy an ninh đối phương tại Lào. Để hoàn thành nhiệm vụ, anh phải đổi danh tính thật, các mối quan hệ, chấp nhận sự an nguy của bản thân và gia đình. Trong thế giới nơi “không ai thực sự tin ai”, như một “rừng săn thông tin chằng chịt”, Trần Thắng phải lần theo dấu vết của một “bóng ma” vô hình đang thao túng chiến lược chiến tranh nguy hiểm tại chiến trường Việt Nam và toàn bộ Đông Dương. Phim dựa trên nhiều nguyên mẫu có thật trong những hồ sơ đã được giải mã của lực lượng tình báo Công an. Trong đó có nguyên mẫu tiêu biểu như đồng chí Nguyễn Thành và đồng chí Quang Hải.

Cũng tại thời điểm này, bộ phim về chân dung Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu có tên “Đất đỏ” cũng bắt đầu được triển khai. Bộ phim đi sâu vào khắc họa chân dung Võ Thị Sáu ở tuổi 13 hồn nhiên, yêu đời, mang trong mình những ước mơ bình dị như nhiều thiếu nữ khác; nhưng vì đất nước có chiến tranh, người con gái nhỏ bé ấy không màng nguy nan. Không chỉ tái hiện hành trình trở thành biểu tượng anh hùng của chị Võ Thị Sáu mà phim còn đi sâu vào khai thác nội tâm của các chiến sĩ trong đội công an xung phong Đất đỏ.

Đạo diễn Lê Văn Kiệt chia sẻ mong muốn xây dựng hình tượng Võ Thị Sáu như một con người với tất cả những cảm xúc: hồn nhiên, mơ mộng, tổn thương, sợ hãi.. nhưng tình yêu nước lớn lao đã khiến cô chưa từng bị khuất phục.

Không chỉ trở thành chất liệu cho những tác phẩm điện ảnh, câu chuyện sau những trang hồ sơ chuyên án, những nguyên mẫu còn được tái hiện qua những bộ phim truyền hình hấp dẫn. Mới đây, bộ phim truyền hình “Tận hiến” (Điện ảnh CAND sản xuất) đã tái hiện hành trình chiến đấu thầm lặng của lực lượng CAND trên đất Lào giai đoạn 1955-1975. Nhân vật chính Nguyễn Thành (bí danh P1) là một chiến sĩ tình báo của lực lượng CAND Việt Nam, hoạt động trong lòng những cơ quan tình báo khét tiếng cả về nghiệp vụ, điều kiện hoạt động và độ tàn bạo.

Ngoài ra, một dự án phim đặc biệt có tên “Kế hoạch CM12” tái hiện lại một trong những chiến công đặc biệt, mang dấu ấn sâu đậm của lực lượng CAND ở lĩnh vực phản gián trong những năm 1981 - 1984 cũng đang được Điện ảnh CAND đưa vào sản xuất. Đối tượng đấu tranh trong chuyên án CM12 là tốp gián điệp, biệt kích, các tổ chức phản động lưu vong, nhất là tổ chức phản động “Mặt trận thống nhất các lực lượng yêu nước giải phóng Việt Nam” do Lê Quốc Túy và Mai Văn Hạnh cầm đầu.

Kể câu chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại

Có thể nói, nhiều bộ phim lấy chất liệu từ những chuyên án có thật, những nhân vật nguyên mẫu đã mang đến cho đời sống điện ảnh một dòng phim độc đáo, hấp dẫn. Những câu chuyện, con người và chiến công vốn chỉ được biết qua những trang hồ sơ, giờ đây sinh động và chân thực qua ngôn ngữ điện ảnh. Tuy nhiên, để tôn vinh thành tích ấy nhưng không sa vào tuyên truyền khô cứng là yêu cầu đặt ra với ê-kíp sản xuất phim.

Đạo diễn Trần Ka My, người vừa thành công ở “Tận hiến” lại tiếp tục khai thác hình ảnh người chiến sĩ tình báo CAND với “Mật mã Đông Dương” chia sẻ, trong bối cảnh chiến tranh Đông Dương, hoạt động của các điệp viên phần lớn vẫn còn nằm trong vùng “tối” của lịch sử, với tư liệu công khai hạn chế. Điều này đặt ra thách thức lớn cho ê-kíp, không chỉ ở khâu nghiên cứu mà còn trong việc cân bằng giữa tính xác thực lịch sử và sức hút điện ảnh. Kể câu chuyện ở “vùng xám” của thông tin, tức là giữa đen và trắng, giữa đúng và sai… không hề dễ dàng.

Các nhà biên kịch của phim “Mật mã Đông Dương” đã phải nghiên cứu nhiều nguồn tư liệu từ chuyên án cho tới tài liệu trên báo chí và trong các tác phẩm văn học, hồi ký… để ra được kịch bản hoàn chỉnh. Cùng với việc chọn những nhân vật điển hình, những chi tiết hay, đặc sắc với những cuộc đấu trí, đấu lực đầy gay cấn, hấp dẫn làm nổi bật thông điệp tác phẩm. Tương tự, ông Nguyễn Cao Tùng, đại diện nhà sản xuất phim “Đất đỏ” cũng thừa nhận đây là dự án phim nhiều vất vả. Riêng phần kịch bản chuẩn bị mất 7 năm và viết lại nhiều lần mới hoàn chỉnh.

Từng là một lực lượng huyền thoại trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ nhưng lâu nay, đề tài biệt động lại ít được khai thác trên màn ảnh. Trước đó, chiến công, sự hy sinh của những chiến sĩ biệt động mới chỉ được tái hiện qua bộ phim dài 4 tập “Biệt động Sài Gòn” (đạo diễn Long Vân). Trong đó, nhân vật Tư lệnh trưởng Tư Chung cùng các nhân vật như Ngọc Mai, Huyền Trang, Sáu Tâm, Năm Hòa… đã khắc họa sâu sắc hình ảnh người biệt động Thành mưu trí, dũng cảm. Giờ đây, với “Nữ biệt động Sài Gòn” sẽ mang đến những câu chuyện đầy ngưỡng mộ và xúc động về lực lượng đặc biệt này.

Trung tá Trần Nam Chung - Giám đốc Điện ảnh CAND cho biết: Gần đây, một số hồ sơ tình báo được phép khai mở sau một thời gian dài im lặng trong những tập hồ sơ. Đó là cơ hội để Điện ảnh CAND tiếp cận và khai thác. Những bộ phim như “Tận hiến”, “Mật mã Đông Dương” là những dự án đầu tiên đưa mặt trận tình báo Đông Dương lên màn ảnh. Những chiến công thầm lặng, những câu chuyện từng nằm trong bóng tối sẽ được mang đến gần hơn với công chúng bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại”.

Dòng phim có chất liệu từ những chuyên án lịch sử, những nguyên mẫu có thật mang đặc thù riêng với chiều sâu về lịch sử và nghiệp vụ. Chính vì vậy, việc khai thác những yếu tố đời tư, khắc họa những nhân vật đặc biệt để mềm hóa sự kiện là điều cần thiết. Nhiều chi tiết chưa từng công bố, với những màn đấu trí không tiếng súng đầy kịch tính sẽ được các nhà làm phim dụng công khai thác. Nhà sản xuất Nguyễn Cao Tùng khẳng định khi bắt tay vào thực hiện bộ phim “Đất đỏ”, chúng tôi xác định không thể làm phim lịch sử theo cách của 30 năm trước nữa. Khán giả trẻ bây giờ cần một cách kể mới, hiện đại hơn, nhiều cảm xúc hơn và có tính kết nối hơn.

Vì thế, ở “Mật mã Đông Dương”, ê-kíp làm phim sử dụng 40% bối cảnh bằng công nghệ VFX/CGI hiện đại để tái hiện chân thực không gian lịch sử. Không chỉ dừng lại ở phòng vé nội địa, dự án phim được xác định tiếp cận thị trường quốc tế. Phim chú trọng trải nghiệm điện ảnh cao cấp với âm nhạc giao hưởng và thiết kế âm thanh được đầu tư kỹ lưỡng.