1. Qua 5 kỳ Hội nghị cấp cao kỷ niệm quan hệ song phương, được tổ chức gần 5 năm kể từ Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga trực tuyến năm 2021, hội nghị tại Kazan lần này đánh dấu mốc 35 năm hợp tác hiệu quả giữa hai bên.
Diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực đang chứng kiến những biến động lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh, hội nghị thể hiện cam kết chính trị ở cấp cao nhất của hai bên đối với mối quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN-Nga, cho thấy sự coi trọng của Nga đối với vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc hợp tác ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cũng như sự coi trọng của ASEAN đối với vai trò và vị thế của Nga ở khu vực và trên thế giới.
Đây cũng là chuyến công tác đầu tiên đến Nga, đất nước có quan hệ hữu nghị, gắn bó và là Đối tác Chiến lược Toàn diện của Việt Nam, của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng.
Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, sự tham dự của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại hội nghị cấp cao lần này tiếp tục thể hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa.
Đây cũng là thông điệp rõ ràng về sự coi trọng của Việt Nam đối với quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN - Nga, cũng như đối với quan hệ hữu nghị truyền thống, lòng tin chiến lược và sự hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên bang Nga suốt nhiều thập kỷ qua.
Chuyến tham dự hội nghị tại Kazan của Thủ tướng Lê Minh Hưng thể hiện sinh động vai trò của Việt Nam là cầu nối hợp tác giữa ASEAN và Nga, thúc đẩy đồng thuận và đóng góp định hướng cho quan hệ hai bên trong giai đoạn tiếp theo.
2. Trong chuyến công tác, Thủ tướng Lê Minh Hưng có lịch làm việc hết sức phong phú và hiệu quả, thực chất cả đa phương và song phương.
Trên bình diện song phương, phía Nga đã dành cho Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sự coi trọng và đón tiếp hết sức đặc biệt. Các hoạt động song phương với Nga lần này, trong đó tâm điểm là cuộc hội đàm với Tổng thống Vladimir Putin, khẳng định quyết tâm của lãnh đạo cấp cao hai nước về việc định vị, nâng tầm quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt - Nga thời kỳ mới.
Tổng thống Nga khẳng định: Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng nhất của Nga và là một người bạn keo sơn tại khu vực.
Tổng thống Vladimir Putin đã dành nhiều thời gian để trao đổi với Thủ tướng Lê Minh Hưng. Cuộc hội đàm hiệu quả này là sự tiếp nối các hoạt động đối ngoại tích cực, là bước triển khai các thỏa thuận cấp cao đạt được sau chuyến thăm chính thức Liên bang Nga của Tổng Bí thư Tô Lâm (tháng 5/2025) và cuộc điện đàm giữa Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng thống Putin ngay sau thành công của Đại hội lần thứ XIV của Đảng (tháng 1/2026).
Tổng thống Vladimir Putin và Thủ tướng Lê Minh Hưng thống nhất: Quan hệ Việt - Nga đang đi đúng hướng và có những kết quả nổi bật; khẳng định đặc biệt coi trọng việc củng cố quan hệ chính trị tin cậy ở mức cao, nhất trí triển khai tích cực và hiệu quả những cơ chế, thỏa thuận đã có.
Hai bên nhất trí tăng cường đối thoại thường xuyên và thực chất ở tất cả các kênh, các cấp; duy trì trao đổi giữa lãnh đạo hai nước để kịp thời trao đổi về các vấn đề song phương và đa phương. Hai bên nhất trí hợp tác quốc phòng an ninh là trụ cột chiến lược, thúc đẩy hợp tác về an ninh mạng, giao lưu giữa quân nhân hai nước.
Đánh giá hợp tác Việt Nam - Nga đang đứng trước nhiều cơ hội và tiềm năng, trên cơ sở các định hướng hợp tác được thống nhất, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Tổng thống Vladimir Putin nhất trí thúc đẩy đàm phán để sớm đưa vào triển khai dự án xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1; coi hợp tác năng lượng - dầu khí, điện hạt nhân là một trong những trụ cột quan trọng của hợp tác Việt - Nga, và cần thực hiện theo đúng lộ trình.
Hai nhà lãnh đạo thống nhất các phương hướng sẽ triển khai trong thời gian, bao gồm hợp tác kinh tế - thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo, giao thông - vận tải, văn hóa - du lịch, để tiếp tục đưa hợp tác đi vào chiều sâu.
Trong đó, về hợp tác kinh tế - thương mại, hai bên quyết tâm hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại song phương sớm đạt 15 tỷ USD; nhất trí tiếp tục phối hợp hợp tác trong công nghiệp khai khoáng, giao thông - vận tải, đóng tàu, hiện đại hóa đường sắt, mở rộng hành lang vận tải, các tuyến đường sắt liên vận qua Trung Quốc và quốc tế.
Ở khía cạnh đa phương, chuyến công tác thể hiện sự ủng hộ tích cực của Việt Nam đối với Nga và đối với quan hệ ASEAN - Nga, cũng như vai trò đóng góp tích cực của Việt Nam trong việc nâng cao vị thế, vai trò trung tâm của ASEAN ở khu vực. Trong các phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chia sẻ những đánh giá sâu sắc, khách quan của Việt Nam về tình hình khu vực, quốc tế và những vấn đề ASEAN và Nga cần cùng nhau xử lý.
Khẳng định rằng, trước những biến động phức tạp, khó lường, ASEAN và Nga cần chủ động cùng nhau kiến tạo môi trường ổn định, cân bằng và bền vững hơn, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu 3 định hướng lớn nhằm thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nga hiệu quả và thực chất, bao gồm:
Thứ nhất, nâng tầm chiến lược quan hệ thông qua tổ chức định kỳ Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga, tăng cường quan hệ giữa AIPA và Quốc hội Nga, thúc đẩy những nguyên tắc, giá trị cốt lõi hai bên cùng chia sẻ và nhất quán ủng hộ.
Thứ hai, hợp tác thực chất hơn thông qua tháo gỡ các nút thắt về logistics, tiếp cận thị trường và cơ chế thanh toán, đưa kim ngạch thương mại hai chiều lên 45 tỷ USD vào năm 2035; thúc đẩy hợp tác giáo dục - đào tạo, thanh niên, văn hóa, du lịch.
Thứ ba, nâng cao tự cường và sức chống chịu, đặc biệt đưa năng lượng trở thành một trụ cột hợp tác chính, thiết lập cơ chế ưu tiên cung ứng phân bón, nguyên liệu thức ăn chăn nuôi và công nghệ nông nghiệp; nâng cao tự cường số, đóng góp vào triển khai Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng.
Các đề xuất của Việt Nam nhằm thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nga đóng góp hiệu quả hơn vào duy trì môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác để phục vụ phát triển ở 2 khu vực được các nước tham dự hội nghị hết sức ủng hộ.
Đặc biệt, sáng kiến thúc đẩy hợp tác ASEAN-Nga về năng lượng đã góp phần nâng tầm quan hệ, bổ sung những nội hàm chiến lược và dài hạn cho hợp tác hai bên. Cùng với đó, các biện pháp tăng cường liên kết Á - Âu giúp gia tăng giá trị và gắn kết lợi ích thực tế giữa ASEAN và Nga.
3.Theo Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, thông qua Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga lần này, có thể nói Việt Nam đã tự tin sẵn sàng đóng vai trò cầu nối, góp phần thúc đẩy hợp tác thương mại và đầu tư giữa ASEAN với Liên bang Nga trong thời gian tới. Qua đó biến tiềm năng thành dự án cụ thể, biến kết nối thành cơ hội kinh doanh, và biến lòng tin thành động lực tăng trưởng mới, qua đó đóng góp hơn nữa thúc đẩy quan hệ hai nước phát triển toàn diện và thực chất.
Ở chiều ngược lại, Giám đốc Trung tâm ASEAN, Đại học Quan hệ quốc tế MGIMO thuộc Bộ Ngoại giao Nga, Ekaterina Koldunova đánh giá: “Các đề xuất mà Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu ra với Diễn đàn Doanh nghiệp Nga - ASEAN rất hợp lý, phù hợp với tinh thần thời đại. Với Nga, Việt Nam là hình mẫu về hợp tác trong năng lượng đối với các nước trong khối, trong đó có năng lượng hạt nhân”.
Bà khẳng định: “Trong 35 năm quan hệ Nga - ASEAN, Việt Nam đã thực hiện tốt vai trò cây cầu vững chắc và mở rộng ra thêm những trụ cột mới trong tương lai”.
Chuyến công tác thành công tốt đẹp. Tiếp nối những hoạt động đối ngoại quan trọng giữa hai nước, chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam một lần nữa khẳng định: Việt Nam coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống, tiếp tục cùng Nga làm sâu sắc hơn nữa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, đồng thời tô đậm hình ảnh Việt Nam là thành viên chủ động, có trách nhiệm, là cầu nối tin cậy trong hợp tác ASEAN cũng như giữa ASEAN và các đối tác; đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực cũng như trên thế giới.
