Thượng tướng Vũ Lăng - người đề xuất đặt tên Chiến dịch Hồ Chí Minh

Trong buổi gặp mặt các nhân chứng lịch sử ngày 30/4/1975 trên Đài Truyền hình Việt Nam, tổ chức năm 2002, Đại tướng Văn Tiến Dũng (1917 - 2002) - Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh xác định: Người đề xuất chiến dịch tiến công Sài Gòn - Gia Định lấy tên Chiến dịch Hồ Chí Minh chính là đồng chí Vũ Lăng (1921 - 1988), Tư lệnh Quân đoàn 3. Đề xuất này được Bộ Tư lệnh chiến dịch chấp nhận ngày 12/4/1975 và được Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương thông qua ngày 14/4/1975.

Bức điện khẩn của đồng chí Lê Duẩn

Trước đó, trong buổi làm việc với Trung ương Cục và Quân ủy Miền, Ủy viên Bộ Chính trị Lê Đức Thọ công bố quyết định ngày 6/4/1975 của Bộ Chính trị về việc thành lập Bộ Chỉ huy chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định. Đại tướng, Tổng tham mưu trưởng Văn Tiến Dũng là Tư lệnh; Ủy viên Bộ Chính trị Phạm Hùng là Chính ủy... Ủy viên Bộ Chính trị Lê Đức Thọ tham gia Trung ương Cục và Đảng ủy Bộ Chỉ huy chiến dịch.

Thượng tướng Vũ Lăng - người đề xuất đặt tên Chiến dịch Hồ Chí Minh -0
Thượng tướng - Giáo sư - Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân Vũ Lăng (1921 - 1988).

Hồi ức "Tổng hành dinh trong mùa xuân toàn thắng", Đại tướng - Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Võ Nguyên Giáp, kể: "Đảng ủy và Bộ Chỉ huy chiến dịch khẩn trương bắt tay vào việc. Đầu tiên, các anh nhất trí điện ra Trung ương đề nghị đặt tên của Bác Hồ kính yêu cho chiến dịch quyết định sắp diễn ra. Ngày 14/4/1975, thể theo đề nghị của Bộ Chỉ huy chiến dịch và nguyện vọng của đồng bào, chiến sĩ cả nước, trong bức điện số 37 TK, đồng chí Bí thư thứ nhất Lê Duẩn thay mặt Bộ Chính trị đã đáp ứng kịp thời ý nguyện thiết tha và thiêng liêng ấy: "Đồng ý chiến dịch Sài Gòn lấy tên là chiến dịch Hồ Chí Minh".

Thượng tướng Vũ Lăng tên khai sinh là Đỗ Đức Liêm. Chàng trai Hà Nội sau những ngày Nam tiến đã trở về Thủ đô chỉ huy Tiểu đoàn 103 (Trung đoàn Thủ đô) chiến đấu suốt 60 ngày đêm Quyết tử giữ từng căn nhà, góc phố Hà Nội. Chia xa Hà Nội tháng 2/1947 để lên chiến khu Việt Bắc kháng chiến trường kỳ, ông trở về Thủ đô trong những ngày thu lịch sử 1954.

Tiếp tục gắn bó với Bộ Tổng tham mưu, Vũ Lăng trở thành Cục trưởng Cục Tác chiến, sau đó ông được cử vào làm Phó Tư lệnh Chiến dịch Tây Nguyên (3/1975). Khi ở Tổng hành dinh bên cạnh Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp, dày dạn kinh nghiệm đánh hiệp đồng binh chủng và công tác tham mưu, ông Vũ Lăng đã tham gia vạch phương án tác chiến giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước vào mùa xuân 1975.

Theo tư liệu của các nhân chứng có mặt ở Tổng hành dinh, những vấn đề lớn trong kế hoạch giải phóng miền Nam như chọn hướng tiến công chủ yếu, sử dụng lực lượng, cách đánh những trận đánh then chốt quyết định, hiệp đồng quân binh chủng,... không dễ nhất trí với nhau mỗi khi đưa ra bàn bạc. Trung tướng Lê Hữu Đức (1925 - 2018), nguyên Cục trưởng Cục Tác chiến trong Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975 kể lại:

"Được anh Tấn (đồng chí Lê Trọng Tấn, thời điểm đó là Trung tướng, Phó tổng Tham mưu trưởng  - PV) chỉ định phát biểu về chọn hướng tiến công chủ yếu, anh Vũ Lăng đề nghị loại trừ quân khu 4 - quân đoàn 4 của địch... Anh Lăng cũng đề nghị không mở đầu cuộc tiến công và nổi dậy đánh vào quân khu 3 - quân đoàn 3 ngụy... Tuy phải tranh luận gay gắt vì cũng có đồng chí muốn tiến công từ đầu vào Sài Gòn - Gia Định theo gợi ý của cấp trên... Cuối cùng toàn tổ cũng thống nhất không thể mở đầu cuộc tiến công vào Sài Gòn - Gia Định. Tôi nhớ mãi câu nói của anh Vũ Lăng: "Đề nghị anh Tấn cứ báo cáo lên cấp trên, nếu mở đầu vào Sài Gòn - Gia Định nhất định thất bại...".

02.jpg -0
Tư lệnh Quân đoàn 3 Vũ Lăng (bên trái) và Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh - Đại tướng Văn Tiến Dũng.

Quân ta đã thắng rồi!

Năm 2001, trả lời phỏng vấn Đài truyền hình TP Hồ Chí Minh, khi xây dựng phim "Thượng tướng Vũ Lăng", Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã không giấu được xúc động: "Riêng tôi, tôi cứ nhớ mãi: Vũ Lăng trên cương vị là Trung đoàn trưởng đánh đồi C1 ở Điên Biên Phủ (…), nhớ cả lúc tác chiến  ở Tây Nguyên (…), lập Quân đoàn 3. Vũ Lăng là Quân đoàn trưởng Quân đoàn 3 thì Quân đoàn này nhất định là sẽ  thắng".

Quả đúng như vậy, Quân đoàn 3 dưới sự chỉ huy của Tư lệnh Vũ Lăng (Chính ủy Đặng Vũ Hiệp, Phó Tư lệnh Kim Tuấn và Nguyễn Năng, Phó Chính ủy Phí Triệu Hàm, Tham mưu trưởng Hồ Đệ, Tham mưu phó Nguyễn Quốc Thước) đã tiến công đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất, Bộ Tổng tham mưu Quân đội Việt Nam Cộng hòa.

Trung tướng Nguyễn Năng (1927 - 2010)  - Phó Tư lệnh Quân đoàn 3 sinh thời đã kể: Từ kinh nghiệm của Chiến dịch Tây Nguyên tháng 3/1975, Tư lệnh Quân đoàn 3 Vũ Lăng đem vận dụng vào Chiến dịch Hồ Chí Minh. Ông xây dựng phương án tác chiến cho Quân đoàn 3. Trung tướng Nguyễn Năng đánh giá đó là phương án tác chiến "tiến công trên hướng chủ yếu của chiến dịch Hồ Chí Minh". Từ phương án tác chiến sáng tạo, phù hợp kết hợp tổ chức thọc sâu cấp sư đoàn tăng cường (Sư đoàn 10) do Tư lệnh Vũ Lăng chỉ đạo, Quân đoàn 3 tiến công theo đường 1 đánh các cứ điểm và căn cứ địch như khu Quang Trung, tiến công vào sân bay Tân Sơn Nhất… Cuối cùng là "đánh chiếm Bộ Tổng tham mưu ngụy, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tiến công ở hướng chủ yếu của Chiến dịch Hồ Chí Minh" như lời kể của tướng Nguyễn Năng.

Cùng thời gian đó, cán bộ và chiến sĩ Quân đoàn 2 tiến vào dinh Độc Lập buộc Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Dương Văn Minh sang Đài phát thanh Sài Gòn tuyên bố đầu hàng không điều kiện. Giờ phút lịch sử đó, tại Bộ chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh, khi người trực ban tác chiến báo cáo: "Địch đã tuyên bố đầu hàng trên Đài phát thanh!", mọi người ôm chầm lấy nhau vừa cười vừa khóc.

Thượng tướng Lê Ngọc Hiền - quyền Tham mưu trưởng Chiến dịch không quên những hình ảnh lịch sử này. Hai ủy viên Bộ Chính trị Lê Đức Thọ và Phạm Hùng là những người thường có giọng cười rộ lên thoải mái thì chảy nước mắt, vừa cười vừa khóc. Bất ngờ nhất là Trung tướng Đinh Đức Thiện - Phó Tư lệnh Chiến dịch. Không cười được một chút nào, ông lại úp hai bàn tay lên mặt khóc nức nở!  "Vừa khóc anh vừa nói lẩm bẩm nghẹn ngào: "Ôi Cụ Hồ ơi! Ôi cha mẹ ơi! Hãy về chứng kiến quân ta đã thắng rồi!" - Thượng tướng Lê Ngọc Hiền nhớ lại.

Nhớ về Thượng tướng Vũ Lăng, nhiều đồng đội của ông bày tỏ sự khâm phục: "Trong các chiến dịch Tây Nguyên, Chiến dịch Hồ Chí Minh, anh Vũ Lăng đã tỏ rõ những bản chất tốt đẹp: có quyết tâm cao và vững chắc, khắc phục mọi khó khăn, chấp hành nghiêm túc mệnh lệnh của trên; có kiến thức sâu rộng về khoa học nghệ thuật quân sự, có năng lực tổ chức chỉ huy tốt, có phong cách dân chủ, sâu sát, tỉ mỉ, cụ thể; có tinh thần đoàn kết tốt, để lại trong lòng các đồng chí đã sát cánh chiến đấu với anh những ấn tượng đẹp đẽ khó quên" - (Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp, nguyên Chính ủy Quân đoàn 3)…

004.jpg -0
Thượng tướng Vũ Lăng (thứ 3 từ trái sang) cùng các tướng lĩnh tại Bộ Tổng Tham mưu.

"Trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, trên các cương vị công tác, ở cơ quan tham mưu chiến lược hoặc ở các bộ tư lệnh chiến trường, đồng chí là một cán bộ có năng lực tổ chức chỉ huy tốt và tính quyết đoán cao. Là Phó Tư lệnh chiến dịch Tây Nguyên và Tư lệnh Quân đoàn 3 trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, đồng chí đã có nhiều đóng góp xứng đáng vào Đại thắng mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc" - (Điếu văn do Thượng tướng, Tổng Tham mưu trưởng Đoàn Khuê - Trưởng ban Lễ tang đọc tại lễ truy điệu Thượng tướng Vũ Lăng năm 1988).

Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, Đại tướng Văn Tiến Dũng - Tư lệnh Chiến dịch nhận xét: "Quân đoàn 3 đã hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc, có thể nói hoàn thành nhiệm vụ đặc biệt xuất sắc". Góp vào sự thành công, thắng lợi đó, là công lao to lớn của Tư lệnh Quân đoàn 3 Vũ Lăng. Năm 2023, ghi nhận những thành tích đóng góp của ông trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Chủ tịch nước đã ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND cho Thượng tướng - Giáo sư Vũ Lăng, nguyên Tư lệnh Quân đoàn 3 (nay là Quân đoàn 34).

Kiều Mai Sơn

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?