Một hay nhiều nơi?
Trong năm 2026, thể thao Việt Nam có rất nhiều giải đấu lớn ở phạm vi trong nước và quốc tế. Đây là năm tổ chức Đại hội Thể thao Toàn quốc, giải đấu diễn ra theo chu kỳ 4 năm một lần. Trước đó, các VĐV hàng đầu sẽ đến Nhật Bản dự ASIAD 20, kỳ Á vận hội được dự đoán là rất khó khăn.
Sau một kỳ SEA Games với thành tích ở mức "chấp nhận được" đây là lúc thể thao đỉnh cao Việt Nam kiểm chứng thực lực ở tầm quốc tế. Nhiều đội tuyển đã bắt đầu tập trung theo kế hoạch của năm 2026, với mục tiêu hàng đầu là ASIAD. Bên cạnh đó, một tin vui đã đến với nhiều đội tuyển thể thao.
Những ngày đầu năm 2026, nhiều HLV, VĐV phấn khởi trước thông tin nâng cấp chế độ, tiền thưởng cho thể thao thành tích cao. Giờ đây, VĐV có thể yên tâm tập luyện, thi đấu mà không phải lo lắng về áp lực cơm áo gạo tiền như trước. Họ không chỉ có tiền thưởng huy chương ở các giải quốc tế, mà còn được nhận trợ cấp hàng tháng.
Quy định mới sẽ chính thức có hiệu lực vào tháng 2/2026, trở thành động lực thúc đẩy các VĐV, HLV nỗ lực nhiều hơn. Tuy nhiên, đây cũng là lúc xuất hiện một vấn đề mới. Nhiều đội tuyển thể thao quốc gia, trước đây vốn phân tán tập trung ở nhiều nơi, nay có thể được quy về một địa điểm nhất định.
Các đội tuyển thể thao thành tích cao của Việt Nam nên tập trung theo mô hình nào, tại địa điểm nào? Trên thực tế, phần lớn các đội tuyển thể thao quốc gia hiện tập trung theo khoảng thời gian dài, lên tới 6-12 tháng trong năm. Chỉ một số đội tuyển như bóng đá, bóng chuyền có đội tuyển lên tập trung theo từng đợt, trước thềm các giải đấu lớn.
Ở thời điểm hiện tại, nhiều đội tuyển thể thao của Việt Nam được tập trung một cách phân tán. Đội tuyển lớn ở một nơi, tuyển trẻ ở một nơi khác; có đội còn tách tuyển nam và tuyển nữ tập riêng biệt. Điều này xuất phát từ bối cảnh lịch sử, mô hình quản lý, cũng như đặc thù văn hóa, chỉ tiêu của từng bộ môn cụ thể.
Trong bối cảnh đó, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã có ý kiến về việc hợp nhất các đội tuyển thể thao về một mối theo từng môn. Tuy nhiên, một vấn đề mới cũng phát sinh từ đây. Bởi theo thời gian, nhiều VĐV, đội tuyển đã quen với việc tập luyện phân tán. Đây là cách để họ hướng đến những mục tiêu cao nhất, cụ thể nhất vì thành tích chung.
Chuyên môn hóa công việc
Thực tiễn phát triển thể thao thành tích cao tại Việt Nam cho thấy, việc tập hợp toàn bộ VĐV đội tuyển quốc gia ở các tuyển vào một địa điểm chưa hẳn là điều tốt. Ngoài ra, các đội tuyển có thể tập luyện ở nơi không nằm trong khuôn viên trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia. Ví dụ rõ nhất là trường hợp của đội tuyển cầu lông Việt Nam.
Nhiều năm qua, đội tuyển cầu lông Việt Nam tập luyện tại trường Đại học Thể dục - Thể thao Bắc Ninh; còn đội tuyển trẻ quốc gia tập luyện tại Đà Nẵng. Mô hình này đã vận hành trong nhiều năm và cho thấy hiệu quả tốt. Các VĐV đội tuyển quốc gia được tập trung bài bản, đội tuyển trẻ cũng có nhiều thành tích ấn tượng.
Thực tiễn phát triển môn cầu lông tại Việt Nam còn cho thấy một sự thật khác. Ở phạm vi quốc tế, nhiều tay vợt hàng đầu thế giới đã phát triển theo hướng độc lập. Họ có đội ngũ HLV, chuyên gia riêng. Vì thế, VĐV có thể tập luyện ở bất cứ nơi nào giúp họ đạt thành tích tốt nhất.
Việc cứng nhắc đưa đội cầu lông về một trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia nào đó có thể phát sinh nhiều vấn đề. Bởi, theo thời gian hình thành và phát triển tại trường Đại học TD-TT Bắc Ninh, đội tuyển cầu lông đã tập luyện với giáo trình bài bản. Hệ thống nhà thi đấu, sân tập có cơ sở vật chất rất tốt, không phải trung tâm huấn luyện thể thao nào cũng có.
Đội tuyển bắn súng cũng mang đến một câu chuyện thú vị. Trung tâm Huấn luyện thể thao Quốc gia (Nhổn) đang sở hữu khu trường bắn hiện đại hàng đầu khu vực Đông Nam Á. Thành tích tốt của các xạ thủ Việt Nam tại các giải đấu quốc tế nhiều năm qua đã chứng minh điều đó. Môi trường tập luyện, dinh dưỡng cũng được chuẩn hóa ở mức rất cao so với mặt bằng.
Tuy nhiên, không phải nơi nào cũng được đầu tư bài bản để phát triển bắn súng như Trung tâm Nhổn. Câu chuyện của môn bắn súng chỉ ra một thực tế khác của thể thao Việt Nam. Việc tập trung các đội tuyển thể thao quốc gia của một bộ môn về một địa điểm là điều có thể làm được, nhưng phải dựa trên nguồn lực đầu tư rất lớn.
Tìm về "suối nguồn"
Một trường hợp khác cần bàn đến là đội tuyển Boxing Việt Nam. Trong một thời gian dài, Boxing Việt Nam đã phân tán thành nhiều đội tuyển khác nhau: Đội tuyển nam tập tại Đà Nẵng, Đội tuyển nữ tập tại Hà Nội, một nhóm khác của đội tuyển nữ và nữ trẻ tập tại TP Hồ Chí Minh.
Trong 3 đội tuyển trên, đội tuyển nữ tập tại Hà Nội luôn có số lượng VĐV được gọi lên tuyển ít nhất, nhưng lại nắm trong tay trách nhiệm lớn nhất, thường là đội tuyển nhận trọng trách mang về chỉ tiêu chính cho toàn đội: HCV SEA Games 4 kỳ liên tiếp, HCĐ ASIAD 2 kỳ liên tiếp, 3 vé tham dự Olympic trong 2 kỳ Thế vận hội gần đây.
Sự khác biệt trong chế độ tập luyện của đội tuyển Boxing nữ tại Hà Nội được phản ánh rõ ràng nhất qua thành tích VĐV Võ Thị Kim Ánh. Trong giai đoạn 2021-2022, Kim Ánh tập trung tại Hà Nội và có thành tích tiến bộ vượt bậc, khi cô giành HCV giải Boxing Thái Lan Mở rộng 2022, nơi quy tụ không ít VĐV hàng đầu thế giới.
Bước sang năm 2023, Kim Ánh tiếp tục lên tuyển, tập luyện ở TP Hồ Chí Minh. Đây là thời điểm Kim Ánh không thể hiện tốt khi tham dự giải vô địch thế giới vào đầu năm, đặc biệt ở thể lực trong những trận đấu đỉnh cao. Khi đội tuyển chốt danh sách VĐV dự SEA Games 32 và ASIAD 19, Kim Ánh cũng không được tham dự.
Đến thời điểm cuối năm 2023, đầu năm 2024, khi Kim Ánh biết mình tiếp tục được tập trung trên đội tuyển quốc gia, nguyện vọng của VĐV sinh năm 1997 rất rõ ràng. Cô muốn tập luyện tại Hà Nội để đảm bảo phong độ, cũng như nhận trọng trách lớn. Bởi, đây là năm Boxing Việt Nam chuẩn bị cho kế hoạch tham dự Olympic.
Nhờ có lời tư vấn từ ông Đàm Công Điền, khi ấy mới đảm nhiệm vị trí chuyên viên phụ trách bộ mông Boxing - Kickboxing (Cục TD-TT), Kim Ánh được tập trung tại đội tuyển như ý muốn. Cô lập tức giành vé tham dự Olympic Paris. Sau Kim Ánh, Hà Thị Linh cũng có vé đến Thế vận hội ở kỳ vòng loại thứ hai.
Với những VĐV đỉnh cao như Võ Thị Kim Ánh hay Hà Thị Linh, họ biết môi trường tập luyện ở đâu là phù hợp nhất cho bản thân mình. Nếu địa điểm tập trung của đội tuyển bị thay đổi vì một số quyết định cứng nhắc, thành tích chung của toàn đội có thể chịu ảnh hưởng nghiêm trọng theo hướng tiêu cực. Khi ấy, việc quy trách nhiệm cho một vài cá nhân không thể giải quyết gốc rễ vấn đề.
Bên cạnh đó, không thể không lưu ý đến một chi tiết quan trọng khác. Cầu lông, Bắn súng, Boxing đều là những môn thể thao trọng điểm của Việt Nam, hướng đến những sân chơi lớn nhất như ASIAD và Olympic. Để thực hiện nhiệm vụ quan trọng, các môn trọng điểm cần được chú trọng phát triển theo hướng bài bản.
Thể thao Việt Nam, trong bối cảnh hiện tại, cần coi trọng chất lượng hơn số lượng. Ngoài ra, chúng ta cần nhắm đến thành tích thực tế, tạo điều kiện cho những người toàn tâm toàn ý thực hiện công tác chuyên môn, thay vì quản lý một cách cứng nhắc để khiến một bộ môn không thể vươn tầm.
Chung sức gánh vác
2 năm trước thời điểm Nghị định số 349/2025/NĐ-CP về quy định một số chế độ đối với HLV, VĐV thể thao thành tích cao Việt Nam có hiệu lực, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh đã đi trước một bước. Hai địa phương lớn của cả nước đều đã ban hành quy định tương tự liên quan đến chế độ VĐV đỉnh cao, với mức đãi ngộ thậm chí còn cao hơn của Nghị định mới.
Thực tiễn phát triển thể thao thành tích cao tại các quốc gia trên thế giới cho thấy, "nam châm" hút VĐV đỉnh cao luôn là các địa phương có mức sống cao. Họ có chế độ đãi ngộ khác biệt dành cho VĐV, đồng thời có lộ trình đào tạo bài bản từ lúc VĐV còn trẻ đến khi có thành tích tốt.
Ở thời điểm hiện tại, Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đang chung sức, đồng hành để phát triển thể thao thành tích cao Việt Nam. Nhiều VĐV của hai đơn vị này có trình độ bằng hoặc hơn tuyển thủ quốc gia, nhưng tập luyện tại đội địa phương. Điều này xuất phát từ lý do khách quan, khi môi trường tập luyện ở địa phương có thể... tốt hơn đội tuyển.
Bên cạnh lý do về môi trường tập luyện, câu chuyện "VĐV đội tuyển quốc gia tập ở địa phương" còn liên quan đến chế độ đãi ngộ, dinh dưỡng, và nhiều nguyên nhân khách quan khác. Tuy nhiên, không thể phủ nhận một thực tế: Việc này giúp ngân sách Trung ương cho ngành thể thao được tiết giảm ở một mức độ nhất định.
Một lợi thế khác ở các đơn vị lớn là tiềm lực tài chính. Họ sẵn sàng chi tiền mời chuyên gia nước ngoài đến làm việc, và điều đó đã thực sự mang lại hiệu ứng lớn ở tầm quốc gia. Tiến Minh vươn tầm thành tay vợt hàng đầu thế giới nhờ cầu lông TP Hồ Chí Minh mời HLV Trung Quốc, Indonesia đến làm việc, hay Boxing Hà Nội thậm chí mời được HLV trưởng đội tuyển Thái Lan đến làm việc hơn 10 năm.
Thể thao điện tử Việt Nam tập trung chuẩn bị lực lượng, hướng tới ASIAD 2026 
