Tám mươi lăm centimét, chưa đủ một mét

Vào độ giêng hai năm 1974, một buổi sáng đẹp trời, tôi được nhà thơ Anh Thơ gọi mời đến chơi nhà. Khi đó nhà thơ Anh Thơ đang ở khu tập thể Văn Chương, căn hộ tầng một, thấp tè, nhà chứa rất nhiều sách. Đến nơi, tôi được mời thưởng thức bữa cơm gạo trắng với món cà chua nhồi đậu phụ và thịt băm, và có lẽ nguyên do chính lại là câu chuyện chia sẻ với một cây bút trẻ mới toanh như tôi. 

Trước đó tôi có gửi tặng bà một tập thơ của mình. Cả tập thơ, rất buồn là không có một bài nào được in trên Tạp chí Tác phẩm mới. Lý do không được in còn được nhà thơ Xuân Diệu ghi trên bản thảo: "Thơ Hoàng Việt Hằng mới được 85centimet, chưa đủ một mét. Khi nào đủ một mét thì in cũng chưa muộn". Lời "chua" dưới tập bản thảo, đến nay đã hơn 40 mươi năm, chữ mực xanh ông viết ngày ấy đã nhòe, giấy ố vàng vì nhà tôi ở tập thể xuống cấp, mấy mươi năm ẩm thấp, nên những giá sách ba bên tường nhà đều bị mối ăn hết cả, riêng câu "chua" của nhà thơ Xuân Diệu trong tập thơ thì tôi vẫn còn in trong trí nhớ, không quên.

Trong bữa ăn, nhà thơ Anh Thơ an ủi tôi bằng cách giới thiệu tôi đi học Trường Bồi dưỡng viết văn trẻ khóa 7, trường ở trên Quảng Bá. Sau đó bà còn sửa chữa in bằng được một bài thơ của tôi trên Báo Lao Động, do nhà thơ Thái Giang phụ trách mảng biên tập thơ.

Nữ sĩ Anh Thơ hồi trẻ và... khi về già.
Nữ sĩ Anh Thơ hồi trẻ và... khi về già.

Dù in được một bài thơ trên Báo Lao Động, nhưng tôi thấy làm thơ khó quá, đã nản, nên rẽ sang viết truyện ngắn. Bản thảo của tôi năm đó ở trường được thầy giáo, nhà văn Đỗ Quang Tiến đọc ngay tại lớp, thầy chữa cho từng dấu chấm than đến đối thoại sao cho rõ nghĩa, đối thoại không nên quá dài dòng. Thầy còn bảo truyện này có thể in Báo Tiền Phong, truyện này nên in ở Báo Lao động.

Sau này, khi có ai hỏi tại sao tôi rẽ sang viết văn xuôi, bỏ làm thơ một thời gian dài vì lý do gì, tôi thường nói câu "chua" của nhà thơ Xuân Diệu: "Tám mươi lăm centimet, chưa đủ một mét". Hồi đó truyện ngắn của tôi được in khá thường xuyên trên Báo Tiền Phong và Báo Độc Lập.

Dù tôi đã chuyển sang viết truyện ngắn nhưng nhà thơ Anh Thơ vẫn động viên tôi làm thơ. Bà muốn thơ tôi được in trên Tạp chí Tác phẩm mới, nhưng ba lần bảy lượt đề nghị thì nhà thơ Xuân Diệu vẫn kiên quyết: "Chờ cho cây bút trẻ này, khi nào thơ phải đủ một mét mới in".

Đến nay đã nhiều năm cầm bút, tôi vẫn hay tự hỏi: Ai mà biết được thế nào là thơ đủ một mét theo thẩm định của Xuân Diệu đây? Rồi khoảng tháng 5 năm 1975, chùm thơ của tôi được in trên Báo Văn Nghệ, mãi sau này tôi mới biết nhà thơ Nguyễn Phan Hách là "bà đỡ". Khi báo ra, nhà thơ Anh Thơ đọc báo Văn Nghệ xong hỉ hả sung sướng y như mình được in thơ chứ không phải là tôi. Bà lại gọi tôi đến nhà, tiện thể nhờ tôi láng cho cái sân xi măng bằng nửa cái chiếu một, để bà ngồi rửa rau vo gạo.

Chao ơi, vừa láng sân cho bà tôi vừa nghe bà vui mừng hoan hỉ vì thơ của tôi đã in trên Báo Văn Nghệ. Bà nói: "Thơ của cháu đủ một mét đấy chứ, thế mà ông Diệu này khó tính quá, lúc nào cũng bảo tám mươi centimet, có tức không?".

Một chủ nhật khác, khi tôi và các nhà văn, nhà thơ trẻ như Lý Thị Trung, Trần Thị Mỹ Hạnh, Phan Thị Thanh Nhàn được nhà thơ Anh Thơ mới đến ăn cơm. Ăn xong mọi người lục tục ra về. Tôi nán ngồi lại với bà vì nghĩ đến cảnh một đèn một bóng của bà mà thương: Từ khi bác sỹ Dinh, chồng bà mất, bà lủi thủi một mình. Hai cô cháu trò chuyện. Bà khuyên tôi đừng bỏ thơ, "Vì cô đọc thấy cháu viết còn lên tay. Có điều cần bàn là bố cục toàn bài chưa chặt chẽ cho lắm".

Đúng là sau khi có gia đình, tôi đã bỏ viết vì thấy mình cần thiết cho ngôi nhà hơn văn chương. Không thể để cái bếp lạnh mà đi lẻ với thơ ca. Tôi đã bỏ cuộc rất lâu. Sau đó số phận lại chọn tôi viết văn trở lại. Viết để sống. Các Mác có viết: "Nếu như các nhà thơ không sống để viết thì các nhà thơ sẽ viết để sống!". Tôi thuộc vế sau câu nói của Các Mác. Và số phận dành cho tôi phải viết để sống. Để tồn tại.

Nhà thơ Anh Thơ mất đã lâu, nhưng sự ấm  áp ân tình, sự giúp đỡ vô tư của bà vì một thế hệ tiếp nối thi ca Việt Nam thì mãi mãi còn trong tâm trí của tôi.

Dù bà đã trở về sương khói. Dù thơ tôi vẫn chỉ đủ tám mươi lăm centimet, tôi vẫn biết ơn nhà thơ Xuân Diệu, nhà thơ Anh Thơ. Không có sự nghiêm khắc ngày đó của nhà thơ Xuân Diệu, chắc gì tôi đã khổ luyện, chắc gì tôi đã lọ mọ với chữ nghĩa cho đến hôm nay, khi đối mặt với trang giấy và cuộc sống thấy mình đủ thấm với niềm vui, nỗi buồn và hạnh phúc.

Hoàng Việt Hằng

Các tin khác

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Sáng nay bất chợt nhìn lên cây vối trồng ở góc vườn cũng đã hơn chục năm kể từ khi mình xây ngôi nhà này. Thấy vối cựa mình thức giấc, tự bứng mình ra khỏi những trầm tư mùa cũ để thắp lên mùa hoa mới. Cả vòm cây như được khoác một tấm áo bông trắng ngà, nhẹ nhàng và xốp mịn. Hoa vối nở bung, tỏa ra những sợi nhụy dài thanh mảnh, rập rờn trong gió như vũ điệu chào đón bình minh. Tôi bỗng nhớ về những mùa vối quê nhà dẫu bây giờ đã là xa ngái...

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng xã hội bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến được xây dựng trên đồi Nà Bó, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Từ khi khánh thành năm 2016 đến nay, nơi đây đã trở thành điểm đến tham quan, tri ân, tưởng nhớ đến những người lính năm xưa đã ngã xuống vì Tổ quốc...

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Cuối thế kỷ XIX, người Pháp phá dỡ bức tường thành phía Đông thành Thăng Long, và lấp đi con hào chạy dọc tường thành, tạo ra một con đường mới dài hơn 1.200m, chính là phố Phùng Hưng (Hà Nội) ngày nay.

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Khi còn ở dương thế, Trần Nguyên Dũng là một họa sĩ trầm lặng, luôn là người lắng nghe trong mọi cuộc vui. Tại triển lãm “Những ngày thảnh thơi”, hội họa sẽ kể những câu chuyện về thế giới nội tâm đầy sắc màu của ông...