Suy ngẫm về diễn văn của Tổng Bí thư Tô Lâm

Sáng 2/9/2025, tại Quảng trường Ba Đình, trong Đại lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đọc diễn văn và ngay lập tức, bài diễn văn thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận. Điều rất dễ thấy là ngay trên mạng xã hội cũng đã dành cho Tổng Bí thư Tô Lâm rất nhiều lời thán phục và thể hiện sự kính trọng. Thậm chí, không ít người coi bài diễn văn này là một bước "đột phá" trong... cách viết diễn văn.

Quả thực, bài diễn văn của Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ hơn 8 phút, nhưng thực sự đã truyền lửa, đã thổi bùng được lòng tự hào dân tộc và khát vọng về một nước Việt Nam hùng cường cho toàn dân!

Bài diễn văn được đọc với chất giọng truyền cảm và quan trọng nhất là đã truyền được những thông điệp lớn bằng ngôn từ dung dị, nhẹ nhàng, có sức cuốn hút.

Đó là lời xuất phát từ trái tim: "Trong giờ phút thiêng liêng này, mỗi chúng ta như đang thấy vang vọng lời Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 của Bác Hồ, thấy triệu triệu trái tim Việt Nam cùng chung nhịp đập tự hào, cùng ngân vang lời thề "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh". Chúng ta càng thấu hiểu giá trị của "Độc lập", "Tự do", "Hạnh phúc"; càng quý trọng và càng quyết tâm vun đắp hòa bình; càng thấm thía ý nghĩa thiêng liêng của từ "Nhân dân tôi", "Tổ quốc tôi".

Đó là lời bày tỏ lòng biết ơn với tất cả sự thành kính, trân trọng: "Trong giờ phút thiêng liêng này, chúng ta thành kính tưởng nhớ các bậc tiên tổ, bày tỏ lòng biết ơn vô hạn Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại; tri ân các bậc tiền bối cách mạng, hàng triệu triệu đồng bào, chiến sĩ đã hy sinh, cống hiến cho độc lập, tự do, thống nhất Tổ quốc và hạnh phúc của Nhân dân. Chúng ta đời đời ghi nhớ công lao của các Mẹ Việt Nam anh hùng, các cựu chiến binh, các thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người có công với cách mạng; khắc ghi những công lao đóng góp của đội ngũ công nhân, nông dân, doanh nhân, trí thức, văn nghệ sĩ, phụ lão, thanh niên, phụ nữ, các cháu thiếu nhi, đồng bào các tôn giáo, các dân tộc, đồng bào ta ở nước ngoài, bạn bè và Nhân dân tiến bộ trên thế giới đã kề vai sát cánh, giúp đỡ, ủng hộ sự nghiệp cách mạng chính nghĩa của Nhân dân Việt Nam suốt tám mươi năm qua".

Và đó là thông điệp: "Chúng ta kiên quyết, kiên trì bảo vệ độc lập, tự do, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc bằng sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc: sức mạnh chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ, quân sự, đối ngoại và sức mạnh lòng dân. Chúng ta muốn là bạn, là đối tác tin cậy với tất cả các nước trên thế giới. Chúng ta tôn trọng luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc; giải quyết các bất đồng, tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Chúng ta tuyệt đối không nhân nhượng trước mọi âm mưu, hành động xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; kiên quyết bảo vệ vững chắc lợi ích quốc gia, dân tộc".

*

Tôi là nhà báo, cũng từng nghe rất nhiều diễn văn và phải nói thẳng một điều, rất nhiều bài diễn văn được viết với những giọng điệu rặt những từ "đại ngôn", sáo rỗng, khuôn mẫu. Và, tùy ở từng cấp, diễn văn lại còn kể lể công lao, thậm chí là "tô son trát phấn" vai trò của cá nhân.

Chúng ta đã có những bài diễn văn, những bài viết có sức lay động lòng người, có sức hiệu triệu toàn dân đứng lên vì một mục đích chung. Đó là “Tuyên ngôn Độc lập” mà Bác Hồ đã đọc vào ngày 2/9/1945.

Đó là bản “Điếu văn” mà Bí thư Thứ nhất Lê Duẩn đã đọc trong Lễ truy điệu Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1969.

Đó là diễn văn khai mạc Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III vào năm 1960 do Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc...

Đó là những áng văn bất hủ, là "thiên cổ hùng văn".

7.jpg -0
Bài diễn văn do Tổng Bí thư Tô Lâm đọc trong Đại lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam tại Quảng trường Ba Đình sáng 2/9/2025 đã truyền lửa và thổi bùng lòng tự hào dân tộc, khát vọng về một nước Việt Nam hùng cường.

Thông thường, những bài diễn văn muốn đi được vào lòng người thì điều quan trọng là người viết phải có giọng điệu riêng, phải có khẩu khí và phải viết bằng giọng "văn nói". Chứ còn viết diễn văn mà theo giọng "kinh viện" theo kiểu "tầm chương trích cú" thì những bài diễn văn đó không bao giờ được ai nhớ cả.

Đây là điều rất quan trọng, bởi lẽ bài diễn văn đó muốn ghi được dấu ấn hay không thì phải mang dấu ấn của người viết. Kể cả bài diễn văn đó do một nhóm người soạn thảo ra, thì cuối cùng vẫn phải do người đọc sửa chữa, biên tập làm sao cho bài diễn văn là của mình chứ không phải là của người khác, mình chỉ là máy đọc hộ.

Có một thực tế là, bấy lâu nay, nhiều cán bộ của chúng ta rất lười viết, rất lười nghĩ, cái gì cũng phải có đội quân soạn hộ, viết hộ. Từ đơn giản là những bài trả lời phỏng vấn, thường là phóng viên đặt câu hỏi, sau đó người được phỏng vấn sẽ giao cho các cơ quan chức năng hoặc cán bộ tuyên giáo, hoặc các tổ chức đơn vị có liên quan đến câu hỏi soạn thảo. Thậm chí, bài soạn thảo xong phải chuyển cho phòng nọ ban kia xem xét, chỉnh sửa, cho ý kiến rồi cuối cùng, người được hỏi mới xem lại lần cuối. Và, nhiều khi cũng thêm nếm vài chữ cho "phải phép".

Và, thế là sinh ra những cán bộ "ăn không nên đọi, nói không nên lời"; là những "con vẹt" biết đọc chữ và chỉ nói mà không hiểu mình đang nói gì.

Vì thế mới xảy ra những vụ việc mà do bộ phận soạn thảo viết sai, người đọc kém về kiến thức lịch sử, văn hóa, cho nên không phát hiện được sự nhầm lẫn và cứ thế đọc. Cuối cùng, thành trò cười cho thiên hạ.

Đành rằng, cán bộ bây giờ rất bận việc, nhưng việc lạm dụng bộ phận thư ký, giúp việc soạn hộ các bài diễn văn, bài phát biểu, rồi thư khen, thư chúc mừng là phổ biến. Và, cũng phải nói thật, những người giúp lãnh đạo soạn bài phát biểu, không phải ai cũng biết cách soạn, biết viết cho đúng khẩu khí, giọng điệu của lãnh đạo mình.

Vì thế, gần đây chúng ta thấy rất nhiều bài phát biểu, những thư khen, thư chúc mừng viết "trơn như lươn", câu chữ kêu leng keng nhưng nội dung sáo rỗng, giáo điều và càng không bao giờ truyền cảm được.

Một vấn nạn nữa trong việc soạn những bài phát biểu, diễn văn, người soạn - thậm chí là người đọc cứ sợ thiên hạ "dốt, không hiểu", cho nên phải cố nói cho hết ý, kể lể cho hết công lao, thành tích. Thế rồi, có cả những định hướng nọ, định hướng kia, rồi những chương trình, kế hoạch, giải pháp... mà họ không biết rằng, bản chất của một bài diễn văn là phải truyền đi những thông điệp quan trọng nhất, phải bằng những ngôn từ dễ hiểu nhất, giản dị nhất.

Lại có một thực tế nữa là, tại nhiều đại hội, hội nghị tổng kết công tác thì bản tổng kết đã được in sẵn, rồi cả tham luận tại đại hội cũng đã được hết cấp này đến cấp khác duyệt, in làm tài liệu phát cho các đại biểu. Còn những người lên đọc thì chỉ có việc đọc lại những văn bản đã có sẵn. Những kiểu đọc "diễn" tại hội nghị, đại hội này chỉ gây mất thời gian; bởi những điều đại biểu cần tìm hiểu, quan tâm thì đã có trong văn bản, việc gì phải bỏ thời gian ngồi nghe người khác đọc lại. Thế là một cảnh rất thường thấy trong các đại hội, hội nghị tổng kết là người đọc thì cứ đọc, còn ở dưới, người tham dự xem điện thoại, đọc báo, thậm chí là còn... đánh cờ trên iPad, iPhone.

Những cảnh tượng này không chỉ làm giảm sự tôn nghiêm trong không khí của đại hội, hội nghị mà còn thể hiện sự vô lễ với cấp trên, không coi trọng người đang phát biểu. Tuy nhiên, cũng phải thấy thực tế là, không ai có đủ kiên nhẫn và để tâm trí để nghe những bài diễn văn dài đến hàng chục phút. Và, buồn hơn nữa, là người đọc diễn văn cứ cắm mặt vào văn bản, không hề có "ngôn ngữ hình thể".

Trên thế giới, nhiều người có tài hùng biện, họ có thể nói hàng giờ trước đám đông. Nhưng, vì là người có tài, cho nên họ có cách nói để cuốn mọi người để tâm vào những điều mình muốn nói. Tuy nhiên, đấy là những người đặc biệt và số người như vậy không nhiều.

Gần đây, dư luận có những phàn nàn về các buổi chất vấn và trả lời chất vấn tại Quốc hội được truyền hình trực tiếp, vì người nêu câu hỏi thì cũng phải soạn bằng văn bản và cũng chỉ biết cắm mặt vào đọc. Người trả lời thì nhiều khi cũng trả lời bằng văn bản... nên thiếu sức thuyết phục. Đã không ít bài báo đề nghị thẳng thắn rằng các đại biểu trả lời trên diễn đàn Quốc hội nên "trả lời vo".

Bài diễn văn của Tổng Bí thư Tô Lâm ngày 2/9/2025 đã có sức lay động trái tim con dân đất Việt. Đấy là điều quý giá nhất, thành công nhất của một bài diễn văn.

Hy vọng rằng, bài diễn văn của Tổng Bí thư Tô Lâm sẽ là một bước "đột phá" lớn trong việc viết và đọc diễn văn ở nước ta.

Nguyễn Như Phong

Các tin khác

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Một phần tư thế kỷ đã trôi qua kể từ buổi sáng kinh hoàng 11/9/2001, loạt hồ sơ vừa được giải mật cho thấy những cảnh báo về Osama bin Laden và al-Qaeda đã xuất hiện từ nhiều năm trước vụ tấn công, đồng thời hé lộ những hệ lụy về sức khỏe mà người dân New York và lực lượng cứu nạn phải đối mặt trong nhiều năm về sau.

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Ngày 18/8, Đặc phái viên Mỹ về Syria kiêm nhiệm Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Tom Barrack cảnh báo: Một sự cố quân sự ngoài ý muốn nào đó hoàn toàn có thể nhanh chóng khiến tình hình khu vực vượt khỏi tầm kiểm soát. Gần 2 năm sau ngày cựu Tổng thống Syria Bashar Al Assad rời khỏi Damascus, khoảng trống quyền lực vẫn chưa thể được lấp đầy, trong khi nguy cơ về sự xuất hiện của cuộc chiến mới lại một lần nữa bùng lên.

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Gần một tháng sau làn sóng người di cư ồ ạt tràn từ Morocco vào vùng lãnh thổ hải ngoại Ceuta của Tây Ban Nha, châu Âu vẫn loay hoay với bài toán khó: kiểm soát biên giới mà không vượt qua những giới hạn pháp lý, nhân đạo và chính trị, dù các diễn ngôn từ Brussels có vẻ đã cứng rắn
hơn.

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Từ một phán quyết của tòa án bị bóp méo trên mạng xã hội, những hình ảnh được diễn giải sai lệch và tin đồn lan rộng, hàng chục nghìn người đã đổ về Ceuta trong vài giờ cuối tháng 7, tạo ra một cuộc khủng hoảng tại biên giới Tây Ban Nha - Morocco.

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Trong gần nửa thế kỷ, thông qua những thỏa thuận về dầu mỏ, tài chính và hợp tác quân sự, nhiều quốc gia Trung Đông đã dựa vào "chiếc ô an ninh" của Mỹ để tập trung phát triển kinh tế. Nhưng, một thỏa thuận quân sự mới được ký vào những ngày đầu tháng 8 này đang làm thay đổi tất cả, mở ra một giai đoạn mới, khi các quốc gia trong khu vực muốn tự bảo đảm an ninh của chính mình.

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Độc lập và tự do là những giá trị có ý nghĩa đặc biệt đối với sự tồn tại, phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc và mỗi con người. Không có dân tộc nào có thể phát triển bền vững nếu không có quyền tự quyết đối với vận mệnh của mình; cũng không có xã hội tiến bộ nếu con người không được sống trong môi trường hòa bình, an toàn, có quyền làm chủ và điều kiện phát triển toàn diện. Đối với Việt Nam, độc lập, tự do là những giá trị được hình thành, hun đúc và bảo vệ qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước.

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Ngày 5/8/2026, Bộ Công an tổ chức Hội thảo góp ý xây dựng “Đề án Phát triển văn hóa Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới”. Đề án là sự cụ thể hóa, triển khai thiết thực việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong lực lượng Công an nhân dân (CAND).

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

LTS: Trong kỷ nguyên mới, đặc biệt là bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, để bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, lực lượng Công an nhân dân (CAND) đứng trước yêu cầu phải phát triển theo hướng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm chủ khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt mỗi cán bộ, chiến sĩ cần không ngừng nâng cao bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ.
Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống CAND, Chuyên đề ANTG Cuối tháng trân trọng giới thiệu bài viết của Trung tướng Trần Bá Thiều, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND về vấn đề này.

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

“Giang hồ mạng” không phải là khái niệm pháp lý, mà là cách cộng đồng gọi những cá nhân gây dựng ảnh hưởng trên mạng xã hội bằng hình ảnh đầu gấu đầu mèo, xăm trổ ngang tàng, phát ngôn gây sốc, khoe tiền bạc, các mối quan hệ hoặc công khai chửi bới người khác bằng những lời lẽ rất vô văn hóa... Việc cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam một loạt "giang hồ mạng" như: Khánh "Sky", Hồ Văn Khoa, “Vua Quạt” Trần Đình Tiệp, vợ chồng Huấn “Hoa Hồng”, vợ chồng Phú Lê, “Tế điên" Nam Định thời gian gần đây khiến số "giang hồ mạng" khác có vẻ lo ngại sẽ tới lượt mình nên đã tìm cách thay đổi nội dung. Mạng xã hội vì thế cũng đỡ rác hẳn.

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Giữa lúc dòng chảy thương mại từ Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz bị bóp nghẹt bởi xung đột Mỹ-Iran, một huyết mạch hàng hải khác của thế giới đang đứng trước nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy chiến sự. Căng thẳng Houthi - Arab Saudi tái bùng phát, cùng những cảnh báo cứng rắn từ Tehran, đang đặt eo biển Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành điểm nghẽn tiếp theo, có thể đẩy cú sốc năng lượng vượt khỏi Trung Đông, lan rộng ra nền kinh tế toàn cầu.

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Trong nhiều năm sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, câu hỏi thường trực đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có lẽ vẫn luôn là: Liên minh này có còn lý do để tồn tại? Thực tế thách thức lớn nhất hiện nay với một tổ chức an ninh phòng thủ 77 tuổi đời là có thể thích nghi với một thế giới nơi cạnh tranh giữa các cường quốc trở thành trạng thái thường trực, hàng loạt cuộc khủng hoảng phủ bóng không gian an ninh châu Âu - Đại Tây Dương, và thậm chí là cả sức ép từ những tranh luận về chia sẻ gánh nặng quốc phòng hay các phát biểu gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Nghị sĩ Andy Burnham chính thức được xác nhận là lãnh đạo Công đảng và trở thành Thủ tướng thứ 7 của Vương quốc Anh chỉ trong một thập niên. Với những cải cách đầy tham vọng, liệu người đàn ông đến từ Manchester này có thể tái định hình nền chính trị Anh sau một chuỗi khủng hoảng kéo dài hay không?

Vùng Vịnh lại nằm trong tầm lửa

Vùng Vịnh lại nằm trong tầm lửa

Cuộc đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran một lần nữa đẩy khu vực Vùng Vịnh vào trạng thái bất ổn kéo dài. Dù không phải là các bên trực tiếp khởi phát xung đột, nhiều quốc gia Arab lại đang hứng chịu những tổn thất về an ninh, kinh tế và chiến lược.

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran đã khép lại 110 ngày xung đột khốc liệt. Tuy nhiên, ngừng bắn không đồng nghĩa với việc những hệ lụy của cuộc chiến kết thúc. Đằng sau tiếng súng là những thành phố tan hoang, hàng nghìn thương vong và những dư chấn kinh tế đang lan rộng vượt xa khu vực Trung Đông.

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Tiếng súng đã lắng xuống, những siêu tàu chở dầu đầu tiên đã quay trở lại eo biển Hormuz và Trung Đông đang bước vào giai đoạn hậu chiến. Tuy nhiên, chương trình hạt nhân Iran, tình hình Lebanon và tương lai của eo biển Hormuz vẫn là những bài toán chưa tìm được lời giải cuối cùng, có thể quyết định thành bại của Bản ghi nhớ Islamabad trong thời gian tới.

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Hội đồng nhân dân TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng trên địa bàn thành phố. Theo đó, thành phố hỗ trợ trực tiếp bằng tiền đối với cá nhân thuộc hộ nghèo có đăng ký “nơi cư trú” hoặc “nơi ở hiện tại” trên phần mềm quản lý VNeID thuộc địa bàn TP Hà Nội do UBND cấp xã xác nhận và chịu trách nhiệm.

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Cuộc chiến kéo dài 3 tháng đầu năm 2026 giữa một bên là liên minh Mỹ - Israel và một bên là Cộng hòa Hồi giáo Iran đã đẩy thế giới tới bờ vực cuộc khủng hoảng năng lượng toàn diện và nguy cơ bùng nổ chiến tranh tổng lực tại Trung Đông. Giữa cơn bão lửa, sự xuất hiện của Pakistan trong vai trò kiến trúc sư trưởng cho thỏa thuận hòa bình đã đem đến cho chúng ta góc nhìn mới đầy thú vị về cách mà một quốc gia có thể góp phần xoay chuyển cục diện địa chính trị quốc tế.

Sân khấu chính trị và thể thao

Sân khấu chính trị và thể thao

Ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới World Cup 2026 đang diễn sôi động, thu hút sự quan tâm của người hâm mộ khắp thế giới. Nhưng, không chỉ là một sự kiện thể thao, giải đấu này còn trở thành sân khấu lớn mà ở đó giới thể thao và chính trị đã bắt tay giữa những mâu thuẫn và lợi ích.

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.