Điển hình nhất trong các hội nhóm tự xưng, tự hoạt động trái pháp luật với chiêu bài xã hội dân sự (XHDS) là Hội Nhà báo độc lập do Phạm Chí Dũng đứng đầu. Danh xưng hoạt động vì XHDS, vì sự tiến bộ đất nước, song bản chất của tổ chức này lại làm điều ngược lại.
Ngày 21-11-2019, Cơ quan An ninh điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thực hiện lệnh bắt bị can để tạm giam, lệnh khám xét đối với Phạm Chí Dũng (53 tuổi, quê quán tỉnh Đồng Tháp, thường trú tại P.1, Q.Tân Bình, TP Hồ Chí Minh) về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam” theo Điều 117 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).
 |
| Bị can Phạm Chí Dũng. |
Theo Công an TP Hồ Chí Minh, thời gian qua, bị can Phạm Chí Dũng có nhiều hoạt động công khai vi phạm pháp luật nghiêm trọng và rất nguy hiểm, tác động xấu đến sự ổn định xã hội, ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh trật tự thành phố. Do đó, việc khởi tố để điều tra đối với Phạm Chí Dũng là rất cần thiết và đúng quy định của pháp luật.
Theo tài liệu của cơ quan chức năng, ngày 4-7-2014, Phạm Chí Dũng (Chủ tịch Hội Nhà báo độc lập Việt Nam - IJAVN) ra “Tuyên bố thành lập IJAVN” với số lượng ban đầu hàng chục thành viên, nội dung điều lệ hoạt động của hội thể hiện rõ quan điểm là tổ chức XHDS... Việc ra tuyên bố nói trên và hoạt động của IJAVN là trái với quy định của luật pháp. Ngoài ra, IJAVN còn vi phạm pháp luật về lập, quản lý tên miền “Việt Nam thời báo” không đăng ký, xin phép cơ quan chức năng theo quy định tại Nghị định 72/NĐ-CP của Chính phủ.
Mặc dù không được pháp luật công nhận nhưng IJAVN vẫn đề ra điều lệ, nguyên tắc sinh hoạt, tiêu chuẩn hội viên, ban điều hành, cơ cấu tổ chức, các chi hội, ban chuyên môn... IJAVN ra tuyên bố vào hội là không phân biệt quan điểm chính trị, giữ quan điểm làm báo ôn hòa, sự thật và khách quan về chính trị và xã hội nhưng hầu hết các bài viết đều mang màu sắc cá nhân, tư tưởng thù địch; đều có chung quan điểm là chống Đảng, Nhà nước.
Như vậy, cái mà Phạm Chí Dũng vẽ ra về một XHDS tiến bộ chỉ là cái cớ nhằm che đậy hoạt động chống phá đất nước, nhân dân.
Cũng như Phạm Chí Dũng, các “chân rết” của ông ta cũng thực hiện các hoạt động tương tự, núp bóng XHDS. Cơ quan ANĐT Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, tiếp tục mở rộng điều tra vụ án “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu vật phẩm nhằm chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam” do Phạm Chí Dũng cầm đầu, ngày 18-5-2020, Cơ quan An ninh điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đã ra quyết định khởi tố bị can, lệnh bắt bị can để tạm giam, lệnh khám xét đối với Nguyễn Tường Thụy.
Bị can Nguyễn Tường Thụy (sinh ngày 5-9-1950 tại Nam Định, trú tại phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội) bị bắt về tội quy định tại Điều 117 Bộ luật Hình sự. Các quyết định, lệnh trên đã được Viện KSND TP Hồ Chí Minh phê chuẩn. Ngày 23-5, Cơ quan An ninh điều tra Công an TP đã thực hiện lệnh bắt bị can để tạm giam và khám xét nơi ở đối với Nguyễn Tường Thụy. Quá trình bắt, khám xét đã được tiến hành theo đúng quy định pháp luật và đã thu giữ nhiều tài liệu, vật chứng có liên quan đến hành vi phạm tội phục vụ công tác điều tra vụ án.
Khoác áo XHDS, trên mạng, ông Thụy tung ra các bài viết, các luận điệu đi ngược lại lợi ích quốc gia, dân tộc, câu kết với các tổ chức chống phá bên ngoài, gây bất ổn cho xã hội. Trước đây ông từng tự ứng cử đại biểu Quốc hội, tuy nhiên lai lịch của ông thì nhân dân địa phương không lạ. Theo dõi trên Facebook, blog cá nhân của Nguyễn Tường Thụy và website của “Hội Nhà báo độc lập Việt Nam” trong những năm qua cho thấy, Nguyễn Tường Thụy đã viết, phát tán nhiều bài viết có nội dung phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng, đả kích, xuyên tạc đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Trường hợp khác có thể kể đến là Nguyễn Năng Tĩnh. Tại phiên phúc thẩm vừa qua, các tài liệu, chứng cứ do các cơ quan chức năng điều tra, thu thập một lần nữa đã chứng minh bị cáo Nguyễn Năng Tĩnh thông qua trang Facebook cá nhân đã viết nhiều bài có nội dung xuyên tạc bản chất của Nhà nước Việt Nam, phủ nhận thành quả cách mạng của dân tộc; phỉ báng chính quyền nhân dân, xuyên tạc lịch sử, xâm phạm chính quyền nhân dân và chế độ. Bị cáo là người có nhận thức, có hiểu biết nhưng thể hiện sự coi thường pháp luật, có hành vi chống đối Nhà nước trong thời gian dài.
Chống lưng cho những người núp bóng XHDS để hoạt động chống phá Nhà nước là các tổ chức thù địch, phản động, các phần tử cơ hội. Chẳng hạn như khi cơ quan điều tra khởi tố, bắt giam bị can Nguyễn Tường Thụy, trên một số trang mạng ngoài nước và Facebook đối tượng chống phá trong nước đã ngay lập tức lan truyền các thông tin thất thiệt, bóp méo bản chất sự việc. Một số đối tượng đến khu vực nhà riêng bị can, quay clip để các trang mạng nước ngoài “tường thuật trực tiếp”, phỏng vấn người nhà, người “chứng kiến” với nội dung vu cáo chính quyền, công an “tra tấn”, “bắt người vô cớ”... Những clip, bài viết này nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, gây nhiễu thông tin.
 |
| Phiên tòa xét xử bị cáo Nguyễn Năng Tĩnh. |
Các trang mạng thù địch ngoài nước giật những tít như “nhà báo độc lập Nguyễn Tường Thụy bị bắt trong đợt trấn áp của công an”, nói rằng nhà báo Thụy bất ngờ “bị trấn áp” trong hoàn cảnh nhà báo và gia đình không hay biết vì sao bị bắt. Thậm chí, những bài viết này còn đôn thêm các câu từ gây sốc cho người đọc như “bị tra tấn dã man”, “bị xốc nách đi mà không cần lệnh, không cần biên bản”...
Cũng như một số vụ việc gần đây, các đối tượng cố tình gán ghép các chữ “nhà yêu nước”, “đấu tranh vì tự do, dân chủ” để vu cáo “bị bắt vì bày tỏ lòng yêu nước”! Các thông tin này xâu chuỗi một số đối tượng phạm pháp bị bắt gần đây rồi xuyên tạc rằng đang có đợt trấn áp, bắt người “bất đồng chính kiến” trước Đại hội Đảng, từ đó suy diễn những vấn đề này có liên quan đến “đấu đá chính trị trước đại hội”.
Thực tế, việc khởi tố, bắt giam trong bất cứ vụ án nào, CQĐT đều phải tuân thủ quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Trong các vụ án Phạm Chí Dũng và những bị can có liên quan cũng vậy. Không có chuyện Cơ quan An ninh điều tra vô cớ bắt giam, không lệnh, không biên bản, kiểu hỏa mù “bắt bất chấp” như luận điệu các đối tượng tung lên. Cơ quan An ninh điều tra đã thông tin rõ: Bị can Nguyễn Tường Thụy bị bắt về tội quy định tại Điều 117 Bộ luật Hình sự.
Về thủ tục tố tụng, các quyết định, lệnh trên đã được Viện KSND TP Hồ Chí Minh phê chuẩn. Quá trình bắt, khám xét đã được tiến hành theo đúng quy định pháp luật và đã thu giữ nhiều tài liệu, vật chứng có liên quan đến hành vi phạm tội phục vụ công tác điều tra vụ án. Như vậy, không hề có việc mập mờ, bắt giữ vô cớ như các trang mạng xấu rêu rao.
Theo GS, TS Bùi Quảng Bạ, tuy có nhiều cách tiếp cận nhìn nhận, đánh giá và quan niệm khác nhau về “XHDS” (civil society) tùy thuộc và mỗi giai đoạn lịch sử và những hoàn cảnh, điều kiện cụ thể của từng giai đoạn lịch sử đó, nhưng các quan điểm của các học giả phương Tây đều gặp nhau ở những điểm cốt lõi. Về bản chất, XHDS là xã hội tự lập phi nhà nước, được hình thành và vận hành trong không gian công cộng và tư nhân, nằm ngoài vùng ảnh hưởng trực tiếp của yếu tố nhà nước. Đó là sự khác biệt giữa “XHDS” với “xã hội quân sự” hay “xã hội chính trị” (nhà nước) nhưng XHDS có thể được nhà nước hậu thuẫn.
Tuy nhiên, như đã phân tích trên, các đối tượng chống phá thường núp bóng XHDS để thực hiện các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia, phá hoại sự ổn định của đất nước và mục tiêu cuối cùng là nhằm lật đổ chế độ. Chiêu trò của các tổ chức hoạt động phi pháp này là vờ tung vai trò “phản biện xã hội”, kêu gọi đa nguyên, đa đảng, hướng lái hoạt động của các tổ chức khoác áo “XHDS” để kích động chống phá. Các đối tượng thúc đẩy xu hướng thoát ly sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, đưa ra các yêu sách, đòi hỏi phi lý...
Những người lập ra một số tổ chức mang danh XHDS thường khi bị bắt, xử lý theo luật pháp thì được các thế lực thù địch chụp cái mũ là nhà “bất đồng chính kiến” hay “tù nhân lương tâm”. Phương thức hoạt động của họ luôn nêu cao dân chủ, nhân quyền, tự do, tôn giáo... để lấy cớ khoét sâu vào các vấn đề nội bộ, các vụ việc trong đời sống xã hội, tạo ra các nhân tố gây bất ổn định từ bên trong để kẻ địch bên ngoài lấy cớ can thiệp.
