Kỷ niệm 126 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2016)

Sống gần dân, thương dân và vì dân

Trong bài "Chủ tịch Hồ Chí Minh" (tháng 5/1960), Thủ tướng Phạm Văn Đồng viết: "Đời sống của Hồ Chủ tịch rất giản dị, thanh đạm. Hồ Chủ tịch thường nói: Nước ta còn nghèo, chúng ta không thể sống khác đồng bào. Bao lâu quen đời sống khắc khổ, Hồ Chủ tịch không thể có đời sống khác, không thể chịu lối sống xa hoa" (Sách "Tổ quốc ta, nhân dân ta, sự nghiệp ta và người nghệ sĩ", NXB Văn học, Hà Nội, 1973, tr. 254).

Thật vậy, Bác Hồ luôn luôn sống gần dân, đồng cam cộng khổ với nhân dân, cảm thông sâu sắc với nhân dân. Lời nhắc nhở của Bác đối với cán bộ, đảng viên: "Chúng ta không thể sống khác đồng bào" thể hiện lòng yêu nước, thương dân vô hạn, lối sống giản dị và khiêm tốn của Người - một phẩm chất đạo đức cách mạng hết sức cao đẹp.

Những năm hoạt động cách mạng ở nước ngoài, Bác Hồ đã phải kiếm sống bằng nhiều nghề bình thường nhất: nấu bếp, bồi bàn, thợ ảnh… sinh hoạt kham khổ với bánh mì không và vài ba bộ quần áo thợ thuyền. Những đêm rét buốt ở Paris, Bác phải nướng nhờ viên gạch trên bếp lò, rồi bọc báo lót dưới giường nằm. Sau ngày đất nước giành được độc lập (9/1945), nạn đói hoành hành, Bác Hồ đã vận động cán bộ và nhân dân bớt bữa, lập "Hũ gạo cứu đói" để giúp đỡ đồng bào nghèo, và chính Bác làm gương về việc này.

Bác Hồ thăm nông dân đang gặt lúa trên cánh đồng xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Tư liệu.
Bác Hồ thăm nông dân đang gặt lúa trên cánh đồng xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Tư liệu.

Những năm kháng chiến chống Pháp, Bác ở chung với đồng bào Việt Bắc, ăn chung với các đồng chí giúp việc, cùng chịu rét mướt với bộ đội và dân công. Hòa bình lập lại, tháng 10/1954 trở về Hà Nội, Trung ương Đảng muốn Bác đến ở tòa nhà to đẹp của Phủ Toàn quyền, nhưng Bác nhất quyết từ chối, mà chỉ ở căn nhà nhỏ vốn là nơi ăn ở của một người thợ điện phục vụ cho Phủ Toàn quyền trước kia.

Năm 1958, khi Bác đi thăm các nước bạn, Bộ Chính trị mới "bí mật" làm cho Bác một ngôi nhà sàn như của đồng bào Việt Bắc, với vài ba phòng đơn sơ. Bữa cơm hàng ngày của Bác chỉ có vài món giản đơn, Bác thường thích ăn cá kho tương và cà pháo nén - những món ăn thường thấy của đồng bào Nghệ - Tĩnh.

Lúc ăn, Bác không để rơi vãi một hột cơm; ăn xong, cái bát bao giờ cũng sạch và thức ăn còn lại thì được sắp xếp tươm tất để dùng cho bữa sau. Điều đó chứng tỏ Bác rất quý trọng công sức lao động của nhân dân và tôn trọng những người phục vụ. Năm 1957, Bác về thăm quê. Lúc ăn cơm với đồng chí Nguyễn Sĩ Quế (Bí thư Tỉnh ủy Nghệ Tĩnh khi đó), Đại tướng Nguyễn Chí Thanh và một vài đồng chí khác, Bác đã để bớt ra ngoài mâm mấy món ăn, rồi nói: "Ăn hết, lấy thêm. Không ăn hết, để người khác ăn, đừng để người ta ăn thừa của mình".

Thấy chiếc xe Bác dùng, do Liên Xô tặng, đã quá cũ, Trung ương muốn thay xe mới cho Bác, nhưng Bác nhất định không thay xe. Bác thường nhắc nhở, phê phán hiện tượng nhiều cán bộ, đảng viên lợi dụng chức quyền của mình để "vinh thân phì gia", tham ô lãng phí. Ngôi nhà tranh của gia đình Bác ở quê hương Nam Đàn vẫn nguyên vẹn như hồi cuối thế kỷ XIX khi Bác mới sinh thành, không biến thành biệt thự lộng lẫy với những tòa ngang dẫy dọc và những tiện nghi đắt tiền như của nhiều cán bộ, viên chức thời nay!

Nhà thơ Tố Hữu có nhiều dịp được tiếp xúc, làm việc với Bác, đã viết về "tài sản" của Hồ Chủ tịch:

Nhà gác đơn sơ, một góc vườn
Gỗ thường mộc mạc, chẳng mùi sơn
Giường mây chiếu cói, đơn chăn gối
Tủ nhỏ, vừa treo mấy áo sờn

                              (Theo chân Bác)

Hai bộ kaki bạc màu, vài bộ quần áo nâu đồng bào gửi tặng, đôi dép cao su, chiếc đài bán dẫn Bác nghe tin thời sự, mẩu bút chì xanh, đỏ Bác thường dùng khi đọc báo và đánh dấu những gương "Người tốt, việc tốt" để gửi tặng huy hiệu của Người, chiếc máy chữ (loại cũ) Bác được tặng, cho đến món tiền tiết kiệm từ nhuận bút viết báo, viết sách và từ đồng lương của mình, Bác cũng thường trích ra để tặng các cụ già và các em thiếu nhi kiểu mẫu, tặng bộ đội trực chiến. Đấy là tất cả tài sản của vị lãnh tụ tối cao của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta!

Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã viết rất sâu sắc về Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Rất lạ lùng, rất kỳ diệu là trong 60 năm của cuộc đời đầy sóng gió diễn ra ở rất nhiều nơi trên thế giới cũng như ở nước ta, Bác Hồ vẫn giữ nguyên phẩm chất cao quý của một người chiến sĩ cách mạng, tất cả vì nước, vì dân, vì sự nghiệp lớn, trong sáng, thanh bạch, tuyệt đẹp" (Sách đã dẫn, tr. 278).

Từ lối sống giản dị, thương dân, gần dân, đồng cam cộng khổ với nhân dân, Bác đã hiểu và đồng cảm sâu xa tâm nguyện của nhân dân. Từ đó, Người xây dựng được khối đại đoàn kết toàn dân vững mạnh, thu hút được các bậc hiền tài ra giúp nước, đề ra những chủ trương, chính sách mang tính cách mạng, hợp lòng dân, nhằm đem lại độc lập cho đất nước, tự do, dân chủ và hạnh phúc cho nhân dân. Cũng vì thế, Bác Hồ được toàn dân vô cùng kính yêu, biết ơn và tuyệt đối tin tưởng đi theo con đường cách mạng của Người! Cũng vì thế, Bác Hồ được UNESCO vinh danh: "Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới"!

"Chúng ta không thể sống khác đồng bào"! Bác Hồ đã làm đúng như điều Bác nói, trở thành tấm gương sáng ngời về lẽ sống "Tận trung với nước, tận hiếu với dân" và "Cần - Kiệm - Liêm - Chính, Chí công vô tư". Đó cũng là lối sống thủy chung như nhất, giản dị mà vô cùng cao đẹp - lối sống của "người đầy tớ thật trung thành của nhân dân" (Di chúc) mà Bác Hồ đã suốt đời thực hiện.

Đào Ngọc Đệ

Các tin khác

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định số 1306/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ khẳng định tầm chiến lược: “Văn hóa không dừng lại ở vai trò cầu nối hữu nghị, mà đã trở thành “sức mạnh mềm” cốt lõi, thành lá chắn từ xa bảo vệ vững chắc chủ quyền và an ninh quốc gia.

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Phát biểu trong buổi thăm và làm việc tại Trung tâm Kỹ thuật nghiệp vụ Công an nhân dân, ngày 6/7/2026 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Lịch sử đấu tranh bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội đã chứng minh vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng của công tác kỹ thuật nghiệp vụ...”.

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Những ngày tháng 7, trên dải đất miền Trung nắng gió, những bước chân của cán bộ, chiến sĩ Cục Ngoại tuyến, Bộ Công an lặng lẽ đi qua những miền đất lửa Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị. Trong hành trình “Theo dấu chân những người anh hùng”, mỗi địa danh đi qua không chỉ là một điểm dừng chân, mà còn là một miền ký ức thiêng liêng. Mỗi nén hương được thắp lên không chỉ là lời tri ân, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của hòa bình...

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Cách đây 54 năm, người Đại đội trưởng Đại đội 34 pháo cao xạ 37mm của tự vệ mỏ đã anh dũng hy sinh trên mỏm đồi 104 thuộc dãy Ba Đèo, khi chỉ huy đơn vị chiến đấu đến những phút cuối cùng trong trận không kích dữ dội của không quân Mỹ trên vùng trời Quảng Ninh.

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Chúng tôi về thăm khu tưởng niệm nhà văn, liệt sĩ Nam Cao (1917-1951) đúng vào vụ chuối ngự chín rộ thơm phức. Nằm bên sông Châu, những cây đại quanh vườn ra hoa quanh năm trắng muốt. Khu tưởng niệm nhà văn Nam Cao (thành lập năm 2004) là một trong số ít địa chỉ văn chương được công nhận là Di tích cấp Quốc gia (2023). Đây là một quần thể di tích, gồm bảo tàng di sản văn học của Nam Cao, ngôi nhà Bá Kiến và dấu chứng lò gạch trong làng.