“Sân bóng trên mây” và những câu chuyện sau màn ảnh

Từng rất có duyên với giải thưởng mảng phim tài liệu, cuối năm 2023, đạo diễn Đào Thanh Hưng một lần nữa làm nên cú hích ngoạn mục. Vượt qua hơn 100 đề tài, dự án từ các nước châu Á gửi về tham dự, bộ phim tài liệu "Sân bóng trên mây" của anh được công chiếu trên Truyền hình NHK của Nhật Bản trong dự án "Sắc màu châu Á".

Những câu chuyện đời thường

Cách Hà Nội 240 km, xã Tà Xùa, huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La nằm ở độ cao hơn 2.800 m so với mực nước biển, khí hậu mát mẻ quanh năm, nổi tiếng là điểm săn mây đẹp từ tháng 10 đến tháng 4 dương lịch hằng năm, người ta gọi đấy là thiên đường mây Tà Xùa. Thiên đường mây Tà Xùa là vùng đất có nhiều đồng bào Mông sinh sống. Vùng đất này nổi tiếng về cây chè San Tuyết. Chè sống ở trên cao mang đến hương vị thơm ngon đặc biệt, bởi đó là những cây chè 300-500 tuổi. Người Mông ở đây sống chủ yếu bằng nghề trồng chè và các loại cây hoa màu.

Sân bóng Tà Xùa nằm lọt thỏm giữa mấy quả đồi bao quanh. Trước đây là một vạt đất giữa rừng, thanh niên ở Tà Xùa rất mê bóng đá, vì thế cứ chiều chiều là diễn ra các trận bóng đá. Mỗi khi gió về, thổi những đám mây bay xung quanh khiến sân bóng đẹp như nằm giữa đám mây thiên đường. Có những lúc gió mạnh, thổi mây tràn vào sân bóng làm cho các cầu thủ ngơ ngác, không biết trái bóng của mình đi đâu?

“Sân bóng trên mây” và những câu chuyện sau màn ảnh -0
Đạo diễn Đào Thanh Hưng và êkíp làm phim tại Tà Xùa.

Trong đội có A Lừ 20 tuổi nhưng đã có một vợ và một con trai nhỏ. A Lừ mê sút bóng vào gôn, nhưng ở đây ai đá kém nhất thì làm thủ môn. A Lừ bắt gôn nhưng luôn muốn làm tiền đạo. Nhà A Lừ có vườn chè, A Lừ hái chè và sao chè. Từ việc sao chè mà A Lừ gặp Kiên, một người từ thủ đô lên Tà Xùa để lập nghiệp. Khác với nhiều người khác mua đất làm nhà nghỉ, homestay, Kiên bắt đầu với chè. Kiên tìm hiểu ở đây ẩn sâu trong rừng Tà Xùa có những cây chè vài trăm năm tuổi. Rừng nguyên sinh Tà Xùa rất đẹp với những thảm rêu cổ kính và những cây chè cổ thụ cao từ 5 đến 7m mọc thành quần thể. Những cây chè cổ thụ, không cần chăm bằng phân bón hóa học, không thuốc trừ sâu, quanh năm sinh trưởng trong mây đã cho ra loại chè đặc biệt. Kiên tìm hiểu cách sao chè và kết bạn với A Lừ, cùng A Lừ vào rừng để hái chè. Việc đi vào rừng không dễ dàng, thường mất cả một ngày đường. Và chính vì thế mà nhiều người Mông đã chọn trồng chè ở nương gần nhà để tiện thu hái.

Người Mông bỏ qua việc sao chè bằng chảo gang truyền thống để mua những lồng máy sao chè, nhanh hơn, tiện ích hơn, công nghiệp hơn. Nhưng cũng đồng nghĩa với việc làm cho chè bớt ngon. Kiên và A Lừ thì không vậy, cả hai hướng đến loại chè tốt nhất. Sau những ngày lăn lộn, họ tìm được nguyên liệu chè tốt. Kiên xây 5 bếp củi và 5 chảo gang lớn, duy trì cách sao chè truyền thống bằng tay đầy vất vả nhưng cho ra sản phẩm chè thủ công đạt chất lượng cao và bán chúng với giá cao hơn nhiều.

Ước mơ của A Lừ là mua cho vợ một chiếc máy giặt khi mùa đông đang đến rất gần. Người vợ trẻ của A Lừ sẽ không phải dùng chân tay giặt quần áo cho cả nhà bên suối như bao năm vẫn làm nữa. Vợ Lừ sẽ bớt lạnh hơn. A Lừ học được ở Kiên nhiều thứ. A Lừ cũng không muốn mặc quần áo người Mông mà muốn quần áo của người Kinh để có thể trèo cây nhanh hơn, không bị vướng víu bởi vải cuốn. A Lừ biết người thành phố thích gì. Những câu đùa của chàng dân tộc Mông với một chàng trai người Kinh cũng đậm chất thành thị hơn.

“Sân bóng trên mây” và những câu chuyện sau màn ảnh -0
Một cảnh trong phim “Sân bóng trên mây”.

Trái lại với A Lừ, một chàng trai dân tộc thích mặc quần áo người Kinh, và những tiện ích của người Kinh; Kiên lại thích mặc quần áo của A Lừ, đội mũ của A Lừ. Kiên có bàn tay sạm đi,  chai lại vì sao chè ở nhiệt độ cao. Nhìn anh dần trở thành một người Mông hơn là một thanh niên thành phố. 

Sân bóng đất giờ đây cũng vắng người đến chơi bởi những thanh niên Mông đến sân cỏ nhân tạo đá bóng và thật vui khi không phải chạy xuống vực nhặt bóng nữa. Họ đã có sân bóng sáng đèn suốt ngày đêm. Tà Xùa vẫn đẹp, biển mây vẫn ngày ngày xuất hiện để chờ đón những du khách lên săn mây....

Đưa chuyện đời thường lên phim

Đạo diễn Đào Thanh Hưng cho biết: "Câu chuyện sân bóng cũ và mới, nó đại diện giữa hiện đại và cổ truyền, tôi muốn hình tượng hóa sân bóng đất này giống như một nhân vật, một con người và sân bóng này cũng thay đổi theo thời gian trước sự biến đổi của thời cuộc. Điểm nhấn của phim là sự kể chuyện hài hòa kết hợp hình ảnh và âm nhạc truyền thống. Ngô Hồng Quang là một nhạc sĩ đương đại sử dụng nhiều loại nhạc cụ dân tộc. Khi tôi sử dụng âm nhạc của anh cho phần mở đầu, phần kết thúc thì tôi thấy rất ấn tượng. Ngoài ra tôi còn kết hợp với một nghệ sĩ trẻ người Mông đến Tà Xùa để thổi cho chúng tôi bản sáo người Mông trên những đỉnh núi bên cạnh gốc trà, kể cho tôi nghe những câu chuyện về người Mông bằng âm nhạc vô cùng thú vị".

Ông Sugano Makoto, một giám đốc công ty sản xuất phim của Nhật Bản nhận định: "Những bản nhạc dựa trên cùng địa điểm trên phim khiến chúng ta đắm chìm vào câu chuyện. Âm nhạc của người Mông khiến tôi cảm nhận được làn gió, tiếng chim hót và đôi khi là sự náo nhiệt không gian tại đây. Âm nhạc tạo ra một tầng ý nghĩa nữa cho câu chuyện và bổ sung vào bối cảnh cho những câu chuyện tại đây. Điều đặc biệt, công đoạn hậu kì của phim được làm toàn bộ tại Nhật Bản khiến phim có sự pha trộn dung hòa cách kể chuyện giữa Việt Nam và các nước trong khu vực, giúp phim dễ tiếp cận hơn với khán giả. Thành thật mà nói có rất nhiều điểm tương đồng giữa Việt Nam và Nhật Bản trong câu chuyện này, khi các gia đình quan tâm lẫn nhau; hãy bằng lòng với những gì mình đã có. Phim tài liệu này khiến tôi cảm thấy gần gũi với người dân Việt Nam hơn bao giờ hết".

Để có được những cảnh quay ưng ý nhất, ekip sản xuất đã phải mất một năm với hàng chục lần lên Tà Xùa ghi hình tư liệu. Sau khi tiếp cận với người dân tộc Mông sinh sống tại Tà Xùa, những chàng trai bản và người dân sinh sống nơi đây, kịch bản dần hình thành và ý tưởng táo bạo về một bộ phim được ra đời.

Phim được chiếu tại Nhật Bản với định dạng 30 phút và một dự án tại rạp với thời lượng 90 phút được đạo diễn Đào Thanh Hưng ấp ủ gửi đến khán giả trong nước.

“Sân bóng trên mây” và những câu chuyện sau màn ảnh -0
Cảnh Kiên chở A Lừ đi tìm chè.

"Sân bóng trên mây" lại "ưu ái" được lựa chọn để vượt qua bao đối thủ nặng kí khác là bởi vì ở đây có một sự chân thực đến tuyệt đối của không gian, thời gian và hình thái. Đó là cảnh đẹp vùng cao của miền núi phía Bắc, của những người Mông sau bao năm sống trên núi với những tập tục sản xuất, sinh hoạt truyền thống, đến một ngày bị cuốn vào đời sống và những phương tiện hiện đại. Hơi thở thời đại mới với nền công nghệ và công nghiệp dần biến đổi người dân tộc miền núi cao này. Họ muốn những tiện ích vật chất như Iphone, máy giặt, tủ lạnh, ôtô… của người Kinh thay thế cho những gì cổ truyền xưa cũ. Một sân bóng với đầy đủ tiện ích của cỏ nhân tạo, đèn chiếu sáng thay cho sân bóng trên nền đất cũ...

Với "Sân bóng trên mây", cảnh đẹp thiên nhiên hùng vĩ của một vùng núi phía Bắc hiện ra đầy mê hoặc. Những bản nhạc đậm chất dân tộc là chất liệu làm nên sự sống động, cuốn hút cho bộ phim, và trên hết đó là cuộc sống và số phận rất chân thực của mỗi con người nơi đây trong một đời sống xã hội đầy biến đổi.

Theo Đào Thanh Hưng, với bộ phim này, anh muốn truyền tải thông điệp. Đó là khoảng cách về không gian giữa đồng bằng và miền núi, khoảng cách về nhận thức giữa người với người, người đi tìm những thứ hiện đại và người muốn lưu giữ nét văn hóa cổ truyền; khoảng cách giữa người giàu và người nghèo; khoảng cách về văn hóa giữa đời sống của văn minh đô thị và những nét bình dị vùng quê miền núi quanh năm mây mù bao phủ...

Trần Mỹ Hiền

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...