RCEP: Cuộc chơi vắng người Mỹ

Sau một thời gian dài đàm phán, cuối cùng thì RCEP - hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới đã chính thức ký kết. Điểm đáng chú ý của hiệp định này là lần đầu tiên trong lịch sử, nước Mỹ đứng ngoài cuộc chơi.

Tái sinh một ý tưởng cũ

RCEP hay còn được biết đến với tên gọi Hiệp định Đối tác toàn diện khu vực, vốn đã được đưa ra bàn thảo tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN từ năm 2012, với ý tưởng kết nối tất cả các quốc gia trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương tạo thành một khối thị trường thống nhất nhằm giảm thuế và các thủ tục hành chính quan liêu khác. RCEP cũng bao gồm việc thống nhất các quy tắc xuất xứ tạo điều kiện cho chuỗi cung ứng và trao đổi thương mại trong khu vực.

Trung Quốc là quốc gia cổ vũ mạnh mẽ nhất cho ý tưởng này khi muốn cùng với 10 nước Đông Nam Á và các đối tác khu vực là Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc, New Zealand tạo một thị trường chung lớn nhất thế giới ngay tại sân nhà của mình. Mục tiêu hướng tới của RCEP là kết nối các quốc gia châu Á thành một cộng đồng kinh tế chung, như cách mà châu Âu đã tạo nên Cộng đồng Kinh tế châu Âu (EEC) ở chính khu vực phát triển năng động nhất thế giới trong thế kỷ 21 này. RCEP khi đó được đánh giá sẽ là bước nhảy vọt của kinh tế khu vực, đồng thời xây dựng nền tảng cho một châu Á thống nhất.

Hiệp định RCEP ban đầu được dự kiến ký kết vào năm 2015 nhưng đã bị trì hoãn nhiều lần bởi những bất đồng bên trong và cả những tác động bên ngoài. Khi đó, nền kinh tế Trung Quốc đã vươn lên vị trí thứ hai thế giới và đang phát triển bùng nổ vượt trội so với các đối tác của mình. Áp lực về việc các quốc gia trong khu vực bị lệ thuộc vào Trung Quốc đã đem đến không ít nghi ngại.

Ký kết RCEP trực tuyến cho thấy quyết tâm của các quốc gia trong việc kết nối kinh tế khu vực.
Ký kết RCEP trực tuyến cho thấy quyết tâm của các quốc gia trong việc kết nối kinh tế khu vực.

Thêm vào đó, sự can thiệp của Mỹ với ý tưởng về Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã ngăn cản sự ra đời của RCEP. Ở thời điểm được ký kết năm 2016, TPP với những ý tưởng vượt trội được đánh giá có thể đánh bật RCEP ra khỏi những tính toán của các quốc gia trong khu vực. Nhưng thật bất ngờ là năm 2017, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định rút lui khỏi TPP đã khiến cho RCEP có cơ hội được sống lại. Lần này, chính các quốc gia Đông Nam Á đã trở thành người thúc đẩy mạnh mẽ nhất để RCEP có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Bước nhảy quyết định

Trước làn sóng bảo hộ cùng các cuộc chiến thương mại căng thẳng giữa Mỹ với các đối tác gây tác động xấu đến hệ thống thương mại đa phương toàn cầu, Thái Lan - nước Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2019 chính là một trong những nước tích cực nhất với ý tưởng đưa RCEP trở lại. Với mong muốn thúc đẩy khả năng hội nhập của ASEAN, Thái Lan đã đề ra mục tiêu hoàn tất đàm phán RCEP vào cuối năm 2019. Quả thật, những cuộc đàm phán về RCEP đã có tiến triển rất nhanh.

Phiên đàm phán chính thức RCEP diễn ra ở Đà Nẵng (Việt Nam) tháng 9 năm ngoái nhằm xử lý nốt những vướng mắc kỹ thuật đã từng đem đến triển vọng về việc ký kết RCEP ngay trong năm 2019. Tuy nhiên, sự bất đồng giữa Ấn Độ và Trung Quốc, hai quốc gia lớn nhất tham gia đã làm chậm lại tiến trình này.

Nhưng, tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN cuối năm ngoái tại Bangkok (Thái Lan), sự thờ ơ của Mỹ khi chỉ cử phái đoàn cấp thấp đến dự đã khiến cho các quốc gia ASEAN càng quyết tâm thúc đẩy tiến trình kết nối không có sự tham gia của Mỹ. Một quyết định cuối cùng đã được đưa ra khi RCEP có thể được ký kết mà không cần có sự tham gia của Ấn Độ, đối tác lớn ban đầu. Đại dịch COVID-19 gây khó khăn cho tiến trình đàm phán và ký kết nhưng nó đồng thời củng cố quyết tâm của các quốc gia trong khu vực để điều tiết lại nền kinh tế giữa đại dịch.

Sự suy giảm của nền kinh tế Mỹ và châu Âu trong năm qua càng thúc đẩy nỗ lực kéo trọng tâm kinh tế về châu Á của những nhà xuất khẩu lớn như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Cuối cùng, tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN 2020, dù qua hình thức trực tuyến, RCEP đã chính thức ký kết tại Hà Nội vào ngày 15-11 vừa qua.

Sau thời gian dài đàm phán, cuối cùng thì RCEP - hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới đã chính thức ký kết.
Sau thời gian dài đàm phán, cuối cùng thì RCEP - hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới đã chính thức ký kết.

Theo đó, RCEP là một hiệp định thương mại tự do (FTA) bao gồm 10 nước thành viên ASEAN và 5 quốc gia mà ASEAN đã ký hiệp định thương mại tự do riêng biệt là Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand. Với mục tiêu lâu dài hướng tới hình thành Hiệp định thương mại tự do Đông Á (EAFTA) và khởi đầu cho Đối tác kinh tế toàn diện Đông Á (CEPEA), RCEP có thể mở ra viễn cảnh về một khu vực tự do rộng lớn nhất thế giới trong tương lai gần.

RCEP cũng đem đến cơ hội kết nối cho các đối tác kinh tế khác, chẳng hạn như các nước ở Trung Á và các quốc gia còn lại ở Nam Á và châu Đại Dương để mở rộng hơn nữa. Ở thời điểm hiện tại, với 15 nước thành viên chiếm gần tới 30% của dân số thế giới (2,2 tỉ người) và 30% tổng GDP toàn cầu (26,2 nghìn tỉ USD), RCEP là khối thương mại lớn nhất trong lịch sử.

Cú ngã của người Mỹ

Sau TPP, các quốc gia hai bên bờ Thái Bình Dương đã hướng tới một hiệp định thay thế là CPTPP. Nhưng, hiệp định này tỏ ra thiếu hiệu quả khi không có nhà đỡ đầu lớn là Mỹ, cũng như không nhận được sự ủng hộ rộng rãi của các quốc gia ASEAN. Chính vì thế, RCEP với ưu thế lớn về sự kết nối thị trường khổng lồ Đông Nam Á với khu vực phát triển Đông Á đã nhanh chóng chiếm lấy vị trí dẫn dắt nền kinh tế khu vực.

Một nghiên cứu cho thấy RCEP có thể bổ sung 200 tỷ USD vào GDP của các nước tham gia và 500 tỷ USD cho thương mại thế giới vào năm 2030 cũng như kích thích tăng trưởng khu vực thêm khoảng 0,5% mỗi năm trong 1 thập niên tới. Sự phát triển đó tạo tiền đề cho một cộng đồng RCEP trong tương lai dù không có nước Mỹ tham dự.

Sự rút lui của Mỹ đã trao cơ hội cho Trung Quốc.
Sự rút lui của Mỹ đã trao cơ hội cho Trung Quốc.

Với việc không có Mỹ, Trung Quốc nghiễm nhiên sẽ trở thành quốc gia đứng đầu của nền kinh tế khu vực. Trong bối cảnh Mỹ đã rút khỏi nhiều thỏa thuận thương mại đóng vai trò định hình các mối quan hệ toàn cầu thì việc RCEP được ký kết được coi là một thắng lợi của Trung Quốc. Theo đó Trung Quốc sẽ thay thế Mỹ để nâng tầm ảnh hưởng. Đồng thời, thỏa thuận mới này cho thấy phần còn lại của thế giới không còn chờ đợi nước Mỹ nữa.

Nước Đức, Chủ tịch luân phiên EU đã sớm lên tiếng ca ngợi RCEP như "một nỗ lực tuyệt vời để hỗ trợ tự do thương mại". Liên minh châu Âu cũng đang tích cực theo đuổi đàm phán thương mại với các đối tác khu vực. Khi các nước khác ký kết thỏa thuận mới, nước Mỹ có thể dần mất chỗ đứng.

Chính vì vậy, dù hoan nghênh các lợi ích tự do hóa thương mại của RCEP, hôm 16-11 vừa qua, Phòng Thương mại Mỹ cũng nói rằng các nhà xuất khẩu Mỹ cần tiếp cận nhiều hơn với thị trường châu Á bởi cánh cửa đang dần khép lại với họ. Đây sẽ là vấn đề lớn mà chính quyền mới của nước Mỹ phải đối mặt trong 4 năm tới.

Tử Uyên

Các tin khác

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều từng khiến báo chí lo lắng về sự tồn tại của chính mình. Máy in làm thay đổi cách phổ biến tin tức. Phát thanh và truyền hình từng được dự báo sẽ khiến báo in biến mất. Internet làm rung chuyển toàn bộ mô hình vận hành truyền thống của các tòa soạn. Và, giờ đây, trí tuệ nhân tạo (AI) lại tiếp tục đặt ra câu hỏi rằng, liệu báo chí và những người làm báo có còn thật sự cần thiết khi máy móc có thể viết, tổng hợp và sản xuất nội dung với tốc độ vượt xa con người?

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Tối 30/5/2026, người dân Paris vỡ òa sau chiến thắng nghẹt thở của đội bóng Paris Saint-Germain (PSG) tại đấu trường châu lục. Nhưng, thay vì một lễ ăn mừng xúc động, những thanh niên Paris lại biến nó thành một cơn ác mộng bạo lực với gạch đá và bom xăng.

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

Trong lúc thế giới vẫn chưa nguôi lo ngại trước những kỷ lục nhiệt độ liên tiếp bị phá vỡ, một cảnh báo mới từ Liên hợp quốc lại phủ thêm bóng đen lên bức tranh khí hậu toàn cầu. Hiện tượng El Nino được dự báo sắp quay trở lại với cường độ mạnh, có nguy cơ cộng hưởng với xu thế nóng lên toàn cầu để đẩy Trái đất bước vào giai đoạn thời tiết cực đoan hơn trong những năm tới.

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Gần 3 thập kỷ sau khi rút khỏi Lebanon, quân đội Israel một lần nữa kiểm soát pháo đài Beaufort - vị trí từng là biểu tượng của cuộc chiến kéo dài giữa Tel Aviv và Hezbollah. Động thái này phản ánh sự thay đổi trong tư duy an ninh của Israel, đồng thời kéo theo những hệ lụy khôn lường với người Lebanon và an ninh khu vực.

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trong một thời gian ngắn, những cuộc tấn công nhằm vào các đô thị, trung tâm lọc hóa dầu lớn và cả các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực Trung Đông đã làm thế giới phải có cái nhìn khác hoàn toàn về vấn đề an ninh khu vực. Sự bất lực của chiếc ô an ninh Mỹ buộc các quốc gia Vùng Vịnh phải tự định đoạt vận mệnh bằng tư duy tự cường và đa phương hóa.

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Ngày 4/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẵn sàng gặp Đại giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei, nếu hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, trên thực tế, đàm phán song phương Mỹ - Iran vẫn đang chìm trong bế tắc. Bên cạnh đó, kết quả của nó cũng sẽ còn phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến của các cuộc thương thảo Israel - Hamas cũng như Israel - Lebanon.

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Những ngày cuối tháng 5/2026, diễn ra liên tiếp nhiều sự kiện ngoại giao giữa Việt Nam và Thái Lan, Singapore, Philippines cũng như Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, một diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo thông lệ, mỗi năm Đối thoại Shangri-La sẽ mời diễn giả là nguyên thủ một quốc gia có uy tín phát biểu dẫn đề. Năm 2026, vinh dự này thuộc về người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Với chủ đề: “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, bài phát biểu dẫn đề này giành được sự quan tâm, đồng tình và hoan nghênh của lãnh đạo các nước cũng như dư luận quốc tế...

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Trong suốt 10 năm (1960 - 1970), CIA và Cơ quan Tình báo Quân đội Việt Nam Cộng hòa đã huấn luyện và tung ra miền Bắc hàng trăm gián điệp biệt kích cùng cả trăm tấn vũ khí, lương thực. Đây được coi là cuộc chiến ngầm quy mô lớn nhất sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Tuy nhiên, quân và dân miền Bắc, với nòng cốt là lực lượng An ninh nhân dân phối hợp với lực lượng Quân đội đã tiêu diệt, bắt sống hầu hết số gián điệp biệt kích này, không những thế còn sử dụng “trò chơi nghiệp vụ” khi dùng điện đài của địch, do chính các gián điệp biệt kích bị bắt thực hiện để cung cấp tin giả cho chỉ huy ở Sài Gòn theo ý đồ của ta.

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Một trong những vụ truy tố tội phạm kinh tế quốc tế lớn nhất lịch sử vừa khép lại không phải bằng một phán quyết của bồi thẩm đoàn, mà bằng một bức thư ngắn gọn từ các công tố viên liên bang tại Brooklyn khi Bộ Tư pháp Mỹ chính thức rút toàn bộ cáo buộc hình sự đối với tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani.

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) và tiến trình số hóa toàn cầu đang tạo ra một thực thể quyền lực mới: những trung tâm dữ liệu. Không còn thuần túy là hạ tầng kỹ thuật thương mại, các "kho báu số" này đã trở thành điểm trọng yếu và nhạy cảm bậc nhất trên bản đồ địa chính trị.

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

LTS: Sau 22 năm Việt Nam tham gia Công ước Berne, lần đầu tiên Việt Nam có một vụ khởi tố đình đám liên quan đến vi phạm bản quyền âm nhạc. Nhưng vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT) trong âm nhạc chỉ đơn thuần loanh quanh ở chỗ chiếm dụng các quyền cơ bản của cá nhân, tổ chức khác. Vi phạm SHTT cũng không chỉ tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật đơn thuần. Nó đang là một trì trệ cũ cần phải được xóa bỏ vì sự phát triển và hơn hết, vì danh dự quốc gia…

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Nối tiếp Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), ngày 20/5 vừa qua, đến lượt Liên hợp quốc chính thức hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị và địa kinh tế vẫn đang tiếp tục diễn biến phức tạp, những kịch bản tồi tệ nhất dường như vẫn còn chưa thể đo lường hết.

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Trên thực tế, chuyến công du cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc trong 2 ngày 14 và 15/5 chưa đạt được bất cứ bước đột phá nào về những vấn đề gai góc nhất còn tồn tại giữa hai cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới, như thuế quan, sở hữu trí tuệ, công nghệ hay xung đột Trung Đông. Song, những diễn biến tiếp nối đang dần củng cố nhận định chung của giới quan sát quốc tế: Ít nhất, cuộc tiếp xúc này đã mang tới những xung lực mang tính chất "phá băng", để từ đó dần tái định hình một cục diện mới.

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

“Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án nghiêm trọng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo quy định pháp luật; triệt phá các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài, nhất là tiếng Anh”...

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Với những gì vừa được công bố trong tuyên bố chung ngay ngày đầu chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Nga Vladimir Putin, có lẽ, thông điệp mà ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình muốn nhấn mạnh không chỉ là biểu hiện bề mặt trên lớp vỏ ngôn từ, mà là những nỗ lực lâu dài nằm sâu trong ý chí của cả hai bên, về tiến trình định hình một trật tự thế giới mới.

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

LTS: Thịnh vượng luôn là điều mọi quốc gia đều mong vươn tới. Nhưng thịnh vượng đi đôi với an ninh là câu hỏi khó. Đơn giản, không quốc gia nào có thể làm giàu một mình, mà cần tương tác với nhiều đối tác khác trên thế giới. Có tương tác, ắt có những ràng buộc, thậm chí lệ thuộc. Và lệ thuộc có thể là chìa khóa để mở ra cánh cửa của mất an toàn.

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

Ngày 28/4/2026 đã đi vào lịch sử ngành năng lượng toàn cầu. Chỉ bằng một thông cáo ngắn gọn từ Bộ Năng lượng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) - nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) - tuyên bố sẽ chính thức rút khỏi tổ chức này cũng như liên minh OPEC+ mở rộng từ ngày 1/5/2026.