RCEP: Cuộc chơi vắng người Mỹ

Sau một thời gian dài đàm phán, cuối cùng thì RCEP - hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới đã chính thức ký kết. Điểm đáng chú ý của hiệp định này là lần đầu tiên trong lịch sử, nước Mỹ đứng ngoài cuộc chơi.

Tái sinh một ý tưởng cũ

RCEP hay còn được biết đến với tên gọi Hiệp định Đối tác toàn diện khu vực, vốn đã được đưa ra bàn thảo tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN từ năm 2012, với ý tưởng kết nối tất cả các quốc gia trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương tạo thành một khối thị trường thống nhất nhằm giảm thuế và các thủ tục hành chính quan liêu khác. RCEP cũng bao gồm việc thống nhất các quy tắc xuất xứ tạo điều kiện cho chuỗi cung ứng và trao đổi thương mại trong khu vực.

Trung Quốc là quốc gia cổ vũ mạnh mẽ nhất cho ý tưởng này khi muốn cùng với 10 nước Đông Nam Á và các đối tác khu vực là Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc, New Zealand tạo một thị trường chung lớn nhất thế giới ngay tại sân nhà của mình. Mục tiêu hướng tới của RCEP là kết nối các quốc gia châu Á thành một cộng đồng kinh tế chung, như cách mà châu Âu đã tạo nên Cộng đồng Kinh tế châu Âu (EEC) ở chính khu vực phát triển năng động nhất thế giới trong thế kỷ 21 này. RCEP khi đó được đánh giá sẽ là bước nhảy vọt của kinh tế khu vực, đồng thời xây dựng nền tảng cho một châu Á thống nhất.

Hiệp định RCEP ban đầu được dự kiến ký kết vào năm 2015 nhưng đã bị trì hoãn nhiều lần bởi những bất đồng bên trong và cả những tác động bên ngoài. Khi đó, nền kinh tế Trung Quốc đã vươn lên vị trí thứ hai thế giới và đang phát triển bùng nổ vượt trội so với các đối tác của mình. Áp lực về việc các quốc gia trong khu vực bị lệ thuộc vào Trung Quốc đã đem đến không ít nghi ngại.

Ký kết RCEP trực tuyến cho thấy quyết tâm của các quốc gia trong việc kết nối kinh tế khu vực.
Ký kết RCEP trực tuyến cho thấy quyết tâm của các quốc gia trong việc kết nối kinh tế khu vực.

Thêm vào đó, sự can thiệp của Mỹ với ý tưởng về Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã ngăn cản sự ra đời của RCEP. Ở thời điểm được ký kết năm 2016, TPP với những ý tưởng vượt trội được đánh giá có thể đánh bật RCEP ra khỏi những tính toán của các quốc gia trong khu vực. Nhưng thật bất ngờ là năm 2017, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định rút lui khỏi TPP đã khiến cho RCEP có cơ hội được sống lại. Lần này, chính các quốc gia Đông Nam Á đã trở thành người thúc đẩy mạnh mẽ nhất để RCEP có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Bước nhảy quyết định

Trước làn sóng bảo hộ cùng các cuộc chiến thương mại căng thẳng giữa Mỹ với các đối tác gây tác động xấu đến hệ thống thương mại đa phương toàn cầu, Thái Lan - nước Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2019 chính là một trong những nước tích cực nhất với ý tưởng đưa RCEP trở lại. Với mong muốn thúc đẩy khả năng hội nhập của ASEAN, Thái Lan đã đề ra mục tiêu hoàn tất đàm phán RCEP vào cuối năm 2019. Quả thật, những cuộc đàm phán về RCEP đã có tiến triển rất nhanh.

Phiên đàm phán chính thức RCEP diễn ra ở Đà Nẵng (Việt Nam) tháng 9 năm ngoái nhằm xử lý nốt những vướng mắc kỹ thuật đã từng đem đến triển vọng về việc ký kết RCEP ngay trong năm 2019. Tuy nhiên, sự bất đồng giữa Ấn Độ và Trung Quốc, hai quốc gia lớn nhất tham gia đã làm chậm lại tiến trình này.

Nhưng, tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN cuối năm ngoái tại Bangkok (Thái Lan), sự thờ ơ của Mỹ khi chỉ cử phái đoàn cấp thấp đến dự đã khiến cho các quốc gia ASEAN càng quyết tâm thúc đẩy tiến trình kết nối không có sự tham gia của Mỹ. Một quyết định cuối cùng đã được đưa ra khi RCEP có thể được ký kết mà không cần có sự tham gia của Ấn Độ, đối tác lớn ban đầu. Đại dịch COVID-19 gây khó khăn cho tiến trình đàm phán và ký kết nhưng nó đồng thời củng cố quyết tâm của các quốc gia trong khu vực để điều tiết lại nền kinh tế giữa đại dịch.

Sự suy giảm của nền kinh tế Mỹ và châu Âu trong năm qua càng thúc đẩy nỗ lực kéo trọng tâm kinh tế về châu Á của những nhà xuất khẩu lớn như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Cuối cùng, tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN 2020, dù qua hình thức trực tuyến, RCEP đã chính thức ký kết tại Hà Nội vào ngày 15-11 vừa qua.

Sau thời gian dài đàm phán, cuối cùng thì RCEP - hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới đã chính thức ký kết.
Sau thời gian dài đàm phán, cuối cùng thì RCEP - hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới đã chính thức ký kết.

Theo đó, RCEP là một hiệp định thương mại tự do (FTA) bao gồm 10 nước thành viên ASEAN và 5 quốc gia mà ASEAN đã ký hiệp định thương mại tự do riêng biệt là Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand. Với mục tiêu lâu dài hướng tới hình thành Hiệp định thương mại tự do Đông Á (EAFTA) và khởi đầu cho Đối tác kinh tế toàn diện Đông Á (CEPEA), RCEP có thể mở ra viễn cảnh về một khu vực tự do rộng lớn nhất thế giới trong tương lai gần.

RCEP cũng đem đến cơ hội kết nối cho các đối tác kinh tế khác, chẳng hạn như các nước ở Trung Á và các quốc gia còn lại ở Nam Á và châu Đại Dương để mở rộng hơn nữa. Ở thời điểm hiện tại, với 15 nước thành viên chiếm gần tới 30% của dân số thế giới (2,2 tỉ người) và 30% tổng GDP toàn cầu (26,2 nghìn tỉ USD), RCEP là khối thương mại lớn nhất trong lịch sử.

Cú ngã của người Mỹ

Sau TPP, các quốc gia hai bên bờ Thái Bình Dương đã hướng tới một hiệp định thay thế là CPTPP. Nhưng, hiệp định này tỏ ra thiếu hiệu quả khi không có nhà đỡ đầu lớn là Mỹ, cũng như không nhận được sự ủng hộ rộng rãi của các quốc gia ASEAN. Chính vì thế, RCEP với ưu thế lớn về sự kết nối thị trường khổng lồ Đông Nam Á với khu vực phát triển Đông Á đã nhanh chóng chiếm lấy vị trí dẫn dắt nền kinh tế khu vực.

Một nghiên cứu cho thấy RCEP có thể bổ sung 200 tỷ USD vào GDP của các nước tham gia và 500 tỷ USD cho thương mại thế giới vào năm 2030 cũng như kích thích tăng trưởng khu vực thêm khoảng 0,5% mỗi năm trong 1 thập niên tới. Sự phát triển đó tạo tiền đề cho một cộng đồng RCEP trong tương lai dù không có nước Mỹ tham dự.

Sự rút lui của Mỹ đã trao cơ hội cho Trung Quốc.
Sự rút lui của Mỹ đã trao cơ hội cho Trung Quốc.

Với việc không có Mỹ, Trung Quốc nghiễm nhiên sẽ trở thành quốc gia đứng đầu của nền kinh tế khu vực. Trong bối cảnh Mỹ đã rút khỏi nhiều thỏa thuận thương mại đóng vai trò định hình các mối quan hệ toàn cầu thì việc RCEP được ký kết được coi là một thắng lợi của Trung Quốc. Theo đó Trung Quốc sẽ thay thế Mỹ để nâng tầm ảnh hưởng. Đồng thời, thỏa thuận mới này cho thấy phần còn lại của thế giới không còn chờ đợi nước Mỹ nữa.

Nước Đức, Chủ tịch luân phiên EU đã sớm lên tiếng ca ngợi RCEP như "một nỗ lực tuyệt vời để hỗ trợ tự do thương mại". Liên minh châu Âu cũng đang tích cực theo đuổi đàm phán thương mại với các đối tác khu vực. Khi các nước khác ký kết thỏa thuận mới, nước Mỹ có thể dần mất chỗ đứng.

Chính vì vậy, dù hoan nghênh các lợi ích tự do hóa thương mại của RCEP, hôm 16-11 vừa qua, Phòng Thương mại Mỹ cũng nói rằng các nhà xuất khẩu Mỹ cần tiếp cận nhiều hơn với thị trường châu Á bởi cánh cửa đang dần khép lại với họ. Đây sẽ là vấn đề lớn mà chính quyền mới của nước Mỹ phải đối mặt trong 4 năm tới.

Tử Uyên

Các tin khác

 Trung Á và bài toán cân bằng lợi ích

Trung Á và bài toán cân bằng lợi ích

Hòa bình, đối thoại, hợp tác đa phương và phát triển bền vững là những chủ đề nổi bật trong phát biểu của đại diện các quốc gia Trung Á tại phiên thảo luận chung Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, diễn ra tháng 9/2026 tại New York. Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh các quốc gia phải xử lý nhiều khác biệt ngày càng lớn giữa những trung tâm quyền lực, trong khi nhu cầu hợp tác kinh tế và giải quyết hàng loạt vấn đề an ninh xuyên biên giới không ngừng gia tăng.

Một yếu huyệt khác dưới eo biển Hormuz

Một yếu huyệt khác dưới eo biển Hormuz

Ngày 19/10, nhiều hãng thông tấn thế giới dẫn nguồn từ hãng truyền thông Iran International, người phát ngôn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Hossein Mohebbi tuyên bố: "Có 7 tuyến cáp lớn chạy ngầm dưới eo biển Hormuz, và phần rất lớn dữ liệu internet cũng như dữ liệu thương mại của thế giới đều phụ thuộc vào các tuyến cáp này. Chúng tôi nhắc nhở kẻ thù về điều này để họ biết". Một lời đe dọa mới mẻ, nhưng không kém sức nặng so với kịch bản phong tỏa các tuyến hải trình thương mại qua eo biển Hormuz đã xảy ra.

Bầu cử giữa kỳ của Mỹ: Cuộc chiến quyết định

Bầu cử giữa kỳ của Mỹ: Cuộc chiến quyết định

Ngày 3/11 tới sẽ diễn ra bầu cử giữa kỳ của Mỹ. Dù không có tên trên lá phiếu nhưng lịch trình của Tổng thống Donald Trump trong cả tháng qua lại gần như kín các chuyến vận động tranh cử, bỏ qua một danh sách dài những vấn đề quốc tế đang chờ xử lý. Điều này cho thấy, cuộc bầu cử ngày 3/11 rất quan trọng với chính quyền của ông.

Từ một báo cáo thanh tra đến cuộc khủng hoảng niềm tin

Từ một báo cáo thanh tra đến cuộc khủng hoảng niềm tin

Bản báo cáo dài vài chục trang của Tổng Thanh tra Bộ Quốc phòng Mỹ, công bố tối 14/9/2026, đáng lẽ chỉ là một tài liệu kế toán về chi phí chiến tranh, nhưng đặt vào đúng thời điểm chỉ còn chưa đầy 2 tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ, bản báo cáo ấy đã trở thành chất xúc tác phơi bày một cuộc đấu tranh nội bộ sâu sắc hơn nhiều trong lòng nước Mỹ.

Xung đột Trung Đông: Đợi chờ một điểm vỡ

Xung đột Trung Đông: Đợi chờ một điểm vỡ

Ngày 19/9, lần đầu tiên kể từ khi xung đột với Houthi tái bùng phát, còi báo động phòng không lại vang rền trên bầu trời thủ đô Riyadh của Saudi Arabia. Cùng lúc, theo truyền thông Qatar, nước Mỹ phát đi cảnh báo gửi tới mọi công dân của mình tại Iraq, Bahrain, Oman, Saudi Arabia, Iran, Qatar, Lebanon, Kuwait và Jordan về việc "nâng cao cảnh giác", trong bối cảnh "môi trường an ninh vẫn phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ leo thang ngoài dự kiến".
Cục diện Trung Đông vẫn khó đoán định, khi bất cứ người chơi nào trong bàn cờ địa chính trị đều đang hướng tới những mục tiêu lợi ích đối lập hoặc đan cài, và tạo nên một nút thắt chưa thể tháo gỡ.

Cái giá của tự chủ công nghệ

Cái giá của tự chủ công nghệ

Không có con đường phát triển nào miễn phí. Nói ra cái giá không làm nó lớn thêm, chỉ làm chúng ta chuẩn bị tốt hơn để trả.

Những kỳ vọng từ BRICS 2026

Những kỳ vọng từ BRICS 2026

Sau 20 năm hình thành và phát triển, Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) đã mở rộng thành cơ chế tập hợp 11 quốc gia thành viên: Brazil, Trung Quốc, Ai Cập, Ethiopia, Ấn Độ, Indonesia, Iran, Nga, Saudi Arabia, Nam Phi và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE); ngoài ra còn có 10 nước đối tác, trong đó có Việt Nam.
Hiện, BRICS đại diện cho gần một nửa dân số thế giới, khoảng 40% GDP và 26% thương mại toàn cầu. Quy mô và tầm vóc, một mặt, làm tăng đáng kể sức nặng kinh tế và ngoại giao của BRICS, song mở rộng cũng đồng nghĩa việc diễn đàn này quy tụ nhiều hệ thống chính trị, cơ cấu kinh tế, lợi ích năng lượng và quan hệ an ninh khác nhau.

Từ tư duy bảo vệ đến kiến tạo an ninh trong kỷ nguyên mới

Từ tư duy bảo vệ đến kiến tạo an ninh trong kỷ nguyên mới

Trong một thế giới biến động nhanh, phức tạp và khó dự báo, những rủi ro từ kinh tế, công nghệ, dữ liệu, môi trường, năng lượng, nguồn nước, lương thực và không gian số có thể liên kết và tạo thành những thách thức đối với năng lực phát triển của quốc gia. Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Chiến lược An ninh quốc gia đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa căn bản: chuyển mạnh từ tư duy bảo vệ, ứng phó sang tư duy an ninh tổng thể, toàn diện, chủ động, bao trùm và kiến tạo. Cao hơn, phải nhìn thấy nguy cơ trước khi nguy cơ trở thành khủng hoảng, tạo dựng sức chống chịu trước khi cú sốc xảy ra và kiến tạo môi trường an ninh cho phát triển.

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Một phần tư thế kỷ đã trôi qua kể từ buổi sáng kinh hoàng 11/9/2001, loạt hồ sơ vừa được giải mật cho thấy những cảnh báo về Osama bin Laden và al-Qaeda đã xuất hiện từ nhiều năm trước vụ tấn công, đồng thời hé lộ những hệ lụy về sức khỏe mà người dân New York và lực lượng cứu nạn phải đối mặt trong nhiều năm về sau.

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Ngày 18/8, Đặc phái viên Mỹ về Syria kiêm nhiệm Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Tom Barrack cảnh báo: Một sự cố quân sự ngoài ý muốn nào đó hoàn toàn có thể nhanh chóng khiến tình hình khu vực vượt khỏi tầm kiểm soát. Gần 2 năm sau ngày cựu Tổng thống Syria Bashar Al Assad rời khỏi Damascus, khoảng trống quyền lực vẫn chưa thể được lấp đầy, trong khi nguy cơ về sự xuất hiện của cuộc chiến mới lại một lần nữa bùng lên.

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Gần một tháng sau làn sóng người di cư ồ ạt tràn từ Morocco vào vùng lãnh thổ hải ngoại Ceuta của Tây Ban Nha, châu Âu vẫn loay hoay với bài toán khó: kiểm soát biên giới mà không vượt qua những giới hạn pháp lý, nhân đạo và chính trị, dù các diễn ngôn từ Brussels có vẻ đã cứng rắn
hơn.

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Từ một phán quyết của tòa án bị bóp méo trên mạng xã hội, những hình ảnh được diễn giải sai lệch và tin đồn lan rộng, hàng chục nghìn người đã đổ về Ceuta trong vài giờ cuối tháng 7, tạo ra một cuộc khủng hoảng tại biên giới Tây Ban Nha - Morocco.

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Trong gần nửa thế kỷ, thông qua những thỏa thuận về dầu mỏ, tài chính và hợp tác quân sự, nhiều quốc gia Trung Đông đã dựa vào "chiếc ô an ninh" của Mỹ để tập trung phát triển kinh tế. Nhưng, một thỏa thuận quân sự mới được ký vào những ngày đầu tháng 8 này đang làm thay đổi tất cả, mở ra một giai đoạn mới, khi các quốc gia trong khu vực muốn tự bảo đảm an ninh của chính mình.

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Độc lập và tự do là những giá trị có ý nghĩa đặc biệt đối với sự tồn tại, phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc và mỗi con người. Không có dân tộc nào có thể phát triển bền vững nếu không có quyền tự quyết đối với vận mệnh của mình; cũng không có xã hội tiến bộ nếu con người không được sống trong môi trường hòa bình, an toàn, có quyền làm chủ và điều kiện phát triển toàn diện. Đối với Việt Nam, độc lập, tự do là những giá trị được hình thành, hun đúc và bảo vệ qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước.

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Ngày 5/8/2026, Bộ Công an tổ chức Hội thảo góp ý xây dựng “Đề án Phát triển văn hóa Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới”. Đề án là sự cụ thể hóa, triển khai thiết thực việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong lực lượng Công an nhân dân (CAND).

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

LTS: Trong kỷ nguyên mới, đặc biệt là bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, để bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, lực lượng Công an nhân dân (CAND) đứng trước yêu cầu phải phát triển theo hướng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm chủ khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt mỗi cán bộ, chiến sĩ cần không ngừng nâng cao bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ.
Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống CAND, Chuyên đề ANTG Cuối tháng trân trọng giới thiệu bài viết của Trung tướng Trần Bá Thiều, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND về vấn đề này.

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

“Giang hồ mạng” không phải là khái niệm pháp lý, mà là cách cộng đồng gọi những cá nhân gây dựng ảnh hưởng trên mạng xã hội bằng hình ảnh đầu gấu đầu mèo, xăm trổ ngang tàng, phát ngôn gây sốc, khoe tiền bạc, các mối quan hệ hoặc công khai chửi bới người khác bằng những lời lẽ rất vô văn hóa... Việc cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam một loạt "giang hồ mạng" như: Khánh "Sky", Hồ Văn Khoa, “Vua Quạt” Trần Đình Tiệp, vợ chồng Huấn “Hoa Hồng”, vợ chồng Phú Lê, “Tế điên" Nam Định thời gian gần đây khiến số "giang hồ mạng" khác có vẻ lo ngại sẽ tới lượt mình nên đã tìm cách thay đổi nội dung. Mạng xã hội vì thế cũng đỡ rác hẳn.

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Giữa lúc dòng chảy thương mại từ Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz bị bóp nghẹt bởi xung đột Mỹ-Iran, một huyết mạch hàng hải khác của thế giới đang đứng trước nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy chiến sự. Căng thẳng Houthi - Arab Saudi tái bùng phát, cùng những cảnh báo cứng rắn từ Tehran, đang đặt eo biển Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành điểm nghẽn tiếp theo, có thể đẩy cú sốc năng lượng vượt khỏi Trung Đông, lan rộng ra nền kinh tế toàn cầu.

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Trong nhiều năm sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, câu hỏi thường trực đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có lẽ vẫn luôn là: Liên minh này có còn lý do để tồn tại? Thực tế thách thức lớn nhất hiện nay với một tổ chức an ninh phòng thủ 77 tuổi đời là có thể thích nghi với một thế giới nơi cạnh tranh giữa các cường quốc trở thành trạng thái thường trực, hàng loạt cuộc khủng hoảng phủ bóng không gian an ninh châu Âu - Đại Tây Dương, và thậm chí là cả sức ép từ những tranh luận về chia sẻ gánh nặng quốc phòng hay các phát biểu gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Nghị sĩ Andy Burnham chính thức được xác nhận là lãnh đạo Công đảng và trở thành Thủ tướng thứ 7 của Vương quốc Anh chỉ trong một thập niên. Với những cải cách đầy tham vọng, liệu người đàn ông đến từ Manchester này có thể tái định hình nền chính trị Anh sau một chuỗi khủng hoảng kéo dài hay không?