Theo Cơ quan Địa chất Colombia, trận động đất xảy ra vào ngày 10/8, gây rung chấn mạnh tại hàng loạt thành phố ở miền Tây nước này, trong đó có Cali, Pereira, Quibdo và Manizales. Rung chấn cũng được cảm nhận tại các quốc gia láng giềng như Ecuador và Panama.
Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cho biết tâm chấn nằm tại khu vực San Jose del Palmar, thuộc tỉnh Choco, cách thủ đô Bogota khoảng 400 km về phía Tây. Trận động đất xảy ra ở độ sâu khoảng 107 km. Đây được đánh giá là trận động đất mạnh nhất từng được ghi nhận tại quốc gia Nam Mỹ này trong thế kỷ XXI.
Trong vài giờ sau trận động đất chính, khu vực này tiếp tục ghi nhận ít nhất 21 dư chấn, làm gia tăng nguy cơ sập đổ tại những công trình vốn đã bị hư hại và gây thêm khó khăn cho hoạt động cứu hộ.
Hàng loạt thành phố miền Tây bị tàn phá
Cali, thành phố lớn thứ ba của Colombia, là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. Các đội cứu hộ cùng người dân địa phương đã khẩn trương tìm kiếm nạn nhân trong những tòa nhà bị đổ sập.
Hình ảnh tại hiện trường cho thấy hàng trăm người tạo thành những dây chuyền người để chuyền từng mảng bê tông và đất đá ra khỏi khu vực đổ nát. Chính quyền địa phương cho biết ít nhất 20 tòa nhà bị sập hoàn toàn, trong khi khoảng 380 công trình khác bị hư hại, khiến nhiều người có nguy cơ bị mắc kẹt bên dưới.
Ông Jorge Moncayo, một tài xế taxi 64 tuổi ở Cali, kể rằng ông chứng kiến những cột bụi lớn bốc lên khắp thành phố khi các tòa nhà rung chuyển và đổ xuống.
“Cả ngôi nhà của tôi rung chuyển. Tôi chưa bao giờ trải qua một trận động đất mạnh đến như vậy”, ông Moncayo nói, đồng thời cho biết gia đình ông may mắn sống sót.
Một người dân khác, ông Juan Carlos Osorio, nói với truyền hình Caracol rằng tiếng một tòa nhà đổ sập “giống như một quả bom”.
Theo ông Osorio, người dân trong khu vực đã cùng nhau tham gia cứu hộ, tạo thành những hàng người để vận chuyển đất đá bằng tay. Ông cũng cho rằng nhiều người vẫn có thể đang mắc kẹt và lực lượng cứu hộ cần thêm máy móc hạng nặng để tiếp cận các khu vực bị vùi lấp.
Tại Pereira, thủ phủ tỉnh Risaralda, mức độ tàn phá cũng rất nghiêm trọng. Chính quyền địa phương cho biết ít nhất 15 tòa nhà bị sập và nhiều người được cho là vẫn mắc kẹt bên trong.
Các đoạn video được đăng tải trên truyền thông địa phương cho thấy một phần trần sân bay Pereira đổ xuống khi hành khách tìm nơi trú ẩn.
Tại thành phố Manizales gần đó, một trong những tháp bên của nhà thờ lớn mang phong cách kiến trúc tân Gothic - một biểu tượng của thành phố - đã bị sập, khiến các mảnh vỡ rơi xuống những tuyến đường lân cận.
Trong khi đó, tại Choco, địa phương nằm gần tâm chấn, công tác cứu hộ gặp nhiều trở ngại do hệ thống thông tin liên lạc bị gián đoạn. Một số khu vực nhiều giờ sau trận động đất vẫn chưa thể sử dụng dịch vụ điện thoại di động.
Thống đốc Choco Nubia Carolina Cordoba cho biết ít nhất 12 người đã thiệt mạng và 84 người bị thương tại tỉnh này. Ông Luis Gregorio Moreno, một lãnh đạo cộng đồng tại thủ phủ Quibdo, cho biết số người mất tích đang tăng nhanh.
“Chúng tôi hoàn toàn bị tàn phá. Hiện đã ghi nhận người thiệt mạng, hàng chục người bị thương, nhưng điều đáng lo nhất là có rất nhiều người mất tích”, ông Moreno nói.
Hàng trăm người mất tích
Không lâu sau trận động đất, người dân bắt đầu đăng thông tin tìm kiếm người thân mất tích lên các cơ sở dữ liệu trực tuyến. Một trong những hệ thống này đã ghi nhận thông tin của hơn 1.400 người, chủ yếu tại Cali và Pereira, và con số tiếp tục tăng.
Theo Hiệp hội các thành phố thủ phủ Colombia, tính đến nay, ít nhất 132 người đã thiệt mạng và khoảng 570 người bị thương do động đất. Trước đó, Tổng thống Abelardo de La Espriella cho biết các báo cáo sơ bộ ghi nhận 111 người thiệt mạng và 87 người bị thương, cùng hàng chục tòa nhà bị sập và nhiều nhà dân bị hư hại.
Tỉnh Risaralda, nằm trong vùng trồng cà phê nổi tiếng Colombia, ghi nhận ít nhất 40 người thiệt mạng. Lực lượng cứu hộ tại Pereira vẫn tiếp tục rà soát những công trình bị sập với hy vọng tìm thấy người sống sót.
Tại tỉnh Valle del Cauca, nơi có thành phố Cali, ít nhất 27 người đã thiệt mạng, trong đó có 3 trẻ em.
Trước mức độ thiệt hại nghiêm trọng, Tổng thống Colombia tuyên bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc, đồng thời khẳng định chính phủ đã huy động toàn bộ năng lực để bảo vệ người dân, hỗ trợ các cộng đồng bị ảnh hưởng và đưa viện trợ đến những nơi cần thiết.
“Ưu tiên hàng đầu là giải cứu những người đang mắc kẹt dưới đống đổ nát”, Tổng thống Colombia nhấn mạnh trong bài phát biểu trước toàn quốc.
Trận động đất xảy ra chỉ vài ngày sau khi ông Espriella tuyên thệ nhậm chức Tổng thống, trở thành cuộc khủng hoảng lớn đầu tiên mà chính quyền mới phải đối mặt.
Cơ quan hàng không dân dụng Colombia cũng đình chỉ hoạt động tại một số sân bay ở miền Tây, trong đó có các sân bay tại Pereira, Manizales, Quibdo, Armenia, Cartago và Buenaventura, để tiến hành kiểm tra kết cấu và bảo đảm an toàn.
Trận động đất mạnh nhất thế kỷ XXI
Colombia nằm trên Vành đai lửa Thái Bình Dương - khu vực có hoạt động địa chấn mạnh và thường xuyên nhất thế giới. Các trận động đất nhỏ, thường được người dân địa phương gọi là “temblores”, không phải hiện tượng hiếm gặp tại nước này.
Tuy nhiên, những trận động đất có cường độ trên 6 độ richter là tương đối hiếm. Năm 1999, một trận động đất mạnh 6,2 độ richter xảy ra gần thành phố Armenia đã khiến hơn 1.100 người thiệt mạng.
Cơ quan Địa chất Colombia xác nhận trận động đất ngày 10/8 là trận động đất mạnh nhất từng được ghi nhận tại nước này trong thế kỷ XXI.
Theo nhà địa chấn học Suzan van der Lee thuộc Đại học Northwestern, mặc dù trận động đất xảy ra ở độ sâu đáng kể, cường độ lớn, vị trí trong đất liền và cơ chế trượt ngang của đứt gãy có thể đã làm gia tăng mức độ rung lắc tại những khu vực đông dân cư nằm trong các thung lũng.
Bà van der Lee nhận định thông thường một trận động đất xảy ra sâu dưới lớp vỏ Trái Đất sẽ gây rung lắc trên bề mặt ở mức thấp hơn. Tuy nhiên, với cường độ 7,4 độ, trận động đất lần này vẫn tạo ra những rung chấn rất mạnh.
Cộng đồng quốc tế cam kết hỗ trợ
Thảm họa tại Colombia nhanh chóng nhận được sự quan tâm và hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế.
Tối 10/8, Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo Washington sẽ cung cấp 15,5 triệu USD để hỗ trợ nơi ở khẩn cấp, lương thực và các hoạt động ứng phó động đất tại Colombia.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington đang “theo dõi chặt chẽ trận động đất lớn xảy ra tại Colombia” và sẵn sàng hỗ trợ người dân nước này.
Nhiều quốc gia Mỹ Latinh cũng nhanh chóng đề nghị hỗ trợ. Tổng thống El Salvador Nayib Bukele cho biết nước này sẵn sàng cử các đội tìm kiếm cứu nạn, nhân viên y tế, nhân viên cấp cứu cùng các nguồn lực cần thiết tới Colombia.
Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cũng tuyên bố sẵn sàng hỗ trợ Colombia trong công tác khắc phục hậu quả thiên tai.
Tổng thống Chile Jose Antonio Kast nhấn mạnh Chile là một trong những quốc gia thường xuyên phải đối mặt với động đất nên hiểu rõ những mất mát và thách thức mà thảm họa này gây ra. Santiago cam kết hỗ trợ Colombia trong khả năng có thể.
Israel, Ecuador và Pháp cũng bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ quốc gia Nam Mỹ trong các hoạt động cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả.
Trong những giờ tới, nhiệm vụ cấp bách nhất của Colombia là tìm kiếm những người còn sống dưới các đống đổ nát, đồng thời bảo đảm nơi ở, lương thực và chăm sóc y tế cho hàng nghìn người bị ảnh hưởng. Khi các tuyến giao thông và thông tin liên lạc dần được khôi phục, giới chức nước này dự kiến sẽ tiếp tục cập nhật quy mô thiệt hại và số thương vong.
Với hàng trăm người vẫn được cho là mất tích, cuộc chạy đua với thời gian đang diễn ra tại các thành phố bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Các lực lượng cứu hộ Colombia đang phải tận dụng từng giờ để tìm kiếm những người sống sót trong thảm họa được đánh giá là trận động đất mạnh nhất nước này trong thế kỷ XXI.
