Nỗi khổ thị dân

Nỗi khổ thị dân là nỗi khổ nào?

Tôi sẽ không bắt đầu câu chuyện nhàn đàm về nỗi khổ thị dân bằng những gì đã và đang xảy ra ở Hà Nội hay TP HCM vội.

Người ta hay tếu táo: "Giàu có nhà quê không bằng ngồi lê thành thị". Thành thị dĩ nhiên vẫn là thiên đường của sự mưu sinh, thành thị vẫn là chốn mơ đổi đời của nhiều cá nhân.

Thành thị vốn tồn tại nhiều câu chuyện cổ tích, về một quầy bán nước sâm đủ sức mua ba căn nhà liền kề, về một quán bán phở sở hữu mấy căn hộ liên tiếp, về một quán cà phê cóc vẫn dành dụm đủ tiền sở hữu một căn nhà riêng…

Nhưng thành thị đâu chỉ có niềm vui.

Chúng ta hay chọn hai đô thị lớn nhất cả nước ấy ra làm điển hình cho đời sống thành thị. Tôi chọn Nha Trang, như một ngẫu nhiên, sau những ngày về lo việc gia đình ở thành phố biển Nam Trung Bộ.

Nha Trang khác xa so với chính nó của 17 năm trước, khi tôi lần đầu đặt chân tới. Đời sống đã khá hơn rất nhiều, thành phố sầm uất hơn, náo nhiệt hơn về đêm chứ không còn cái cảnh cứ 8 giờ tối là vắng ngắt, yên lặng như tờ của những năm 2000. Và Nha Trang cũng không còn là thành phố chỉ của riêng người Nha Trang nữa.

Người Hà Nội, người Sài Gòn đổ về đầu tư bất động sản ở đó, biến nó thành một thành phố đa vùng miền. Thậm chí, kiếm một hàng bán phở Hà Nội ở Nha Trang không khó, với vị Bắc thuần, cùng quẩy, thứ ăn kèm phở mà người Bắc đi xa vẫn thích.

Và ngạc nhiên nhất là Nha Trang kẹt xe. Cái nạn kẹt xe tưởng như chỉ có ở Hà Nội và TP HCM thôi đã xuất hiện ở đó, bắt đầu không còn lạ lẫm nữa mà thành quen dần với người Nha Trang bản xứ.

Nỗi khổ của thị dân ở Nha Trang cũng có, chứ không chỉ ở Hà Nội hay TP HCM. Chỉ có điều, Hà Nội và TP HCM là hai thành phố "điểm", nên cứ kẹt xe, ngập nước, chặt cây, cháy nhà... là báo chí rầm rộ, mạng xã hội ồn ào. Còn Nha Trang, Đà Nẵng, Huế, Hải Phòng, Cần Thơ ư? Mấy ai quan tâm...

Minh họa: Lê Phương.
Minh họa: Lê Phương.

Nói như thế để thấy, đã là thị dân chắc chắn sẽ phải chịu nỗi khổ của thị dân. Đô thị mà, đó là nơi tập trung cơ hội nên nó cũng thu hút những con người ngày ngày kiếm tìm cơ hội. Dồn cả đống lại với nhau như nước chảy chỗ trũng, nỗi khổ cũng kéo theo dồn lại thành cả đống, để rồi chỉ biết ngửa mặt than thở với nhau.

Giờ thì quay lại với Hà Nội. Mấy ngày giữa tháng 7, thời tiết trở mình, Hà Nội nước không là nước. Các bài hát chế "Em ơi Hà Nội lũ" hay "Hà Nội mùa này phố cũng như sông" lại được dịp hồi sinh trên Internet. Nghe những lời hát chế ấy, chợt thấy thị dân mình dù sao cũng lạc quan. 

Trong nỗi khổ, họ vẫn tìm ra nụ cười mà quên mất rằng, họ có thể lên tiếng đòi hỏi để các nhà quản lý phải có giải pháp cụ thể. Cái quên đó, nhiều khi đến từ chỗ thị dân đã chán, đã phó mặc cho số phận bởi họ kêu ca mãi rồi mà có gì thay đổi đâu. Con có khóc mẹ mới cho bú mà con khóc hoài mẹ không cho bú thì chắc con cũng chẳng buồn khóc nữa.

Tất nhiên, chúng ta có thể đổ lỗi cho quy hoạch, cho quản lý, cho tư duy nhiệm kỳ, cho việc bổ nhiệm cán bộ còn chưa hợp lý mà điển hình nhất là có nhiều lãnh đạo địa phương thực sự không gắn bó với địa phương mình đang điều hành, không hiểu được chính bản chất của đô thị mà người lãnh đạo ấy đang cầm nắm sinh mệnh. 

Để rồi họ không có bất kỳ một quyết sách nào làm thay đổi diện mạo một cách tích cực hoặc nếu có thì cũng là những quyết sách bất cập và không đi vào lòng người.

Nhưng nếu nói về nỗi khổ thị dân mà chỉ chăm chăm soi vào cái yếu, cái thiếu của khâu quản lý thì cũng quá bất công. Thị dân khổ bởi vì đâu? Có một phần rất lớn vì họ đang không hành xử như thị dân, dù thực sự khoác tấm áo thị dân.

Trước mặt văn phòng của bạn tôi, ở đường Pasteur, quận 3, TP HCM, ngày nào cũng kẹt xe hai bận: trưa và tan tầm. Con đường một chiều nhỏ hẹp phải gánh quá nhiều xe hơi, xe gắn máy khiến ùn tắc đã thành bạn quen với con người. Và khi đợi bạn ở đó, không biết bao nhiêu lần tôi đã phải né. Xe gắn máy lao thẳng lên vỉa hè, lao thẳng vào chính những người đang đứng trên lề đường.

Dường như, thị dân vội vã mang sẵn suy nghĩ "Trước xe có động cơ, kiểu gì chúng nó cũng phải tránh mình" thì phải? Còn xe buýt ư? Họ sẵn sàng lách sát tận mép vỉa hè, với một thái độ ưu tiên "nghênh ngáo". Tất cả cùng chẳng coi văn minh đô thị là gì. Vậy thì có thị dân thực sự hay không? Theo tôi, thị dân thực sự, hiếm lắm.

Người đàn bà ngoài ba mươi tuổi bước xuống đường lăng mạ, túm ngực áo, tát vào mặt chiến sỹ CSGT ở ngã tư Hàng Xanh có xứng đáng là một thị dân hay không? 2 cậu thanh niên xăm trổ lao vào đánh một người nước ngoài ở phố Trần Khát Chân (Hà Nội) có xứng đáng là những thị dân hay không? 

Và hàng ngàn ví dụ dễ thấy nữa, ta hãy thử đi một vòng thành phố và tự hỏi những người có hành vi kỳ dị đập vào mắt mình đúng một câu hỏi "họ có xứng đáng là thị dân hay không?", ta sẽ tự trả lời được rằng mình đang sống trong một môi trường con người hoang dã thế nào.

Và giữa một đô thị mà đa số cư dân của nó hành xử đầy hoang dã, chúng ta nói đến nỗi khổ thị dân là nỗi khổ nào? Nó là nỗi khổ mà những thị dân đích thực phải oằn mình gánh chịu hay là nỗi khổ của những đô thị phải tải trên lưng nó những kẻ không thuộc về nó?

Căn nhà cháy ở phố Vọng (Hà Nội) gần đây cũng gióng lên một cảnh báo khác (nhưng quen thuộc) về phố thị. Những ngôi nhà hình ống không lối thoát khi hỏa hoạn, không lối vào để dập lửa khi hỏa hoạn là lỗi của quy hoạch tổng thể nhưng cũng là lỗi của những con người cố tình biến nhà mình thành lô cốt với tâm thức tận dụng được càng nhiều không gian càng tốt. 

Họ ích kỷ, họ bất chấp, họ gói mình trong vòng lợi ích riêng của mình. Mà sinh hoạt ở đô thị, ích kỷ, bất chấp pháp luật, thiếu văn hóa ứng xử thì dứt khoát không thể đáng được gọi bằng hai tiếng thị dân.

Hà Quang Minh

Các tin khác

 Trung Á và bài toán cân bằng lợi ích

Trung Á và bài toán cân bằng lợi ích

Hòa bình, đối thoại, hợp tác đa phương và phát triển bền vững là những chủ đề nổi bật trong phát biểu của đại diện các quốc gia Trung Á tại phiên thảo luận chung Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, diễn ra tháng 9/2026 tại New York. Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh các quốc gia phải xử lý nhiều khác biệt ngày càng lớn giữa những trung tâm quyền lực, trong khi nhu cầu hợp tác kinh tế và giải quyết hàng loạt vấn đề an ninh xuyên biên giới không ngừng gia tăng.

Một yếu huyệt khác dưới eo biển Hormuz

Một yếu huyệt khác dưới eo biển Hormuz

Ngày 19/10, nhiều hãng thông tấn thế giới dẫn nguồn từ hãng truyền thông Iran International, người phát ngôn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Hossein Mohebbi tuyên bố: "Có 7 tuyến cáp lớn chạy ngầm dưới eo biển Hormuz, và phần rất lớn dữ liệu internet cũng như dữ liệu thương mại của thế giới đều phụ thuộc vào các tuyến cáp này. Chúng tôi nhắc nhở kẻ thù về điều này để họ biết". Một lời đe dọa mới mẻ, nhưng không kém sức nặng so với kịch bản phong tỏa các tuyến hải trình thương mại qua eo biển Hormuz đã xảy ra.

Bầu cử giữa kỳ của Mỹ: Cuộc chiến quyết định

Bầu cử giữa kỳ của Mỹ: Cuộc chiến quyết định

Ngày 3/11 tới sẽ diễn ra bầu cử giữa kỳ của Mỹ. Dù không có tên trên lá phiếu nhưng lịch trình của Tổng thống Donald Trump trong cả tháng qua lại gần như kín các chuyến vận động tranh cử, bỏ qua một danh sách dài những vấn đề quốc tế đang chờ xử lý. Điều này cho thấy, cuộc bầu cử ngày 3/11 rất quan trọng với chính quyền của ông.

Từ một báo cáo thanh tra đến cuộc khủng hoảng niềm tin

Từ một báo cáo thanh tra đến cuộc khủng hoảng niềm tin

Bản báo cáo dài vài chục trang của Tổng Thanh tra Bộ Quốc phòng Mỹ, công bố tối 14/9/2026, đáng lẽ chỉ là một tài liệu kế toán về chi phí chiến tranh, nhưng đặt vào đúng thời điểm chỉ còn chưa đầy 2 tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ, bản báo cáo ấy đã trở thành chất xúc tác phơi bày một cuộc đấu tranh nội bộ sâu sắc hơn nhiều trong lòng nước Mỹ.

Xung đột Trung Đông: Đợi chờ một điểm vỡ

Xung đột Trung Đông: Đợi chờ một điểm vỡ

Ngày 19/9, lần đầu tiên kể từ khi xung đột với Houthi tái bùng phát, còi báo động phòng không lại vang rền trên bầu trời thủ đô Riyadh của Saudi Arabia. Cùng lúc, theo truyền thông Qatar, nước Mỹ phát đi cảnh báo gửi tới mọi công dân của mình tại Iraq, Bahrain, Oman, Saudi Arabia, Iran, Qatar, Lebanon, Kuwait và Jordan về việc "nâng cao cảnh giác", trong bối cảnh "môi trường an ninh vẫn phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ leo thang ngoài dự kiến".
Cục diện Trung Đông vẫn khó đoán định, khi bất cứ người chơi nào trong bàn cờ địa chính trị đều đang hướng tới những mục tiêu lợi ích đối lập hoặc đan cài, và tạo nên một nút thắt chưa thể tháo gỡ.

Cái giá của tự chủ công nghệ

Cái giá của tự chủ công nghệ

Không có con đường phát triển nào miễn phí. Nói ra cái giá không làm nó lớn thêm, chỉ làm chúng ta chuẩn bị tốt hơn để trả.

Những kỳ vọng từ BRICS 2026

Những kỳ vọng từ BRICS 2026

Sau 20 năm hình thành và phát triển, Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) đã mở rộng thành cơ chế tập hợp 11 quốc gia thành viên: Brazil, Trung Quốc, Ai Cập, Ethiopia, Ấn Độ, Indonesia, Iran, Nga, Saudi Arabia, Nam Phi và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE); ngoài ra còn có 10 nước đối tác, trong đó có Việt Nam.
Hiện, BRICS đại diện cho gần một nửa dân số thế giới, khoảng 40% GDP và 26% thương mại toàn cầu. Quy mô và tầm vóc, một mặt, làm tăng đáng kể sức nặng kinh tế và ngoại giao của BRICS, song mở rộng cũng đồng nghĩa việc diễn đàn này quy tụ nhiều hệ thống chính trị, cơ cấu kinh tế, lợi ích năng lượng và quan hệ an ninh khác nhau.

Từ tư duy bảo vệ đến kiến tạo an ninh trong kỷ nguyên mới

Từ tư duy bảo vệ đến kiến tạo an ninh trong kỷ nguyên mới

Trong một thế giới biến động nhanh, phức tạp và khó dự báo, những rủi ro từ kinh tế, công nghệ, dữ liệu, môi trường, năng lượng, nguồn nước, lương thực và không gian số có thể liên kết và tạo thành những thách thức đối với năng lực phát triển của quốc gia. Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Chiến lược An ninh quốc gia đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa căn bản: chuyển mạnh từ tư duy bảo vệ, ứng phó sang tư duy an ninh tổng thể, toàn diện, chủ động, bao trùm và kiến tạo. Cao hơn, phải nhìn thấy nguy cơ trước khi nguy cơ trở thành khủng hoảng, tạo dựng sức chống chịu trước khi cú sốc xảy ra và kiến tạo môi trường an ninh cho phát triển.

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Một phần tư thế kỷ đã trôi qua kể từ buổi sáng kinh hoàng 11/9/2001, loạt hồ sơ vừa được giải mật cho thấy những cảnh báo về Osama bin Laden và al-Qaeda đã xuất hiện từ nhiều năm trước vụ tấn công, đồng thời hé lộ những hệ lụy về sức khỏe mà người dân New York và lực lượng cứu nạn phải đối mặt trong nhiều năm về sau.

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Ngày 18/8, Đặc phái viên Mỹ về Syria kiêm nhiệm Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Tom Barrack cảnh báo: Một sự cố quân sự ngoài ý muốn nào đó hoàn toàn có thể nhanh chóng khiến tình hình khu vực vượt khỏi tầm kiểm soát. Gần 2 năm sau ngày cựu Tổng thống Syria Bashar Al Assad rời khỏi Damascus, khoảng trống quyền lực vẫn chưa thể được lấp đầy, trong khi nguy cơ về sự xuất hiện của cuộc chiến mới lại một lần nữa bùng lên.

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Gần một tháng sau làn sóng người di cư ồ ạt tràn từ Morocco vào vùng lãnh thổ hải ngoại Ceuta của Tây Ban Nha, châu Âu vẫn loay hoay với bài toán khó: kiểm soát biên giới mà không vượt qua những giới hạn pháp lý, nhân đạo và chính trị, dù các diễn ngôn từ Brussels có vẻ đã cứng rắn
hơn.

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Từ một phán quyết của tòa án bị bóp méo trên mạng xã hội, những hình ảnh được diễn giải sai lệch và tin đồn lan rộng, hàng chục nghìn người đã đổ về Ceuta trong vài giờ cuối tháng 7, tạo ra một cuộc khủng hoảng tại biên giới Tây Ban Nha - Morocco.

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Trong gần nửa thế kỷ, thông qua những thỏa thuận về dầu mỏ, tài chính và hợp tác quân sự, nhiều quốc gia Trung Đông đã dựa vào "chiếc ô an ninh" của Mỹ để tập trung phát triển kinh tế. Nhưng, một thỏa thuận quân sự mới được ký vào những ngày đầu tháng 8 này đang làm thay đổi tất cả, mở ra một giai đoạn mới, khi các quốc gia trong khu vực muốn tự bảo đảm an ninh của chính mình.

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Độc lập và tự do là những giá trị có ý nghĩa đặc biệt đối với sự tồn tại, phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc và mỗi con người. Không có dân tộc nào có thể phát triển bền vững nếu không có quyền tự quyết đối với vận mệnh của mình; cũng không có xã hội tiến bộ nếu con người không được sống trong môi trường hòa bình, an toàn, có quyền làm chủ và điều kiện phát triển toàn diện. Đối với Việt Nam, độc lập, tự do là những giá trị được hình thành, hun đúc và bảo vệ qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước.

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Ngày 5/8/2026, Bộ Công an tổ chức Hội thảo góp ý xây dựng “Đề án Phát triển văn hóa Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới”. Đề án là sự cụ thể hóa, triển khai thiết thực việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong lực lượng Công an nhân dân (CAND).

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

LTS: Trong kỷ nguyên mới, đặc biệt là bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, để bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, lực lượng Công an nhân dân (CAND) đứng trước yêu cầu phải phát triển theo hướng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm chủ khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt mỗi cán bộ, chiến sĩ cần không ngừng nâng cao bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ.
Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống CAND, Chuyên đề ANTG Cuối tháng trân trọng giới thiệu bài viết của Trung tướng Trần Bá Thiều, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND về vấn đề này.

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

“Giang hồ mạng” không phải là khái niệm pháp lý, mà là cách cộng đồng gọi những cá nhân gây dựng ảnh hưởng trên mạng xã hội bằng hình ảnh đầu gấu đầu mèo, xăm trổ ngang tàng, phát ngôn gây sốc, khoe tiền bạc, các mối quan hệ hoặc công khai chửi bới người khác bằng những lời lẽ rất vô văn hóa... Việc cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam một loạt "giang hồ mạng" như: Khánh "Sky", Hồ Văn Khoa, “Vua Quạt” Trần Đình Tiệp, vợ chồng Huấn “Hoa Hồng”, vợ chồng Phú Lê, “Tế điên" Nam Định thời gian gần đây khiến số "giang hồ mạng" khác có vẻ lo ngại sẽ tới lượt mình nên đã tìm cách thay đổi nội dung. Mạng xã hội vì thế cũng đỡ rác hẳn.

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Giữa lúc dòng chảy thương mại từ Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz bị bóp nghẹt bởi xung đột Mỹ-Iran, một huyết mạch hàng hải khác của thế giới đang đứng trước nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy chiến sự. Căng thẳng Houthi - Arab Saudi tái bùng phát, cùng những cảnh báo cứng rắn từ Tehran, đang đặt eo biển Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành điểm nghẽn tiếp theo, có thể đẩy cú sốc năng lượng vượt khỏi Trung Đông, lan rộng ra nền kinh tế toàn cầu.

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Trong nhiều năm sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, câu hỏi thường trực đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có lẽ vẫn luôn là: Liên minh này có còn lý do để tồn tại? Thực tế thách thức lớn nhất hiện nay với một tổ chức an ninh phòng thủ 77 tuổi đời là có thể thích nghi với một thế giới nơi cạnh tranh giữa các cường quốc trở thành trạng thái thường trực, hàng loạt cuộc khủng hoảng phủ bóng không gian an ninh châu Âu - Đại Tây Dương, và thậm chí là cả sức ép từ những tranh luận về chia sẻ gánh nặng quốc phòng hay các phát biểu gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Nghị sĩ Andy Burnham chính thức được xác nhận là lãnh đạo Công đảng và trở thành Thủ tướng thứ 7 của Vương quốc Anh chỉ trong một thập niên. Với những cải cách đầy tham vọng, liệu người đàn ông đến từ Manchester này có thể tái định hình nền chính trị Anh sau một chuỗi khủng hoảng kéo dài hay không?